به گزارش خبرگزاری ایمنا، در دنیای امروز موفقیت یک شهر دیگر تنها با تعداد پلها، بزرگراهها یا ساختمانهای بلند سنجیده نمیشود؛ بلکه آنچه شهرها را در فهرست بهترین مکانهای زندگی قرار میدهد، میزان «زیستپذیری» آنهاست.
شهری زیستپذیر است که شهروندان در آن احساس امنیت، آرامش، سلامت و رضایت داشته باشند و بتوانند به آسانی به خدمات، حملونقل، فضاهای عمومی و فرصتهای اقتصادی دسترسی پیدا کنند. کارشناسان معتقدند آینده توسعه شهری نه در گسترش کالبد شهرها، بلکه در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان رقم خواهد خورد.
شهرها دیگر تنها محل سکونت نیستند؛ آنها به مهمترین بستر زندگی، کار، آموزش، سلامت و تعاملات اجتماعی انسان تبدیل شدهاند. امروز بیش از نیمی از جمعیت جهان در شهرها زندگی میکنند و سازمان ملل پیشبینی میکند تا سال ۲۰۵۰ حدود ۶۸ درصد جمعیت جهان شهرنشین خواهند بود. این رشد سریع شهرنشینی موجب شده است کیفیت زندگی در شهرها به یکی از مهمترین دغدغههای دولتها، مدیران شهری و برنامهریزان تبدیل شود.
در گذشته توسعه شهرها بیشتر با شاخصهایی همچون ساخت بزرگراه، برجها، مراکز تجاری و رشد اقتصادی سنجیده میشد، اما اکنون نگاه جهانی تغییر کرده است. تجربه شهرهای موفق دنیا نشان میدهد توسعه واقعی زمانی اتفاق میافتد که شهر بتواند محیطی سالم، ایمن، پایدار و باکیفیت برای زندگی شهروندان فراهم کند؛ مفهومی که امروز با عنوان «زیستپذیری شهری» شناخته میشود.
زیستپذیری به این معنا نیست که یک شهر فقط زیبا باشد یا درآمد بالایی داشته باشد بلکه شهری زیستپذیر است که شهروندان در آن احساس امنیت، آرامش، سلامت، تعلق و رضایت از زندگی داشته باشند. دسترسی آسان به حملونقل عمومی، فضای سبز، خدمات درمانی، آموزش، فرصتهای شغلی، هوای پاک، مسکن مناسب، عدالت فضایی، مشارکت اجتماعی و حکمرانی کارآمد، همه از اجزای این مفهوم است.
به همین دلیل، در سالهای اخیر رقابت میان شهرهای جهان دیگر تنها بر سر جذب سرمایه نیست، بلکه بر سر تبدیل شدن به شهری مطلوب برای زندگی شهروندان است؛ رقابتی که هر سال در قالب رتبهبندیهای جهانی زیستپذیری منتشر میشود.
وجه مشترک همه این شهرها آن است که انسان، نه خودرو و نه ساختمان، محور اصلی برنامهریزی شهری است.
سنگاپور یکی از برجستهترین نمونههای شهر زیستپذیر در آسیاست که بهعنوان الگویی جهانی در برنامهریزی شهری، حکمرانی شهری و مدیریت پایدار شناخته میشود. این شهر با محدودیت شدید سرزمین و تراکم بسیار بالا توانسته است از طریق برنامهریزی دقیق فضایی و کنترل سختگیرانه توسعه، کیفیت بالایی از زندگی شهری را ایجاد کند. یکی از مهمترین ویژگیهای سنگاپور، یکپارچگی میان سیاستهای مسکن، حملونقل، محیط زیست و اقتصاد است. دولت با مدیریت کارآمد زمین و توسعه مسکن عمومی باکیفیت، توانسته است بخش بزرگی از جمعیت را در شرایط سکونتی مناسب و مقرونبهصرفه اسکان دهد؛ کاری که در بسیاری از کلانشهرهای آسیایی چالشی جدی محسوب میشود.
زیستپذیری؛ فراتر از خیابان و ساختمان
برخلاف تصور عمومی، زیستپذیری تنها به ظاهر شهر محدود نمیشود. ممکن است شهری دارای خیابانهای عریض، برجهای بلند و مراکز خرید متعدد باشد، اما اگر شهروندان ساعتهای طولانی در ترافیک بمانند، هوای آلوده تنفس کنند، از کمبود فضای سبز رنج ببرند یا احساس امنیت نداشته باشند، نمیتوان آن را شهری زیستپذیر دانست.
امروزه کارشناسان، زیستپذیری را نتیجه تعامل مجموعهای از عوامل میدانند؛ حملونقل عمومی کارآمد، پیادهمداری، دوچرخهسواری، دسترسی عادلانه به خدمات، فضای سبز، کیفیت محیطزیست، مدیریت بحران، تابآوری، اقتصاد پویا، هویت فرهنگی، عدالت اجتماعی، مشارکت شهروندان و حکمرانی شفاف، حلقههای یک زنجیره بههمپیوسته هستند که کیفیت زندگی را شکل میدهند.
رشد سریع شهرنشینی در ایران نیز طی چند دهه گذشته، مسائل تازهای را پیشروی مدیریت شهری قرار داده است. افزایش جمعیت، توسعه افقی شهرها، وابستگی به خودرو، آلودگی هوا، کمبود منابع آب، فرسودگی زیرساختها، کاهش سرانه فضای سبز در برخی مناطق، نابرابری در دسترسی به خدمات و تغییرات اقلیمی، کیفیت زندگی در بسیاری از شهرها را تحت تأثیر قرار داده است.
در چنین شرایطی، مفهوم زیستپذیری بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است، زیرا توسعه شهری دیگر تنها به ساخت پروژههای عمرانی محدود نیست، بلکه باید بتواند کیفیت زندگی شهروندان را نیز ارتقا دهد.
زیستپذیری اصفهان در گرو حل بحران آب، فرونشست و آلودگی هوا
محمد نورصالحی، رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به شاخصهای مؤثر بر زیستپذیری شهرها اظهار میکند: امروزه معیارهایی همچون توسعه حملونقل عمومی، سرانه فضای سبز، کیفیت مسکن، امنیت، وضعیت محیطزیست، دسترسی به خدمات شهری و میزان مشارکت شهروندان، مهمترین شاخصهای ارزیابی زیستپذیری شهرها در جهان بهشمار میرود و طبیعی است که همه شهرها، از جمله اصفهان، تا رسیدن به شرایط ایدهآل و مطلوب فاصله داشته باشند.
وی میافزاید: همه ما چه بهعنوان شهروند و چه در جایگاه خدمتگزار مردم در شورای اسلامی شهر، وظیفه داریم برای کاهش این فاصله و حرکت به سمت شهری شایستهتر تلاش کنیم. در همین راستا شورای اسلامی شهر اصفهان، بهویژه در دوره ششم، ارتقای شاخصهای زیستپذیری را به یکی از مهمترین اولویتهای خود تبدیل کرده است.
رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان ادامه میدهد: در حوزه حملونقل عمومی، شورای ششم نگاه ویژهای به توسعه زیرساختهای این بخش داشته و سالانه حدود ۴۰ درصد بودجه شهرداری به پروژههای حملونقل، ترافیک و توسعه ناوگان حملونقل عمومی اختصاص یافته است، زیرا معتقدیم توسعه این حوزه نقش مستقیمی در کاهش ترافیک، آلودگی هوا و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان دارد.
نورصالحی تاکید میکند: فضای سبز همواره یکی از دغدغههای اصلی مدیریت شهری اصفهان بوده است و این حساسیت همچنان ادامه دارد. در سالهای اخیر، اقدامات مؤثری در زمینه تأمین منابع پایدار آب فضای سبز از طریق خرید پساب، توافق با شرکت آب منطقهای، اجرای پروژههای تصفیه دوباره پساب و توسعه رینگ انتقال پساب انجام شده است تا ضمن حفظ فضای سبز موجود، وابستگی آن به منابع آب شیرین کاهش پیدا کند.
وی خاطرنشان میکند: در حوزه مسکن نیز تلاش شده است با کاهش هزینههای صدور پروانه ساختمانی، آسان شدن و سرعت یافتن فرایندهای اداری و حمایت از ساختوساز، زمینه رونق بخش مسکن و افزایش عرضه واحدهای مسکونی فراهم شود.
رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان تصریح میکند: اگرچه شرایط زیستمحیطی اصفهان در حوزههایی همچون کیفیت هوا، منابع آب و وضعیت خاک مطلوب نیست، اما مجموعه مدیریت شهری و سایر دستگاههای مسئول تلاش میکنند با اجرای برنامههای مختلف، شاخصهای زیستمحیطی را بهبود ببخشند. البته در حوزه امنیت نیز بخشی از مسئولیت بر عهده نهادهای حاکمیتی است و تصمیمهای کلان کشور در این زمینه نقش تعیینکنندهای دارد.
سالانه حدود ۴۰ درصد بودجه مدیریت شهری اصفهان به حوزه حملونقل عمومی اختصاص پیدا میکند
وی میافزاید: یکی از مهمترین مؤلفههای زیستپذیری شهر، مشارکت شهروندان است. مدیریت شهری در سالهای اخیر تلاش کرده است حساسیت شهروندان نسبت به مسائل شهری، مطالبهگری و مشارکت اجتماعی را افزایش دهد و در همین راستا اجرای طرحهایی همچون «شهراندیشان» و «شهرجو» در دوره ششم شورای اسلامی شهر تقویت شده است تا مردم بیش از گذشته در فرایند تصمیمسازی و تصمیمگیری شهری نقشآفرین باشند.
نورصالحی تاکید میکند: اگر بخواهم وضعیت کنونی اصفهان را بهطور خلاصه توصیف کنم، باید بگویم این شهر از شرایط قابل قبولی برخوردار است، اما هنوز با جایگاهی که شایسته شهر تاریخی، فرهنگی و تمدنی اصفهان و درخور شهروندان آن باشد، فاصله دارد و همه ما وظیفه داریم برای کاهش این فاصله تلاش کنیم.
وی خاطرنشان میکند: مدیریت شهری به تنهایی نمیتواند همه مسائل را حل کند و تحقق شرایط مطلوب نیازمند همراهی دولت، سایر نهادهای حاکمیتی و مشارکت مردم است تا بتوان فاصله میان وضعیت موجود و شرایط مطلوب را کاهش داد.
رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان ادامه میدهد: چالشهایی همچون کمآبی، فرونشست زمین، آلودگی هوا، ترافیک و تغییرات اقلیمی امروز تنها مختص اصفهان نیست و بسیاری از کلانشهرهای کشور با این مشکلات روبهرو هستند، اما اصفهان بهدلیل شرایط ویژه جغرافیایی و محیطزیستی، بیش از بسیاری از شهرها از این تهدیدها تأثیر میپذیرد.
نورصالحی تصریح میکند: بدون تردید یکی از مهمترین راهکارهای کاهش فرونشست زمین، جریان دائمی آب در بستر زایندهرود و تغذیه مستمر منابع آب زیرزمینی است. در این زمینه، نهادهای حاکمیتی مسئولیت اصلی را بر عهده دارند و مدیریت شهری نیز با همکاری در طرحهایی همچون مولدسازی اراضی برای تأمین منابع مالی پروژههای تأمین آب، نقش خود را ایفا کرده است. امیدواریم با مدیریت صحیح وزارت نیرو و دولت، جریان دائمی آب در زایندهرود محقق شود تا آثار فرونشست نیز بهتدریج کاهش یابد.
وی میافزاید: در حوزه آلودگی هوا نیز مجموعهای از اقدامات مشترک میان مدیریت شهری و دستگاههای مسئول در حال اجرا است؛ اقداماتی از جمله توسعه حملونقل عمومی، انتقال صنایع آلاینده، ارتقای کیفیت سوخت، بهبود استاندارد خودروها و کاهش منابع آلاینده که میتواند در آینده شرایط زیستمحیطی شهر را بهبود بخشد.
رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان تاکید میکند: دستیابی به شهری زیستپذیر، سالم و پایدار، نیازمند برنامهریزی بلندمدت، سرمایهگذاری مستمر، همکاری همه دستگاههای اجرایی و مشارکت فعال شهروندان است و شورای اسلامی شهر اصفهان نیز با همین رویکرد، ارتقای کیفیت زندگی شهروندان را مهمترین هدف خود میداند.
زیستپذیری شهری؛ راهبردی برای توسعه پایدار و ارتقای کیفیت زندگی در شهرهای ایران
عماد مطالبی، دکتری برنامهریزی شهری معتقد است زیستپذیری یکی از مهمترین شاخصهای توسعه پایدار شهری است و توجه همزمان به عدالت اجتماعی، محیط زیست، حملونقل عمومی، مشارکت شهروندان و کیفیت خدمات شهری میتواند مسیر دستیابی به شهرهای پایدار، ایمن و انسانمحور را هموار کند.
وی به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: امروز توافق گستردهای میان متخصصان حوزه محیط زیست و برنامهریزی شهری وجود دارد که اکوسیستم زمین دیگر توان تحمل الگوی فعلی تولید، مصرف و فعالیتهای اقتصادی را ندارد و ادامه این روند، پایداری محیط زیست را با تهدیدهای جدی روبهرو خواهد کرد.
دکتری برنامهریزی و محیط زیست شهری تأکید میکند: یکی از مهمترین عوامل تشدید این وضعیت، رشد سریع جمعیت جهان است که می تواند عامل اثرگذار بر این مقوله مهم زیست انسانی باشد.
مطالبی خاطرنشان میکند: همزمان با رشد جمعیت، روند شهرنشینی نیز با سرعتی بیسابقه افزایش یافته است؛ موضوعی که بهویژه در کشورهای در حال توسعه، پیامدهای گسترده اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی به همراه داشته و در بسیاری از موارد، شهرها را با بحرانهای متعدد روبهرو کرده است.
وی میافزاید: ادامه این روند بهویژه با الگوی توسعهای که امروز در بسیاری از شهرهای کشورهای در حال توسعه از جمله ایران مشاهده میشود، میتواند هشداری جدی درباره ناپایداری شهرنشینی باشد، زیرا گسترش فیزیکی شهرها بدون توجه به ظرفیتهای محیطی، کیفیت زندگی شهروندان را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است.
دکتری برنامهریزی و محیط زیست شهری تصریح میکند: افزایش جمعیت شهری، توسعه نامتوازن، رشد سفرهای درونشهری، گسترش آلودگیهای زیستمحیطی، ترافیک، ازدحام، شلوغی و کاهش سرانههای خدماتی، آسیبهای اجتماعی و فشارهای روانی، از مهمترین پیامدهایی است که کیفیت زندگی شهروندان و در نهایت میزان زیستپذیری شهرها را کاهش داده است.
مطالبی ادامه میدهد: در دهههای اخیر، همزمان با گسترش مباحث توسعه پایدار و توسعه پایدار شهری، موضوع ارتقای کیفیت زندگی نیز جایگاه ویژهای در طراحی و برنامهریزی شهری پیدا کرده است، زیرا کیفیت زندگی، زمینهساز شکلگیری شهرهای زیستپذیر محسوب میشود.
وی تأکید میکند: زیستپذیری یکی از مهمترین ارکان پایداری شهری است و به شهری اطلاق میشود که در آن سلامت اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، کالبدی و زیست محیطی تمام شهروندان مورد توجه قرار گیرد و تمامی ساکنان بتوانند از امکانات شهری بهصورت عادلانه بهرهمند شوند.
مطالبی خاطرنشان میکند: در یک شهر زیستپذیر، کیفیت فضاهای عمومی، حفظ هویت فرهنگی، امنیت، عدالت، برابری، مشارکت شهروندان، امکان حضور در فضاهای شهری، دسترسی مناسب به خدمات و توانمندسازی جامعه، از مهمترین مؤلفههایی هستند که زمینه ارتقای کیفیت زندگی را فراهم میکنند.
طراح و برنامهریز شهری اظهار میکند: در حوزه برنامهریزی شهری، سه مفهوم «توسعه پایدار»، «کیفیت زندگی» و «زیستپذیری» ارتباطی ناگسستنی با یکدیگر دارند و هر یک مکمل دیگری است؛ هرچند از نظر مفهومی تفاوتهایی میان آنها وجود دارد.
وی ادامه میدهد: در بسیاری از منابع علمی بهدلیل نزدیکی مبانی نظری پایداری و زیستپذیری، این دو مفهوم گاه به جای یکدیگر به کار میروند، اما در واقع هر یک دارای کارکردها و اهداف متفاوتی هستند.
مطالبی تصریح میکند: توسعه پایدار به معنای پاسخگویی به نیازهای نسل حاضر، بدون به خطر انداختن توان نسلهای آینده در تأمین نیازهای خود است و بر سه رکن اساسی عدالت اجتماعی و عدالت فضایی ، حفاظت از محیط زیست و توسعه اقتصادی متوازن استوار است.
وی میافزاید: هدف توسعه پایدار، تأمین نیازهای اقتصادی و اجتماعی جامعه، همراه با استفاده مسئولانه از منابع طبیعی و حفاظت از محیط زیست است، زیرا رفاه نسل امروز و آینده، به سلامت این منابع وابسته خواهد بود.
کارشناس ارشد برنامهریزی و محیط زیست شهری تأکید میکند: در عمل نیز میان زیستپذیری و توسعه پایدار ارتباط مستقیم وجود دارد، چراکه هر دو به دنبال تحقق عدالت اجتماعی و فضایی، سلامت انسان، حفاظت از محیط زیست، توسعه فعالیتهای اقتصادی سالم و ارتقای کیفیت زندگی هستند.
مطالبی ادامه میدهد: با وجود اشتراکهای فراوان میان دو مفهوم زیستپذیری و توسعه پایدار، تفاوت اصلی آنها در گستره و افق زمانی است؛ توسعه پایدار نگاهی بلندمدت دارد و بیشتر بر موضوعاتی همچون کاهش اثرات تغییرات اقلیمی، افزایش بهرهوری انرژی، حفاظت از منابع طبیعی و مدیریت بلندمدت محیط زیست متمرکز است، در حالی که زیستپذیری بیشتر بر برنامهریزیهای کوتاهمدت، کیفیت زندگی روزمره شهروندان و ارتقای شرایط زندگی در مقیاس محلی و شهری تمرکز دارد.
وی تأکید میکند: زیستپذیری مجموعهای از موضوعات بههمپیوسته را در بر میگیرد که بر پایه اصولی همچون عدالت، مشارکت، دسترسیپذیری، برابری فرصتها و بهرهمندی همه شهروندان از خدمات شهری شکل گرفته است و تحقق این اصول، زمینهساز افزایش رضایتمندی شهروندان و ارتقای کیفیت زندگی خواهد بود.
این طراح و برنامه ریز شهری خاطرنشان میکند: هرچند سنجش کیفیت زندگی و سنجش زیستپذیری در بسیاری از شاخصها با یکدیگر همپوشانی دارند و هر دو بر ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی تمرکز میکنند، اما میان این دو مفهوم تفاوتهای مهمی وجود دارد.
مطالبی تصریح میکند: سنجش کیفیت زندگی بهطور عمده بر میزان رفاه و مطلوبیت زیست و رضایت افراد از زندگی در یک محدوده جغرافیایی تمرکز دارد، در حالی که زیستپذیری بیش از آنکه بر ویژگیهای فردی شهروندان متکی باشد، به کیفیت محیط شهری، خدمات عمومی، زیرساختها و امکاناتی میپردازد که مدیران و برنامهریزان شهری میتوانند در آنها مداخله و اثرگذاری مستقیم داشته باشند.
وی میافزاید: به همین دلیل، شاخصهای زیستپذیری ابزار مهمی برای ارزیابی عملکرد مدیریت شهری محسوب میشوند، زیرا نشان میدهند یک شهر تا چه اندازه توانسته است بستر مناسبی برای زندگی، کار، آموزش، تفریح، سلامت و امنیت شهروندان فراهم کند و در نهایت زیست مناسب را در مکانی مناسب برقرار سازد.
زیستپذیری؛ پاسخی به الگوهای ناپایدار زندگی شهری
دکتری برنامهریزی شهری اظهار میکند: اهمیت زیستپذیری طی سالهای اخیر بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته است، زیرا آگاهی عمومی نسبت به پیامدهای الگوهای ناپایدار زندگی و مصرف شهری افزایش پیدا کرده و بسیاری از شهرها با بحرانهایی روبهرو شدهاند که سلامت انسان و محیط زیست را همزمان تهدید میکند.
وی ادامه میدهد: الگوهای ناپایدار توسعه شهری نهتنها موجب کاهش کیفیت زندگی شهروندان میشوند، بلکه در بلندمدت ظرفیت منابع طبیعی برای تأمین نیازهای نسلهای آینده را نیز کاهش خواهند داد، از اینرو، حرکت به سمت شهرهای زیستپذیر دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای آینده شهرها بهشمار میرود.
مطالبی تأکید میکند: تجربه شهرهای موفق جهان نشان داده است که سکونتگاههای زیستپذیر، علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی، احساس تعلق شهروندان به محل زندگی، انسجام اجتماعی و مسئولیتپذیری عمومی را نیز تقویت میکنند و در نتیجه، نرخ مهاجرت از این شهرها کاهش مییابد.
وی خاطرنشان میکند: در مقابل، بسیاری از شهرهای امروز با مشکلاتی همچون آلودگیهای زیستمحیطی، فقر، نابرابری، آسیبهای اجتماعی، گسست روابط اجتماعی، کاهش هویت شهری، تخریب منابع طبیعی، کاهش مشارکت عمومی و افزایش آسیبپذیری محیط شهری روبهرو هستند که تمامی این عوامل، زیستپذیری شهرها را تحت تأثیر قرار میدهد.
مطالبی تصریح میکند: شناخت دقیق ابعاد زیستپذیری و بهکارگیری اصول آن در برنامهریزی شهری، میتواند زمینه کاهش بسیاری از مشکلات اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی شهرها را فراهم کند و مسیر حرکت بهسوی توسعه پایدار را هموار سازد.
شهرهای ایران نیازمند بازنگری در مسیر توسعه و در طرح و برنامه و اجرای آن هستند
وی اظهار میکند: بسیاری از شهرهای ایران از نظر شاخصهای زیستپذیری در وضعیت مطلوبی قرار ندارند و رشد سریع جمعیت، توسعه بیبرنامه کالبدی و گسترش شتابزده شهرها، ناقوارگی و گسیختگی شهری و پراکندگی آن محیط شهری کشور را با چالشهای متعددی در حوزههای اقتصادی، کالبدی اجتماعی و زیستمحیطی روبهرو کرده است.
وی ادامه میدهد: لازم است در برنامهریزی شهری، ابعاد اجتماعی و فرهنگی بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد تا شهرها بتوانند ضمن جذب سرمایههای انسانی، اقتصادی و فرهنگی، زمینه ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و مطلوبیت و رضایتمندی را نیز فراهم کنند.
طراح و برنامهریز شهر تأکید میکند: افزایش زیستپذیری مناطق شهری باید بهعنوان یک سیاست کلان در دستور کار مدیران، برنامهریزان و تصمیمگیران شهری قرار گیرد، زیرا بدون توجه به این موضوع، دستیابی به توسعه پایدار شهری امکانپذیر نخواهد بود.
مطالبی خاطرنشان میکند: شهر زیستپذیر شهری امن، جذاب، برخوردار از انسجام اجتماعی، دارای پایداری زیستمحیطی، مسکن متنوع و قابل استطاعت، حملونقل عمومی کارآمد، مسیرهای مناسب پیادهروی و دوچرخهسواری، فضاهای عمومی باکیفیت، مراکز آموزشی، خدمات سلامت، مراکز خرید محلی و امکانات فرهنگی و تفریحی است؛ مجموعهای از شاخصهایی که در کنار یکدیگر کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا میدهند.
وی تصریح میکند: در بسیاری از رتبهبندیهای جهانی، شهر ملبورن بهعنوان یکی از زیستپذیرترین شهرهای جهان شناخته میشود؛ جایگاهی که حاصل دههها برنامهریزی هدفمند، توجه به کیفیت زندگی، توسعه حملونقل عمومی، حفاظت از محیط زیست و مشارکت گسترده شهروندان در اداره امور شهری است.
کارشناس ارشد برنامهریزی شهری و طراح شهری اظهار میکند: تجربه شهرهای موفق جهان نشان میدهد پس از انقلاب صنعتی و گسترش شهرنشینی، شهرها با چالشهای متعدد اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی روبهرو شدند؛ موضوعی که این پیام روشن را برای برنامهریزان و سیاستگذاران شهری به همراه داشت که مدیریت شهری بهتنهایی قادر به حل مسائل پیچیده شهرها نیست.
وی ادامه میدهد: اگر هدف، تبدیل شهرها به مکانهایی جذاب برای زندگی، برخوردار از انسجام اجتماعی، کیفیت مناسب محیط شهری و اقتدار مدیریتی باشد، لازم است مشارکت میان مدیریت شهری، بخش خصوصی، نهادهای مدنی و گروههای مختلف اجتماعی بیش از گذشته تقویت شود.
دکتری برنامهریزی و محیط زیست شهری تأکید میکند: بهرهگیری از شیوههای نوین مشارکت عمومی یکی از مهمترین الزامات تحقق زیستپذیری شهری است، زیرا شهروندان اصلیترین استفادهکنندگان از زیرساختهای شهری، شبکه حملونقل عمومی، مراکز خدماتی، فضاهای عمومی و سایر امکانات شهر هستند و تجربه روزمره آنان میتواند مبنای اصلاح و بهبود سیاستهای مدیریت شهری قرار گیرد.
مطالبی خاطرنشان میکند: شهر زمانی میتواند زیستپذیر باشد که شهروندان خود را در تصمیمسازیها و تصمیمگیریهای شهری سهیم بدانند و احساس مسئولیت نسبت به محیط زندگی، فضاهای عمومی و آینده شهر در میان آنان تقویت شود.
وی تصریح میکند: اگر شهر برای همه شهروندان است، همه نیز باید در ارتقای کیفیت آن نقش داشته باشند، بنابراین افزایش مشارکت عمومی، ارتقای فرهنگ شهروندی، تقویت مسئولیتپذیری اجتماعی و ایجاد بسترهای مناسب برای حضور مردم در فرایندهای مدیریت شهری، از مهمترین راهکارهای تحقق زیستپذیری محسوب میشود.
زیستپذیری؛ مسیری برای آینده شهرهای ایران
کارشناس ارشد برنامهریزی و محیط زیست شهری و طراح شهری میافزاید: آینده شهرهای ایران در گرو تغییر رویکرد از توسعه فقط کالبدی به توسعه انسانمحور است؛ توسعهای که در آن کیفیت زندگی، عدالت فضایی، حفاظت از محیط زیست، ارتقای خدمات عمومی، دسترسی عادلانه به امکانات شهری و افزایش سرمایه اجتماعی در اولویت قرار گیرد.
مطالبی تأکید میکند: دستیابی به چنین شهری مستلزم برنامهریزی یکپارچه، مدیریت علمی، تصمیمگیری مبتنی بر داده، استفاده از تجربیات موفق جهانی و همکاری مستمر میان دستگاههای اجرایی، دانشگاهها، نهادهای مدنی و شهروندان است.
وی خاطرنشان میکند: هر اندازه برنامهریزی شهری بر مبنای اصول زیستپذیری انجام شود، شهرها از آسیبپذیری کمتری در برابر بحرانهای اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی برخوردار خواهند بود و ظرفیت بیشتری برای پاسخگویی به نیازهای نسل حاضر و آینده خواهند داشت.
مطالبی تصریح میکند: زیستپذیری مفهومی فراتر از توسعه کالبدی شهرها است و مجموعهای از مؤلفههای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، زیستمحیطی و مدیریتی را در بر میگیرد که در کنار یکدیگر کیفیت زندگی شهروندان را شکل میدهند.
وی ادامه میدهد: امروز شهرهای موفق جهان، توسعه را نه در افزایش ساختمانها و زیرساختهای فیزیکی، بلکه در ارتقای کیفیت زندگی، عدالت اجتماعی، دسترسی برابر به خدمات، حملونقل عمومی کارآمد، حفظ محیط زیست، مشارکت شهروندان و افزایش رضایت عمومی و مطلوبیت و کارایی شهری تعریف میکنند.
دکتری برنامهریزی و محیط زیست شهری تأکید میکند: شهرهای ایران نیز برای حرکت در مسیر توسعه پایدار، ناگزیر از توجه جدی به شاخصهای زیستپذیری هستند، زیرا تنها با ایجاد شهرهایی ایمن، سالم، مشارکتپذیر، برخوردار از محیط زیست پایدار، حملونقل عمومی کارآمد، خدمات باکیفیت و مدیریت یکپارچه میتوان آیندهای مطلوبتر برای شهروندان و نسلهای آینده رقم زد.
شهر آینده؛ شهری برای زندگی
تجربه شهرهای موفق جهان نشان میدهد آینده شهرها نه با تعداد پلها، بزرگراهها یا برجها، بلکه با کیفیت زندگی مردم سنجیده خواهد شد. شهری موفق است که کودکان بتوانند با امنیت در آن بازی کنند، سالمندان بهآسانی در آن تردد کنند، شهروندان برای انجام کارهای روزمره وابسته به خودرو نباشند، فضای سبز کافی در دسترس باشد، هوای پاک تنفس کنند و خدمات شهری بدون تبعیض در اختیار همه قرار گیرد.
زیستپذیری در حقیقت نقطه تلاقی توسعه اقتصادی، عدالت اجتماعی، حفاظت از محیطزیست و حکمرانی شهری است؛ مفهومی که امروز به یکی از مهمترین معیارهای سنجش موفقیت شهرهای جهان تبدیل شده است و آینده شهرهای ایران نیز ناگزیر به حرکت در همین مسیر خواهد بود.
نظر شما