به گزارش خبرگزاری ایمنا، بازار جهانی انرژی بار دیگر تحت تأثیر یک شوک سنگین ژئوپلیتیکی قرار گرفت؛ رویدادی که نشان داد امنیت زیرساختهای نفت و گاز، همچنان اصلیترین متغیر تعیینکننده در معادلات اقتصاد بینالملل است. در تازهترین تحول منطقهای، انصارالله یمن در پاسخ به اقدامات عربستان سعودی، مجتمع پالایشگاهی جیزان آرامکو را هدف حمله قرار داد؛ تصاویری ماهوارهای که بهتازگی منتشر شده، آتشسوزی گسترده در مخازن این مجتمع و ثبت حرارتهای شدید و غیرمعمول در ساحل دریای سرخ را تأیید میکنند.
پالایشگاه جیزان با ظرفیت پالایش ۴۰۰ هزار بشکه در روز و سرمایهگذاری سنگین ۲۱ میلیارد دلاری، یکی از حیاتیترین شاهراههای تولید سوخت، پتروشیمی و برق در جنوبغرب عربستان بهشمار میرود. هدف قرار گرفتن این زیرساخت کلیدی در نزدیکی مرز یمن و ساحل راهبردی دریای سرخ، فراتر از یک رخداد نظامی، ضربهای مستقیم به طرحهای توسعه اقتصادی ریاض و امنیت انرژی منطقه وارد کرده است؛ حادثهای که آثار آن به سرعت در فضای روانی بازار نفت، نرخ حملونقل دریایی و هزینههای بیمه تجارت بینالملل نمایان خواهد شد.
تجربه بحرانهای گذشته اثبات کرده که بازار جهانی نفت بیش از حجم واقعی عرضه و تقاضا، به سطح ریسکهای امنیتی واکنش نشان میدهد. این بار نیز هدف قرار گرفتن جیزان و تشدید تهدیدات در شاهراه حیاتی بابالمندب، زنجیره تأمین انرژی را با چالش جدی روبهرو کرده است؛ تحولی که نهتنها اقتصاد عربستان، بلکه کشورهای بزرگ مصرفکننده در آسیا و غرب را نیز زیر فشار نوسانات قیمتی قرار خواهد داد.
آرامکو زیر آتش؛ شوک تازه به بازار جهانی نفت
حسن مرادی، تحلیلگر اقتصاد انرژی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به ابعاد اقتصادی درگیریهای اخیر اظهار کرد: جنگهای امروز بیش از آنکه تنها ماهیتی سیاسی داشته باشند، با اهداف اقتصادی دنبال میشوند و تصمیمات بازیگران اصلی نیز تا حد زیادی تحت تأثیر منافع اقتصادی قرار دارد.
وی با اشاره به نقش تحولات سیاسی در بازار نفت افزود: اظهارنظرها و فضاسازیهای رسانهای درباره آینده جنگ و بازار انرژی میتواند به نوسانات قیمت نفت دامن بزند و زمینه تغییرات قابل توجه در بازارهای مالی و بورسهای جهانی را فراهم کند.
این کارشناس اقتصاد انرژی درباره حمله اخیر به تأسیسات آرامکو گفت: هدف قرار گرفتن آرامکو تنها بهمعنای آسیب دیدن یک شرکت نفتی نیست، بلکه این شرکت بهعنوان یکی از مهمترین بازیگران بازار جهانی انرژی، نقشی تعیینکننده در ثبات عرضه نفت دارد و هرگونه تهدید علیه آن، بازار جهانی را با تلاطم روبهرو میکند.
وی ادامه داد: با افزایش ریسک عرضه، احتمال رشد قیمت نفت در بازارهای جهانی تقویت میشود و این مسئله میتواند آثار خود را بر بسیاری از اقتصادهای وابسته به انرژی بر جای بگذارد.
تهدید بابالمندب هزینه صادرات نفت عربستان را افزایش میدهد
این تحلیلگر اقتصاد انرژی با اشاره به تهدیدهای مطرحشده درباره تنگه بابالمندب عنوان کرد: محدود شدن دسترسی عربستان به این مسیر راهبردی، هزینه و زمان صادرات نفت و فراوردههای نفتی به بازارهای شرق آسیا، بهویژه چین را افزایش میدهد و ریاض را ناچار به استفاده از مسیرهای طولانیتر دریایی خواهد کرد.
وی افزود: افزایش هزینههای حملونقل و اختلال در مسیرهای صادراتی، علاوهبر فشار بر اقتصاد عربستان، میتواند بر زنجیره تأمین انرژی در سطح جهانی نیز تأثیرگذار باشد.
این کارشناس با اشاره به جایگاه عربستان در بازار نفت تصریح کرد: عربستان طی سالهای گذشته یکی از مهمترین بازیگران حفظ تعادل بازار جهانی نفت بوده و در بسیاری از بحرانها با افزایش تولید، بخشی از کمبود عرضه را جبران کرده است، از اینرو هرگونه اختلال در توان صادراتی این کشور، پیامدهایی فراتر از اقتصاد عربستان خواهد داشت.
وی خاطرنشان کرد: مجموعه این تحولات میتواند بازار جهانی انرژی را با نوسانات بیشتری روبهرو کند و تصمیمگیری قدرتهای بزرگ، بهویژه آمریکا را تحت تأثیر قرار دهد.
این تحلیلگر اقتصاد انرژی با اشاره به آثار افزایش قیمت انرژی بر اقتصاد آمریکا اظهار کرد: رشد قیمت نفت بهصورت مستقیم بر قیمت سوخت در آمریکا اثرگذار است و افزایش هزینه بنزین، فشار بیشتری بر خانوارهای آمریکایی وارد میکند.
وی ادامه داد: افزایش هزینه سوخت، الگوی مصرف مردم آمریکا را نیز تغییر میدهد و خانوارها برای مدیریت هزینههای خود ناچار به کاهش میزان مصرف یا تغییر رفتار در سوختگیری خواهند شد.
این کارشناس با اشاره به پیامدهای سیاسی این روند گفت: افزایش هزینههای انرژی میتواند به یکی از چالشهای مهم دولت آمریکا در عرصه داخلی تبدیل شود و بر فضای سیاسی و انتخاباتی این کشور نیز اثر بگذارد.
کاشناس اقتصاد انرژی خاطرنشان کرد: همزمانی فشارهای اقتصادی، هزینههای جنگ و محدودیتهای سیاسی، احتمال حرکت طرفهای درگیر به سمت کاهش تنش و مدیریت بحران را افزایش میدهد و حمله به آرامکو میتواند پیامدهایی فراتر از یک اقدام نظامی بر بازار جهانی انرژی و معادلات اقتصادی بینالمللی بر جای بگذارد.
اختلال در صادرات نفت عربستان، بازار انرژی آسیا را تحت فشار قرار میدهد
این تحلیلگر اقتصاد انرژی با اشاره به پیامدهای حمله به تأسیسات نفتی عربستان برای بازارهای آسیایی اظهار کرد: بخش قابل توجهی از صادرات نفت عربستان و کویت به بازارهای شرق آسیا، بهویژه چین و هند انجام میشود و هرگونه اختلال در این مسیر، امنیت انرژی این کشورها را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
وی افزود: در چنین شرایطی، کشورهای مصرفکننده ناچار خواهند بود بخشی از نیاز خود را از تولیدکنندگان دیگر تأمین کنند یا با محدودیت عرضه و افزایش قیمت انرژی کنار بیایند؛ موضوعی که میتواند فشار مضاعفی بر اقتصادهای وابسته به واردات نفت وارد کند.
این کارشناس اقتصاد انرژی درباره نقش آمریکا در مدیریت بازار نفت گفت: یکی از گزینههای پیشروی واشنگتن، استفاده از ذخایر راهبردی نفت است، اما این ذخایر برای شرایط اضطراری تعریف شدهاند و برداشت گسترده از آنها، ضمن کاهش حاشیه امنیت انرژی آمریکا، تبعات اقتصادی و سیاسی قابل توجهی نیز به همراه خواهد داشت.
وی ادامه داد: کاهش سطح ذخایر راهبردی، علاوهبر محدود کردن قدرت مانور آمریکا در بحرانهای آینده، میتواند بر جایگاه سیاسی دولت این کشور نیز اثرگذار باشد.
چین از منظر اقتصادی متضرر میشود، اما ممکن است از تضعیف آمریکا منتفع شود
این تحلیلگر اقتصاد انرژی با اشاره به جایگاه چین در تحولات اخیر تصریح کرد: افزایش قیمت انرژی بدون تردید هزینههای تولید و واردات را برای اقتصاد چین افزایش خواهد داد، اما از منظر رقابت ژئوپلیتیکی، اگر این بحران موجب تضعیف اقتصاد آمریکا شود، پکن ممکن است آن را در مجموع به نفع موقعیت راهبردی خود ارزیابی کند.
وی خاطرنشان کرد: در صورت فراهم بودن ظرفیت بیشتر برای صادرات نفت ایران، چنین شرایطی میتوانست فرصت مناسبی برای افزایش سهم ایران در بازارهای جهانی انرژی ایجاد کند.
این کارشناس درباره احتمال گسترش درگیریها به زیرساختهای انرژی ایران اظهار کرد: در شرایط فعلی، چنین سناریویی دور از انتظار به نظر میرسد، زیرا هرگونه حمله مستقیم به زیرساختهای انرژی ایران، میتواند دامنه تنشها را به سطحی بسیار گستردهتر ارتقا دهد و پیامدهای پیشبینیناپذیری برای منطقه به همراه داشته باشد.
وی افزود: هرگونه آسیب به تأسیسات آبشیرینکن، نیروگاهها و زیرساختهای انرژی کشورهای حوزه خلیج فارس، علاوهبر آثار اقتصادی، زندگی روزمره میلیونها نفر را با بحران روبهرو خواهد کرد و تبعات اجتماعی گستردهای بهدنبال خواهد داشت.
ناامنی، اقتصاد و بافت اجتماعی کشورهای حاشیه خلیج فارس را تحت تأثیر قرار میدهد
این تحلیلگر اقتصاد انرژی با اشاره به ساختار جمعیتی کشورهای حوزه خلیج فارس گفت: بخش قابل توجهی از نیروی کار در کشورهایی همچون امارات، بحرین و دیگر کشورهای منطقه را اتباع خارجی تشکیل میدهند و هرگونه تشدید ناامنی میتواند موجب خروج سریع این نیروها و ایجاد اختلال در فعالیتهای اقتصادی و خدماتی شود.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، مسئله تنها افزایش خسارتهای اقتصادی نیست، بلکه ثبات اجتماعی، بازار کار و روند سرمایهگذاری نیز با چالشهای جدی روبهرو خواهد شد.
این کارشناس درباره احتمال بازسازی زیرساختهای آسیبدیده توسط قدرتهای خارجی تصریح کرد: هرچند امکان بازسازی تأسیسات در بلندمدت وجود دارد، اما فاصله زمانی میان تخریب و بازسازی، هزینههای سنگین اقتصادی، کاهش تولید و اختلال در تجارت را بر کشورهای آسیبدیده تحمیل خواهد کرد.
وی با اشاره به مواضع جمهوری اسلامی ایران خاطرنشان کرد: سیاست اعلامی جمهوری اسلامی ایران بر هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی کشورهای منطقه استوار نیست و هرگونه اقدام احتمالی، در چارچوب پاسخ متقابل و متناسب به تهدیدها ارزیابی میشود.
این تحلیلگر اقتصاد انرژی در پایان با اشاره به مفهوم بازدارندگی اظهار کرد: افزایش هزینههای درگیری برای طرف مقابل، از طریق تضعیف توان نظامی و کاهش احساس امنیت، یکی از مهمترین عوامل بازدارنده در منازعات منطقهای به شمار میرود و استمرار این روند میتواند بر محاسبات راهبردی بازیگران منطقهای و فرامنطقهای تأثیرگذار باشد.
به گزارش ایمنا، تشدید ناامنی در زیرساختها و مسیرهای راهبردی انتقال انرژی، تنها یک چالش امنیتی یا نظامی نیست، بلکه میتواند آثار گستردهای بر اقتصاد جهانی، بازار نفت، زنجیره تأمین انرژی و تصمیمات سیاسی قدرتهای بزرگ بر جای بگذارد.
از همینرو، بسیاری از تحلیلگران معتقدند هرگونه افزایش تنش در مناطق حساس انرژی، علاوهبر نوسانات قیمت نفت و افزایش هزینههای تجارت جهانی، معادلات ژئوپلیتیکی و رقابت میان بازیگران اصلی اقتصاد جهان را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. در چنین شرایطی، آینده بازار انرژی بیش از هر زمان دیگری به میزان مدیریت بحران، حفظ امنیت زیرساختهای حیاتی و جلوگیری از گسترش دامنه درگیریها وابسته خواهد بود؛ موضوعی که نهتنها برای کشورهای تولیدکننده و مصرفکننده انرژی، بلکه برای ثبات اقتصاد بینالملل نیز اهمیتی راهبردی دارد.
نظر شما