مینا جعفری در گفتوگو با خبرنگار ایمنا در دنیای امروز که قواعد بازی با شتابی بیسابقه در حال تغییر است، صنعت فولاد از یک بازار سنتی برپایه عرضه و تقاضا، به میدانی پویا برای همافزایی راهبردی و رقابت سازنده تبدیل شده است؛ رقابتی که آینده تولید را میان دو الگوی محوری، تداوم کارآمد مسیرهای بهینهشده سنتی و حرکت شتابان به سوی فناوریهای نوین برپایه انرژیهای پاک، ترسیم میکند، اظهار کرد: ایران بهعنوان دهمین تولیدکننده بزرگ فولاد جهان با ظرفیت سالانهای فراتر از ۳۰ میلیون تن، اکنون در آستانه یک گام تاریخی قرار دارد؛ تصمیمی هوشمندانه و راهبردی که گرفتن آن در مقطع کنونی، ضامن بقا، ارتقای جایگاه بینالمللی و پیشتازی این صنعت پیشران برای دهههای آینده خواهد بود.
وی در پاسخ به اینکه جهان تغییر کرده است؛ آیا ما هم تغییر کردهایم؟ افزود: درک عمیق تحولات جاری، با یک شاخص کلیدی آغاز میشود: سهم ۷ تا ۹ درصدی صنعت فولاد از کل انتشار دیاکسیدکربن جهان. در حال حاضر، تولید هر تن فولاد در کورههای بلند سنتی، بهطور میانگین ۱.۸ تن انتشار کربن را در پی دارد؛ واقعیتی که در دنیایِ متعهد به الزامات نوین اقلیمی، ضرورت حرکت به سوی شیوههای پایدارتر تولید را دوچندان کرده است.
کارشناس ارشد تحلیلهای مالی و راهبردی در حوزه صنعت توضیح داد: از ابتدای سال ۱۴۰۵ منطبق مکانیزم تنظیم مرزی کربن اتحادیه اروپا (CBAM) بهطور کامل اجرایی شده است، این مکانیزم به این معناست که هر تن فولاد وارداتی به اروپا باید با گواهینامههای کربن متناسب با شدت انتشار خود همراه باشد. در عمل، این یعنی تعرفههایی بین ۵۰ تا ۸۰ یور بهازای هر تن فولاد کربن. برای تولیدکنندگانی که هنوز در فناوریهای قرن بیستم ماندهاند، این رقم یک هشدار جدی است.
جعفری ادامه داد: ماجرا تنها تعرفه نیست، آنچه در پسزمینه CBAM در حرکت است، یک تحول بنیادین در انتظارات خریداران است. شرکتهای خودروسازی بزرگ اروپا همچون Volkswagen و BMW اعلام کردهاند که از ۲۰۲۷ به بعد، تنها از تأمینکنندگانی خرید میکنند که بتواند «گذرنامه کربنی» ارائه دهند، در صنعت ساختمان نیز استانداردهای سبز اروپای در حال اجباری شدن است.
وی با اشاره به اینکه برای تدوین یک استراتژی مؤثر، شناخت دقیق کانونهای انتشار کربن در زنجیره ارزش فولاد ضروری است، گفت: تحلیلهای مککنزی در سال ۲۰۲۵، تصویر روشنی از این توزیع ارائه میدهد: استخراج معدن و آمادهسازی سنگآهن: ۱۵ درصد از کل انتشار، آهنسازی (کورههای بلند یا احیای مستقیم): ۷۰ درصد از کل انتشار، فولادسازی، نورد و پردازش پاییندستی: ۱۵ درصد از کل انتشار است.
کارشناس ارشد تحلیلهای مالی و راهبردی در حوزه صنعت اضافه کرد: این توزیع، یک پیام راهبردی روشن در بر دارد که کانون اصلی تحول باید مرحله «آهنسازی» باشد، چراکه هر سرمایهگذاری که مستقیم به کاهش انتشار در این مرحله منجر شود، بیشترین بازدهی کربنی را به همراه خواهد داشت.
جعفری توضیح داد: ایران در این نقطه یک مزیت نسبی دارد که کمتر مورد توجه قرار گرفته است، بخش قابل توجهی از تولید فولاد کشور از طریق فناوری احیای مستقیم (DRI/HBI)صورت میگیرد، نه کورههای بلند کُکسوز، فناوری احیای مستقیم که در کشور بهطور عمده با گاز طبیعی کار میکند در مقایسه با کورههای بلند، انتشار کمتری دارد و مهمتر از آن، قابلیت تبدیل به هیدروژنمحور را دارد. این یک پل طبیعی به سمت فولاد سبز است.
وی بیان کرد: وقتی از فولاد سبز واقعی صحبت میکنیم، مسیر اصلی از هیدروژن سبز میگذرد، در فرایند DRI برپایه هیدروژن (DRI/HBI) بهجای گاز طبیعی زغالسنگ، هیدروژن تولیدشده از منابع تجدیدپذیر بهعنوان عامل احیاکننده سنگآهن به کار میرود، محصول جانبی این فرایند نه دیاکسیدکربن، بلکه آب است.
کارشناس ارشد تحلیلهای مالی و راهبردی در حوزه صنعت یادآور شد: پروژه HYBRIT سوئد همکاری مشترک SSAB، LKAB و Vattenfall در سال ۲۰۲۱ اولین فولاد کامل بدون سوخت فسیلی جهان را تولید کرد. در سال ۲۰۲۴ SSAB اعلام کرد تا سال ۲۰۳۰ تمام کورههای بلند خود را به سیستم H DRI تبدیل خواهد کرد. Thyssenkrupp آلمان در پروژه tkH2Steel خود حدود دو میلیارد یورو سرمایهگذاری دولتی جذب کرده است. در آسیا، گروه فولاد Baowu چین بزرگترین تولیدکننده جهان پروژههای آزمایشی هیدروژن را در پنج کارخانه آغاز کرده است.
جعفری بیان کرد: هزینه الکترولایزرهای تولید هیدروژن سبز از ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۴۰ درصد کاهش یافته است. این کاهش هزینه، معادلات اقتصادی را به تدریج در حال تغییر است، بازار جهانی فولاد سبز در مسیری است که تا سال ۲۰۳۰ به ۹۵ میلیارد دلار برسد.
نظر شما