به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، پژوهشگران در پژوهشی جدید تاکید کردهاند که برخلاف تصور رایج که خشکسالی را بهطور معمول نتیجه کاهش بارندگی میداند، در تابستان سال ۲۰۲۶ عامل اصلی بحران، افزایش شدید دمای هوا و تبخیر گسترده منابع آبی بوده است؛ روندی که بهطور مستقیم با تغییرات اقلیمی ناشی از انتشار گازهای گلخانهای ارتباط دارد.
بررسی انجامشده توسط کنسرسیوم علمی ارزیابی آبوهوای جهان (WWA) نشان میدهد موجهای گرمای بیسابقه تابستان سال جاری موجب شده است جو زمین با شدت بیشتری رطوبت موجود در رودخانهها، دریاچهها، مخازن آب، پوشش گیاهی و خاک را جذب کند. این پدیده که دانشمندان از آن با عنوان افزایش «تشنگی جو» یاد میکنند، موجب خشک شدن سریع خاک و تشدید بحران کمآبی در بسیاری از کشورهای اروپایی شده است.
بر اساس یافتههای این مطالعه، وقوع چنین شرایط گرمایی در اروپای غربی به دلیل گرمایش جهانی حدود ۸۰ برابر و در اروپای شرقی حدود ۴۰ برابر محتملتر شده است. همچنین احتمال رسیدن خاک به وضعیت خشکی شدید در اروپای غربی حدود پنج برابر و در اروپای شرقی ۱۱ برابر نسبت به جهانی بدون تغییرات اقلیمی افزایش یافته است.
پژوهشگران تأکید میکنند که زمستان گذشته در بسیاری از مناطق اروپای غربی برخلاف انتظار، زمستانی پربارش بود؛ موضوعی که نشان میدهد تعریف سنتی خشکسالی دیگر پاسخگوی شرایط کنونی نیست. در گذشته کاهش بارندگی مهمترین عامل بروز خشکسالی محسوب میشد، اما اکنون حتی پس از دورههای بارندگی مناسب نیز افزایش دما میتواند طی مدت کوتاهی منابع آب و رطوبت خاک را تخلیه کند. به گفته دانشمندان، خشکسالی کنونی اروپای غربی در شرایط کنونی در رده «بسیار شدید» طبقهبندی میشود، در حالی که اگر گرمایش جهانی رخ نداده بود، همین وضعیت تنها یک خشکسالی «متوسط» محسوب میشد.
اگرچه این ارزیابی تا پایان ماه ژوئن، یعنی در همان ابتدای تابستان، انجام شده است، اما آثار آن از هماکنون در بخشهای مختلف اروپا بهطور کامل مشهود است. بسیاری از کشورها محدودیتهای اضطراری برای مصرف آب اعمال کردهاند و در بخش عمدهای از جنوب انگلستان نیز استفاده از شیلنگهای آب برای مصارف غیرضروری ممنوع شده است.
در همین حال، موج گسترده آتشسوزیهای جنگلی در اسپانیا و فرانسه خسارتهای سنگینی بر جای گذاشته و بخش کشاورزی اروپا نیز با یکی از دشوارترین سالهای خود روبهرو شده است. کشاورزان در بسیاری از مناطق با خشکترین خاکهای ثبتشده طی دهههای اخیر مواجه هستند. برآوردها نشان میدهد حدود ۹ میلیون تن غلات در اروپا از بین خواهد رفت. فرانسه در آستانه بدترین برداشت ذرت طی نیمقرن گذشته قرار دارد و در رومانی نیز بیش از یک میلیون هکتار از اراضی کشاورزی آسیب دیده است.
کاهش شدید سطح آب رودخانههای اروپا نیز پیامدهای اقتصادی گستردهای به همراه داشته است. افت سطح آب، تولید برق از نیروگاههای برقآبی را کاهش داده و همزمان حملونقل کالا از طریق رودخانهها را با اختلال روبهرو کرده است. سطح آب رودخانه راین در منطقه لوبیث هلند اکنون حتی از پایینترین سطح ثبتشده در تابستان بسیار گرم سال ۱۹۷۶ نیز کمتر است. کارشناسان هشدار میدهند این وضعیت میتواند موجب افزایش قیمت مواد غذایی و انرژی شود؛ روندی که بیشترین فشار را بر خانوارهای کمدرآمد وارد خواهد کرد.
دکتر مریم زکریا از کالج سلطنتی لندن و از اعضای تیم تحقیق نیز هشدار داد نگرانکنندهترین بخش این یافتهها آن است که همه این رویدادها تنها در شرایطی رخ داده که میانگین دمای زمین نسبت به دوران پیشاصنعتی حدود ۱.۴ درجه سانتیگراد افزایش یافته است. وی افزود اگر انتشار گازهای گلخانهای با روند فعلی ادامه یابد و گرمایش جهانی تا حدود ۲.۸ درجه سانتیگراد افزایش پیدا کند، احتمال وقوع چنین شرایط تبخیری شدیدی بهطور تقریبی دو برابر خواهد شد. به اعتقاد او، بدون کاهش سریع و جدی انتشار گازهای گلخانهای، اروپا باید خود را برای تابستانهای بسیار داغ و خشک به صورت مکرر آماده کند.
سایمون استیل، دبیر اجرایی کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد، نیز با اشاره به این بحران اظهار کرد تشدید خشکسالیها هشداری آشکار است که نشان میدهد سیاره زمین بیش از حد گرم شده است. او تأکید کرد تا زمانی که بشر به مصرف گسترده زغالسنگ، نفت و گاز ادامه دهد، خشکسالیهای ناشی از تغییرات اقلیمی شدیدتر و پرهزینهتر خواهند شد، اما راهکار نیز روشن است و جهان باید با سرعت بیشتری به سمت استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر حرکت کند.
تحلیل WWA برای اروپای غربی وضعیت خشکسالی کشورهای انگلستان، فرانسه، اسپانیا، پرتغال و ایتالیا را در فاصله ماههای آوریل تا ژوئن بررسی کرده است. در مقابل، از آنجا که اروپای شرقی طی یک سال گذشته با کاهش بارندگی روبهرو بوده، پژوهشگران وضعیت ۱۵ کشور از بلژیک تا استونی را طی ۱۲ ماه گذشته مورد ارزیابی قرار دادهاند.
در این پژوهش، دادههای واقعی هواشناسی و مدلهای اقلیمی با یکدیگر مقایسه شده تا مشخص شود شرایط کنونی در جهانی که حدود ۱.۴ درجه سانتیگراد گرمتر شده، چه تفاوتی با جهانی بدون گرمایش ناشی از فعالیتهای انسانی دارد. نتیجه نهایی مطالعه نشان میدهد تغییرات اقلیمی ناشی از انسان در هر دو منطقه بررسیشده، خشکسالی سال ۲۰۲۶ را بهطور قابلتوجهی شدیدتر کرده است.
نظر شما