به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در دانش زمینشناسی، پاسخ به پرسش بلندترین رشتهکوه جهان، همواره مستلزم شفافسازی در مورد شامل شدن یا نشدن رشتهکوههای زیرآب است. بر اساس این معیار، طولانیترین زنجیره کوهستانی روی زمین، رشتهکوه آند یا راکی نیست، بلکه پشته میاناقیانوسی محسوب میشود.
این پشته زنجیرهای از قلههای آتشفشانی است که همچون درز کل کره زمین را در بر گرفته و بیش از ۹۰ درصد آن هرگز در معرض نور خورشید قرار نگرفته است، به همین دلیل، در بیشتر فهرستهای معتبر، این رشتهکوه همواره از سایرین تفکیک میشود و در رتبهای جداگانه قرار میگیرد.
به این ترتیب چنانچه معیار سنجش، طول باشد، پشته میاناقیانوسی قهرمان بیرقابت است و حتی آند هم به پای آن نمیرسد، اما اگر تنها خشکی در نظر گرفته شود، آند در رتبه نخست قرار میگیرد، هیمالیا بلندترین قلهها را دارد و اورال پیرترین رشتهکوه است.
همه این کوهها، زیر آب یا روی خشکی، بر اثر فرایندی مشترک شکل گرفتهاند که در آن صفحات به هم برخورد کردهاند و کوه ساختهاند، از هم فاصله گرفتهاند و پشته ایجاد کردهاند یا لبههای فلات فرسایش پیدا کردهاند و به شکل کوه درآمدهاند. در حالت کلی زمین همیشه در حال ساختوساز است. در ادامه به معرفی هفت رشتهکوه بلند جهان میپردازیم.
پشته میاناقیانوسی (The Mid-Ocean Ridge)
طول این سیستم کوهستانی به ۶۵ هزار کیلومتر میرسد، یعنی ۱.۵ برابر محیط کره زمین و حدود ۹ برابر رشتهکوه آند. این پشتهها جایی شکل گرفتهاند که صفحات زمین از هم فاصله میگیرند و مواد مذاب از پایین بالا میآیند تا شکاف را پر کنند. وقتی این مواد سرد میشوند، کف جدید اقیانوس را میسازند. قله این رشتهکوه بهطور میانگین ۲۵۰۰ متر زیر آب قرار دارد و تنها جایی که میتوان آن را روی خشکی دید، کشور ایسلند است که این پشته از اقیانوس اطلس بیرون زده و در پارک ملی تینگولیر، مردم میتوانند بین دو صفحه آمریکای شمالی و اوراسیا بایستند.
رشتهکوه آند (Andes)
بلندترین رشتهکوه روی خشکی، آند با ۷۰۰۰ کیلومتر طول است. این کوهها در امتداد غرب آمریکای جنوبی قرار دارد و از هفت کشور آرژانتین، بولیوی، شیلی، کلمبیا، اکوادور، پرو و ونزوئلا عبور میکنند. آند در اثر فرو رفتن صفحه نازکا به زیر صفحه آمریکای جنوبی شکل گرفته و هنوز هم در حال بلند شدن است. به همین دلیل، این منطقه یکی از پرتراکمترین مناطق آتشفشانی جهان را دارد. بلندترین قله آند، آکونکاگوا با ۶۹۶۱ متر ارتفاع است که مرتفعترین کوه خارج از قاره آسیا محسوب میشود. با وجود طول زیاد، پهنای این کوهها بین ۱۲۰ تا ۴۳۰ مایل است. آند زادگاه داروی کینین است که از پوست درخت سینکونا به دست میآید و برای درمان مالاریا استفاده میشود. آبوهوای این منطقه هم بسیار متنوع است و از جنگلهای ابری گرفته تا یخچالهای پاتاگونیا را شامل میشود.
دیواره بزرگ جنوبی آفریقا (Southern Great Escarpment)
دومین رشتهکوه بلند، شکل گرفته از برخورد صفحهها نیست. این دیواره در واقع لبه مرتفع فلات مرکزی جنوب آفریقاست که حدود ۵۰۰۰ کیلومتر طول دارد و از کشورهای آنگولا، نامیبیا، آفریقای جنوبی، لسوتو، اسواتینی و زیمبابوه میگذرد. این ساختار در زمان تجزیه ابرقاره گوندوانا بهعنوان دیواره دره شکافی شکل گرفت و بعدها فرسایش آن را به شکل امروزی درآورد. معروفترین بخش آن، دراکنزبرگ یا کوههای اژدها در مرز لسوتو است. بلندترین نقطه این دیواره، قله تابانا نتلنیانا با ۳۴۸۲ متر ارتفاع است که مرتفعترین نقطه در کل جنوب آفریقا بهشمار میرود.
رشتهکوه راکی (Rocky Mountains)
رشتهکوه راکی با ۴۸۰۰ کیلومتر طول، در غرب آمریکای شمالی است و از شمال بریتیش کلمبیا تا نیومکزیکو امتداد دارد. این کوهها صدها مایل از لبه صفحههای زمین فاصله دارند. در گذشته، صفحه باستانی فارالون با زاویه کم به زیر آمریکای شمالی لغزید و موجب شد پوسته زمین در جای دوری از ساحل خمیده شود و کوهها شکل بگیرند. قله البرت با ۴۴۰۱ متر ارتفاع، بلندترین نقطه این رشتهکوه است. راکی همچنین محل خطالرأس قارهای است، یعنی جایی که مشخص میکند آب باران به کدام اقیانوس (آرام، اطلس یا منجمد شمالی) خواهد رفت.
کوهستان سراسری جنوبگان (Transantarctic Mountains)
کوهستان سراسری جنوبگان با ۳۵۰۰ کیلومتر طول، سراسر قاره جنوبگان را از کیپ آدار تا سرزمین کوتس پوشانده است و شرق را از غرب این قاره جدا میکند. لایههای رسوبی آن روی سنگهای گرانیت و گنیس قرار گرفته است و درههای خشک مکموردو را در خود دارد که از خشکترین نقاط زمین هستند.
رشتهکوه بزرگ جداکننده (Great Dividing Range)
رشتهکوه بزرگ جدا کننده یا گریتدیواید در استرالیا نیز ۳۵۰۰ کیلومتر طول دارد و بهطور تقریبی موازی با سواحل شرقی و جنوبشرقی این کشور است. بیشتر آن از تپهها و فلاتها تشکیل شده و بلندترین نقطهاش، قله کوشچیوشکو با ۲۲۲۸ متر ارتفاع است. این کوهها آبهای استرالیا را تقسیم، رودخانهها را به شرق یا غرب هدایت و از بسیاری از گونههای جانوری و گیاهی کمیاب محافظت میکنند.
هیمالیا (Himalayas)
هیمالیا با ۲۶۰۰ کیلومتر طول، در رتبه ششم قرار میگیرد، اما آنچه که در طول کم دارد، در ارتفاع جبران کرده است. قله اورست با ۸۸۴۹ متر بلندترین نقطه جهان است. این رشتهکوه بیش از ۵۰ قله با ارتفاع بالای ۷۲۰۰ متر را در خود جای داده، یعنی پنجاهمین کوه بلند هیمالیا، از بلندترین کوه هر قاره دیگر هم مرتفعتر است. نام هیمالیا در زبان سانسکریت بهمعنای «سرای برف» است و حدود ۱۵ هزار یخچال طبیعی دارد که آب حاصل از ذوب آنها به رودخانههایی میریزد که بیش از یک میلیارد نفر به آنها وابسته هستند. این رشتهکوه از پنج کشور بوتان، چین، هند، نپال و پاکستان عبور و همچون سد بزرگی، فلات تبت را از دشتهای هند جدا میکند.
کوههای اورال (Ural Mountains)
کوههای اورال با ۲۵۰۰ کیلومتر طول، آخرین رتبه را دارند. این کوهها در غرب روسیه قرار گرفتهاند و مرز سنتی بین اروپا و آسیا محسوب میشوند. اورال بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون سال پیش شکل گرفته، یعنی از دایناسورها و حتی اقیانوس اطلس هم قدیمیتر است. فرسایش این کوهها را چنان پایین آورده که بلندترین قله آن یعنی نارودنایا، تنها ۱۸۹۵ متر ارتفاع دارد، اما اورال در زیر زمین، ثروت زیادی دارد و قرنهاست که یکی از غنیترین مناطق معدنی جهان بهشمار میرود.
نظر شما