احمدرضا منتظرالقائم در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به ضرورت حرکت اصفهان به سمت مدیریت هوشمند شهری، اظهار کرد: اصفهان امروز با دو میلیون نفر جمعیت، روزانه نزدیک به یک میلیون تردد خودرویی را تجربه میکند؛ از یک سو میراثدار تمدنی هزارساله و شهری با پیشینهای کمنظیر در عرصه فرهنگ، علم و هنر است و از سوی دیگر با بحرانهای پیچیدهای دستوپنجه نرم میکند که هر یک بهتنهایی میتواند آینده این شهر را دگرگون کند.
وی با بیان اینکه مدیریت هوشمند شهری در سادهترین تعریف، استفاده از فناوریهای نوین، بهویژه هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، کلانداده و سامانههای تحلیلی برای بهبود کیفیت زندگی شهروندان، بهینهسازی مصرف منابع و افزایش کارایی خدمات شهری است، افزود: این تعریف اگرچه درست است، اما کافی نیست. مدیریت هوشمند یعنی تحول در شیوه حکمرانی؛ یعنی گذر از تصمیمگیریهای سلیقهای و مقطعی به تصمیمسازی دادهمحور و آیندهنگر.
اصفهان در نقطه عطف هوشمندسازی قرار دارد
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان با تأکید بر اینکه اصفهان نسبت به بسیاری از کلانشهرهای کشور نیاز فوریتری به این تحول دارد، تصریح کرد: اصفهان امروز در نقطهای عطف تاریخی قرار گرفته است و چند عامل را باید در کنار یکدیگر دید؛ نخست، بحران آب و فرونشست است.
منتظرالقائم عنوان کرد: زایندهرود که هویت تاریخی و زیستبومی اصفهان به شمار میرود، سالهاست با خشکی دستوپنجه نرم میکند، اما مسئله فقط خشکی رودخانه نیست؛ آینده اقتصادی و اجتماعی شهر نیز تحت تأثیر این بحران قرار دارد.
وی اضافه کرد: برداشت بیرویه از سفرههای آب زیرزمینی، سالانه بیش از ۰.۸ متر افت سطح آب زیرزمینی را به همراه داشته و فرونشست زمین را تشدید کرده است؛ پدیدهای که نهتنها بناهای تاریخی، بلکه زیرساختهای شهری را نیز تهدید میکند.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان با اشاره به آلودگی هوا گفت: اصفهان بهعنوان یکی از قطبهای صنعتی کشور، سالانه روزهای زیادی هوای ناسالم را تجربه میکند. ترکیب آلایندههای صنعتی با ترافیک سنگین شهری، معضلی چندوجهی ایجاد کرده که دیگر با روشهای سنتی قابل حل نیست.
منتظرالقائم افزود: نزدیک به یک میلیون تردد روزانه نیز فشار بیسابقهای بر خیابانها و شبکه حملونقل وارد کرده است و روشهای سنتی مدیریت ترافیک دیگر پاسخگوی نیازهای این کلانشهر نیست، اگر اصفهان نتواند خود را به سامانههای هوشمند مجهز کند، سرمایهگذاری، گردشگری و حتی نیروی انسانی متخصص خود را از دست خواهد داد.
هوش مصنوعی در خدمت کیفیت زندگی شهروندان
وی با بیان پنج محور اصلی اهداف مدیریت هوشمند شهری خاطر نشان کرد: نخست، بهبود کیفیت زندگی شهروندان است؛ از کاهش زمان سفر و آلودگی هوا گرفته تا دسترسی عادلانه به خدمات شهری. شعار «عدالت شهری» که در اسناد مدیریت شهری نیز مورد تأکید قرار گرفته، به معنای ایجاد تناسب و برابری در دسترسی شهروندان مناطق مختلف به امکانات شهری است.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان ادامه داد: دوم، بهینهسازی مصرف منابع شامل آب، انرژی و سوخت است؛ هوش مصنوعی میتواند الگوهای مصرف را شناسایی کرده و توزیع هوشمند انرژی را ممکن سازد؛ سوم، افزایش کارایی و کاهش هزینهها است؛ از مدیریت هوشمند ترافیک و کاهش استهلاک وسایل نقلیه گرفته تا بهینهسازی مسیرهای جمعآوری پسماند.
منتظرالقائم خاطرنشان کرد: چهارم، ارتقای ایمنی و تابآوری شهری از طریق پیشبینی و مدیریت بحرانهایی همچون سیل، زلزله و آلودگی حاد هوا است و پنجم نیز ایجاد شفافیت و مشارکت شهروندی با استفاده از دادههای باز و سامانههای مشارکتی است.
هوشمندسازی؛ هزینه یا سرمایهگذاری؟
وی درباره هزینههای اجرای فناوریهای هوشمند در مدیریت شهری تصریح کرد: باید نگاه را از هزینه به سرمایهگذاری تغییر دهیم؛ تجربه شهرهای پیشرو در جهان نشان داده است که هوشمندسازی نهتنها هزینهزا نیست، بلکه در میانمدت صرفهجوییهای قابلتوجهی به همراه دارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان، تصریح کرد: برای نمونه سیستمهای هوشمند مدیریت ترافیک میتوانند زمان سفر را تا ۳۰ درصد کاهش دهند، مصرف سوخت را بهینه کنند و استهلاک وسایل نقلیه را کاهش دهند، همچنین سیستمهای روشنایی هوشمند معابر که بر اساس تردد عابران تنظیم میشوند، مصرف انرژی را تا ۷۰ درصد کاهش میدهند.
منتظرالقائم خاطرنشان کرد: بخش مهمی از زیرساختهای مورد نیاز، همچون دوربینهای نظارتی و سنسورها، سرمایهگذاریهای مقطعی هستند که سالها خدمات ارائه میکنند. شهرداری اصفهان در حال حاضر نزدیک به ۹۰۰ دوربین هوشمند در سطح شهر نصب کرده است؛ این یعنی زیرساخت تا حد خوبی فراهم است و آنچه نیاز است، نظام تحلیلی و تصمیمساز مبتنی بر هوش مصنوعی است که از این دادهها استفاده کند.
ستون فقرات حکمرانی هوشمند شهری
وی با اشاره به الزامات تحقق مدیریت هوشمند شهری افزود: برای دستیابی به این اهداف، دستکم چهار الزام اساسی وجود دارد که بدون تحقق آنها، حرکت به سمت حکمرانی هوشمند امکانپذیر نخواهد بود، نخستین الزام ایجاد بانک جامع دادههای شهری است. داده، قلب هوشمندسازی به شمار میرود و بدون دادههای دقیق، یکپارچه و بهروز، هوش مصنوعی و سامانههای هوشمند کارایی نخواهند داشت.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان گفت: ما به یک پایگاه داده یکپارچه از اطلاعات شهر، شهروندان، زیرساختها، ترافیک، مصرف آب و انرژی و دهها شاخص دیگر نیاز داریم. این همان چیزی است که در اسناد مدیریتی از آن با عنوان «داشبورد حکمرانی شهری» یاد شده است.
منتظرالقائم تصریح کرد: دومین الزام، تدوین سند توسعه هوش مصنوعی است. این اقدام در شهرداری اصفهان کلید خورده و چنین سندی باید چارچوبهای اخلاقی، فنی و اجرایی استفاده از هوش مصنوعی را مشخص کند.
وی با تأکید بر نقش سرمایه انسانی در موفقیت پروژههای هوشمندسازی گفت: سومین الزام، توانمندسازی نیروی انسانی است. هوش مصنوعی یک ابزار است و این انسانها هستند که تصمیم میگیرند؛ بنابراین مدیران و کارشناسان شهری باید برای استفاده از این فناوریها آموزش ببینند و آمادگی لازم را کسب کنند.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان همکاری میان دانشگاه و صنعت را چهارمین الزام تحقق مدیریت هوشمند شهری دانست و گفت: دانشگاه اصفهان، دانشگاه صنعتی اصفهان و سایر مراکز علمی، ظرفیتهای ارزشمندی در حوزه هوش مصنوعی، دادهکاوی و فناوریهای نوین دارند. این ظرفیتها باید در خدمت مدیریت شهری قرار گیرد تا راهکارهای علمی به راهکارهای اجرایی تبدیل شوند.
نگاه جزیرهای، مهمترین مانع هوشمندسازی اصفهان
منتظرالقائم در پاسخ به این پرسش که مهمترین مانع پیشروی هوشمندسازی اصفهان چیست، اظهار کرد: بدون تردید، نبود نگاه یکپارچه و بلندمدت مهمترین چالش در این مسیر است؛ گاهی پروژههای مقطعی و جزیرهای اجرا میشود، در حالی که هوشمندسازی نیازمند یک راهبرد کلان، برنامهریزی بلندمدت و هماهنگی میان تمام دستگاههای مرتبط است؛ اجرای چند پروژه فناورانه بهتنهایی به معنای هوشمندسازی شهر نیست، بلکه همه این اقدامات باید در قالب یک نقشه راه واحد تعریف و اجرا شوند.
وی در پایان با بیان اینکه آینده اصفهان در گرو حرکت به سمت حکمرانی دادهمحور و بهرهگیری هدفمند از فناوریهایی همچون هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و کلانداده است، تأکید کرد: اگر این تحول با برنامهریزی منسجم، سرمایهگذاری مناسب و همکاری میان مدیریت شهری، دانشگاهها و بخش خصوصی دنبال شود، میتواند مسیر توسعه پایدار و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان را هموار کند.
نظر شما