به گزارش خبرگزاری ایمنا، شبهای شهر بخشی از حیات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شهرها را شکل میدهند. توسعه فعالیتهای شبانه، افزایش تردد شهروندان و گسترش فضاهای عمومی، موجب شده است نورپردازی شهری از یک خدمت ساده به یکی از مؤلفههای مهم برنامهریزی و مدیریت شهری تبدیل شود.
طراحی مناسب شبکه روشنایی، علاوه بر تأمین دید کافی برای رانندگان و عابران پیاده، میتواند احساس امنیت را افزایش دهد، از وقوع برخی جرائم پیشگیری کند، هویت شبانه شهر را ارتقا دهد و همزمان با بهرهگیری از فناوریهای نوین، هزینههای مصرف انرژی را کاهش دهد.
روشنایی استاندارد؛ فراتر از نصب چراغهای بیشتر
بر اساس استانداردهای کمیسیون بینالمللی روشنایی (CIE) و استاندارد اروپایی EN ۱۳۲۰۱، کیفیت روشنایی تنها به میزان نور وابسته نیست. شاخصهایی همچون یکنواختی روشنایی، کنترل خیرگی، دمای رنگ، شاخص نمود رنگ و جانمایی صحیح پایههای روشنایی، نقش تعیینکنندهای در ایمنی معابر دارند.
متخصصان تأکید میکنند نور بیش از حد نیز همانند تاریکی میتواند خطرآفرین باشد. خیرگی ناشی از چراغهای غیراستاندارد یا نصب نامناسب تجهیزات، دید رانندگان را کاهش میدهد و احتمال وقوع تصادف را افزایش میدهد.
امنیت شهری؛ فقط دوربین کافی نیست
بررسیهای منتشرشده از سوی UN-Habitat و برنامههای «شهرهای ایمن» نشان میدهد طراحی مناسب روشنایی در پیادهراهها، پارکها، ایستگاههای حملونقل عمومی و فضاهای عمومی، یکی از مؤثرترین راهکارها برای افزایش احساس امنیت شهروندان، بهویژه زنان، سالمندان و کودکان است.
کارشناسان طراحی شهری میگویند حذف نقاط کور، روشنایی یکنواخت مسیرهای پیاده و استفاده از نور با شدت مناسب، نقش مهمی در افزایش حضور شهروندان در فضاهای عمومی و ارتقای سرزندگی شهری دارد.
نور؛ زبان هویت شهرها
امروزه بسیاری از شهرهای جهان از نور بهعنوان بخشی از هویت شهری استفاده میکنند. نورپردازی بناهای تاریخی، پلها، میادین و فضاهای شاخص، علاوه بر افزایش جذابیت گردشگری، به شکلگیری تصویری ماندگار از شهر در ذهن شهروندان و گردشگران کمک میکند.
در شهرهایی همچون لیون فرانسه، نورپردازی بخشی از راهبرد توسعه گردشگری شهری است و جشنواره سالانه نور این شهر به یکی از شناختهشدهترین رویدادهای فرهنگی اروپا تبدیل شده است. سنگاپور نیز با بهرهگیری از سامانههای هوشمند روشنایی، علاوه بر زیباسازی فضاهای عمومی، مصرف انرژی را نیز مدیریت میکند.
در ایران نیز طی سالهای اخیر، نورپردازی پلها، ساختمانهای شاخص، میدانها و بناهای تاریخی در شهرهایی مانند تهران، اصفهان، شیراز، مشهد و تبریز توسعه یافته است؛ هرچند کارشناسان معتقدند این اقدامات همچنان نیازمند تدوین سند جامع نورپردازی شهری و رعایت استانداردهای تخصصی است.
چراغهای LED؛ گامی به سوی مدیریت مصرف انرژی
یکی از مهمترین تغییرات سالهای اخیر در مدیریت روشنایی شهرها، جایگزینی چراغهای قدیمی با چراغهای LED است. بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، استفاده از فناوری LED میتواند در مقایسه با چراغهای سنتی، مصرف برق را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و عمر تجهیزات را نیز افزایش دهد.
به همین دلیل بسیاری از شهرهای جهان، نوسازی شبکه روشنایی را بهعنوان یکی از پروژههای کاهش مصرف انرژی و کاهش انتشار گازهای گلخانهای در دستور کار قرار دادهاند. در ایران نیز برخی شهرداریها طی سالهای اخیر پروژه جایگزینی چراغهای معابر با تجهیزات کممصرف و استفاده از سامانههای کنترل هوشمند را آغاز کردهاند.
چالش آلودگی نوری
در کنار مزایای نورپردازی، کارشناسان نسبت به افزایش آلودگی نوری هشدار میدهند. به گفته متخصصان، تابش بیهدف نور به آسمان، استفاده از چراغهای پرنور در فضاهای غیرضروری و طراحی غیراصولی، علاوه بر افزایش مصرف برق، بر اکوسیستم شهری، حیاتوحش، کیفیت رصد آسمان شب و حتی چرخه خواب انسان تأثیر میگذارد.
سازمان DarkSky International توصیه میکند نور تنها به محل مورد نیاز تابیده شود، از دمای رنگ مناسب استفاده شود و شدت روشنایی متناسب با نیاز واقعی هر فضا تنظیم شود.
روشنایی هوشمند؛ آینده مدیریت شهری
امروزه شهرهای پیشرو، روشنایی را بخشی از زیرساخت شهر هوشمند میدانند. چراغهای هوشمند مجهز به حسگرهای تردد، امکان تنظیم شدت نور بر اساس حضور خودرو یا عابر پیاده، شرایط آبوهوایی و ساعت شبانهروز را فراهم میکنند.
این سامانهها علاوه بر کاهش مصرف انرژی، امکان پایش لحظهای خرابی تجهیزات، کاهش هزینههای نگهداری و مدیریت بهتر منابع شهری را نیز در اختیار مدیران قرار میدهند.
با توجه به افزایش هزینههای انرژی و توسعه شهرهای هوشمند، آینده مدیریت روشنایی شهری بیش از هر زمان دیگری به سمت استفاده از فناوریهای دیجیتال، اینترنت اشیا و طراحی مبتنی بر داده حرکت خواهد کرد؛ رویکردی که میتواند شبهای شهر را ایمنتر، زیباتر و پایدارتر کند.
نظر شما