بازار نفت روی لبه ریسک

به گزارش خبرگزاری ایمنا، با فروکش کردن نسبی تنش‌های نظامی میان آمریکا و ایران، در نگاه نخست انتظار می‌رفت بازار جهانی نفت نیز به ثبات بازگردد، اما بررسی تحولات هفته‌های اخیر نشان می‌دهد که آرامش کنونی بیش از آنکه نشانه پایان بحران باشد، نتیجه یک وقفه موقت در ریسک‌های ژئوپلیتیکی است، فعالان بازار انرژی معتقدند اگرچه بمباران‌ها متوقف شده، اما امنیت عرضه نفت همچنان شکننده است و هر تحول تازه در مسیرهای انتقال انرژی می‌تواند بار دیگر قیمت‌ها را دستخوش نوسان کند.

در هفته‌های گذشته، توافق میان واشنگتن و تهران برای تسهیل عبور نفت‌کش‌ها از تنگه هرمز و اعطای معافیت محدود به صادرات نفت ایران، موجی از نفت‌کش‌ها را روانه بازار کرد، افزایش ناگهانی عرضه موجب شکل‌گیری مازاد کوتاه‌مدت در بازار شد و قیمت نفت برنت را تا محدوده پیش از جنگ، یعنی حدود ۷۲ دلار در هر بشکه، پایین آورد. این افت قیمت، در ظاهر نشانه بازگشت آرامش بود، اما تحلیلگران تأکید می‌کنند که زیرساخت‌های بازار همچنان با ریسک‌های جدی روبه‌رو هستند و این کاهش قیمت به معنای پایان بحران نیست.

در روزهای اخیر و هم‌زمان با توقف حملات نظامی، قیمت نفت دوباره تحت تأثیر امید به کاهش تنش‌ها افت کرد، نفت برنت بیش از چهار درصد کاهش پیدا کرد و به محدوده ۹۳ دلار رسید، اما حجم تردد نفت‌کش‌ها از تنگه هرمز همچنان پایین‌تر از شرایط عادی باقی مانده است. بسیاری از شرکت‌های کشتی‌رانی و بیمه‌گران بین‌المللی هنوز نسبت به بازگشت کامل به این مسیر احتیاط می‌کنند؛ موضوعی که نشان می‌دهد ریسک ژئوپلیتیکی همچنان بخشی از قیمت نفت را تشکیل می‌دهد.

تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین گلوگاه انرژی جهان محسوب می‌شود؛ مسیری که بخش قابل توجهی از تجارت دریایی نفت و گاز طبیعی مایع از آن عبور می‌کند، هرگونه اختلال در این آبراه تنها به افزایش قیمت نفت محدود نمی‌شود، بلکه زنجیره تأمین جهانی، هزینه حمل‌ونقل، بازار فراورده‌های نفتی و حتی قیمت مواد غذایی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد، به همین دلیل، بازار انرژی بیش از آنکه به وضعیت امروز نگاه کند، نگران احتمال تکرار بحران در هفته‌ها و ماه‌های آینده است.

از سوی دیگر، اقتصاددانان هشدار می‌دهند که ادامه نوسانات بازار انرژی می‌تواند روند مهار تورم در اقتصادهای بزرگ را با چالش روبه‌رو کند. افزایش مجدد قیمت نفت، هزینه سوخت، حمل‌ونقل و تولید را بالا می‌برد و این موضوع ممکن است بانک‌های مرکزی را ناچار کند سیاست‌های پولی انقباضی را برای مدت طولانی‌تری حفظ کنند، چنین شرایطی می‌تواند سرعت رشد اقتصاد جهانی را کاهش داده و سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف را تحت فشار قرار دهد.

هم‌زمان، صندوق بین‌المللی پول نیز معتقد است بازار نفت تاکنون توانسته شوک ناشی از جنگ را با اتکا به ذخایر راهبردی، افزایش تولید برخی کشورهای صادرکننده و انعطاف زنجیره عرضه مدیریت کند، اما ظرفیت این سپرهای حفاظتی در حال کاهش است. به اعتقاد این نهاد، اگر بحران ژئوپلیتیکی دوباره تشدید شود یا اختلالی تازه در صادرات خاورمیانه ایجاد شود، بازار دیگر همچون ماه‌های گذشته توان جذب شوک را نخواهد داشت.

کارشناسان انرژی معتقدند سرمایه‌گذاران اکنون بیش از آنکه به میزان تولید اوپک یا سطح ذخایر نفت خام توجه کنند، تحولات ژئوپلیتیکی را دنبال می‌کنند، هرگونه خبر درباره امنیت کشتی‌رانی، بیمه نفت‌کش‌ها، وضعیت تنگه هرمز یا حملات به زیرساخت‌های انرژی، می‌تواند در فاصله چند ساعت جهت حرکت بازار را تغییر دهد. به همین دلیل، نوسان‌پذیری بالا ممکن است تا زمانی که ریسک‌های امنیتی منطقه کاهش پیدا نکند، ویژگی اصلی بازار نفت باقی بماند.

در مجموع، اگرچه بازار نفت از شوک اولیه جنگ عبور کرده است، اما هنوز به مرحله ثبات پایدار نرسیده است، کاهش قیمت‌ها پس از توقف درگیری‌ها، بیش از آنکه حاصل بازگشت کامل امنیت انرژی باشد، نتیجه خوش‌بینی محتاطانه معامله‌گران است، تا زمانی که مسیرهای انتقال نفت در خلیج فارس به وضعیت عادی بازنگردد و ریسک‌های ژئوپلیتیکی کاهش نیابد، بازار جهانی انرژی همچنان روی لبه نااطمینانی حرکت خواهد کرد.