به گزارش خبرگزاری ایمنا، اشعه ماورای بنفش (Ultraviolet یا UV) یکی از مهمترین عوامل آسیبرسان به پوست و چشم محسوب میشود. اگرچه قرار گرفتن در معرض نور خورشید برای تولید ویتامین D ضروری است، اما تماس طولانیمدت و بدون محافظت با اشعه UV میتواند عوارض جبرانناپذیری برای سلامت انسان ایجاد کند.
امروزه با افزایش شدت تابش نور خورشید و کاهش لایه اوزون، آگاهی از خطرات اشعه ماورای بنفش و استفاده از روشهای پیشگیری بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
اشعه ماورای بنفش (UV) چیست؟
اشعه ماورای بنفش نوعی تابش نامرئی خورشید است که طول موج کوتاهتری نسبت به نور مرئی دارد. این اشعه به سه دسته تقسیم میشود:
اشعه UVA
این نوع اشعه بیشترین سهم را در نور خورشید دارد و به لایههای عمیق پوست نفوذ میکند. UVA عامل اصلی پیری زودرس، ایجاد چینوچروک و لکهای پوستی است.
اشعه UVB
اشعه UVB بیشتر بر لایه سطحی پوست اثر میگذارد و عامل اصلی آفتابسوختگی و افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست محسوب میشود.
اشعه UVC
این نوع اشعه خطرناکترین نوع UV است، اما بیشتر آن توسط لایه اوزون جذب شده و به سطح زمین نمیرسد.
اثرات منفی اشعه ماورای بنفش بر پوست
۱. آفتابسوختگی
یکی از رایجترین پیامدهای قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور خورشید، آفتابسوختگی است. قرمزی، التهاب، درد، تاول و پوستهپوسته شدن از علائم آن هستند.
۲. پیری زودرس پوست
تابش مداوم اشعه UVA باعث تخریب کلاژن و الاستین پوست میشود. در نتیجه پوست خاصیت کشسانی خود را از دست میدهد و چینوچروک، افتادگی و لکهای پوستی زودتر ظاهر میشوند.
۳. افزایش خطر سرطان پوست
قرار گرفتن مکرر در معرض اشعه UV میتواند باعث آسیب به DNA سلولهای پوست شود. این آسیب در طول زمان احتمال ابتلا به انواع سرطان پوست را افزایش میدهد.
۴. ایجاد لک و تغییر رنگ پوست
اشعه ماورای بنفش تولید ملانین را افزایش میدهد و در نتیجه لکهای قهوهای، ککومک و تیرگی پوست بیشتر میشوند.
۵. تضعیف سیستم ایمنی پوست
تحقیقات نشان داده است که تابش بیش از حد اشعه UV میتواند عملکرد طبیعی سیستم ایمنی پوست را کاهش داده و روند ترمیم آسیبهای پوستی را کندتر کند.
تأثیر اشعه UV بر سلامت چشم
بسیاری تصور میکنند تنها پوست در معرض آسیب نور خورشید قرار دارد، اما چشم نیز بسیار حساس است. مهمترین آسیبهای چشمی عبارتاند از:
- آب مروارید
- التهاب قرنیه
- آسیب شبکیه
- خشکی چشم
- کاهش تدریجی بینایی
استفاده از عینک آفتابی استاندارد میتواند تا حد زیادی از این آسیبها جلوگیری کند.
چه افرادی بیشتر در معرض خطر اشعه ماورای بنفش هستند؟
برخی افراد نسبت به سایر افراد آسیبپذیرتر هستند، از جمله:
- کودکان
- سالمندان
- افراد با پوست روشن
- کشاورزان و کارگران فضای باز
- کوهنوردان
- ورزشکاران فضای باز
- شناگران
- افرادی که زمان زیادی زیر نور خورشید فعالیت میکنند.
بهترین راهکارهای محافظت در برابر اشعه ماورای بنفش
استفاده از کرم ضدآفتاب
مهمترین راهکار محافظتی، استفاده روزانه از ضدآفتاب با SPF مناسب و محافظت در برابر هر دو اشعه UVA و UVB است. ضدآفتاب باید حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه قبل از خروج از منزل استفاده شده و هر دو ساعت یکبار، یا پس از شنا و تعریق، تمدید شود.
استفاده از عینک آفتابی استاندارد
عینکهایی که توانایی فیلتر کردن ۹۹ تا ۱۰۰ درصد اشعه UV را دارند، بهترین گزینه برای محافظت از چشم هستند.
پوشیدن لباس مناسب
لباسهای آستینبلند، کلاه لبهدار و پارچههای دارای محافظ UV میزان تماس مستقیم پوست با نور خورشید را کاهش میدهند.
پرهیز از قرار گرفتن در ساعات اوج تابش
شدت اشعه ماورای بنفش بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر بیشتر است. در صورت امکان، فعالیتهای خارج از منزل را به ساعات ابتدایی صبح یا عصر موکول کنید.
استفاده از سایه
هنگام حضور در فضای باز، تا حد امکان زیر سایه درختان، چتر یا سایبان قرار بگیرید.
مراقبت از کودکان
پوست کودکان حساستر از بزرگسالان است. استفاده از لباس مناسب، کلاه، عینک آفتابی و ضدآفتاب مخصوص کودکان اهمیت زیادی دارد.
باورهای اشتباه درباره اشعه UV
هوای ابری مانع رسیدن اشعه UV میشود
این تصور نادرست است. بخش زیادی از اشعه ماورای بنفش از میان ابرها عبور میکند و همچنان میتواند به پوست آسیب برساند.
فقط تابستان در معرض اشعه UV هستیم
اشعه UV در تمام فصول سال وجود دارد. حتی در زمستان نیز برف میتواند مقدار زیادی از این اشعه را بازتاب دهد و میزان تماس با آن را افزایش دهد.
افراد با پوست تیره نیازی به ضدآفتاب ندارند
اگرچه پوست تیره مقاومت بیشتری دارد، اما همچنان در معرض پیری زودرس، لکهای پوستی و سرطان پوست قرار میگیرد.
مزایای محافظت روزانه در برابر اشعه ماورای بنفش
رعایت نکات محافظتی مزایای زیادی دارد، از جمله:
- کاهش احتمال آفتابسوختگی
- پیشگیری از پیری زودرس پوست
- کاهش خطر سرطان پوست
- جلوگیری از ایجاد لک و تیرگی
- حفظ سلامت چشم
- افزایش شادابی و سلامت پوست در بلندمدت
جمعبندی
اشعه ماورای بنفش یکی از مهمترین عوامل آسیبرسان به پوست و چشم است که در صورت بیتوجهی میتواند پیامدهای جدی مانند آفتابسوختگی، پیری زودرس، لکهای پوستی، آسیبهای چشمی و حتی سرطان پوست را به همراه داشته باشد. استفاده روزانه از کرم ضدآفتاب، عینک آفتابی استاندارد، لباس مناسب و محدود کردن حضور در ساعات اوج تابش، سادهترین و مؤثرترین راهکارهای محافظت در برابر اشعه UV هستند. با رعایت این نکات میتوان سلامت پوست و چشم را حفظ و از عوارض بلندمدت نور خورشید پیشگیری کرد.
نظر شما