حمید کاشانی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به ابعاد گسترده اندیشههای اقتصادی امام شهید اظهار کرد: برای شناخت دقیق این منظومه فکری نمیتوان تنها به مباحثی همچون تولید یا نظام مالی اکتفا کرد، بلکه باید مجموعهای از مؤلفههای بههمپیوسته از جمله خانواده، فرهنگ کار، مدیریت منابع، عدالت اقتصادی، اقتصاد دانشبنیان، حکمرانی اقتصادی، بهرهوری و نقش مردم در فرایند توسعه را بهصورت یک نظام منسجم بررسی کرد.
وی افزود: در اندیشه امام شهید، اقتصاد یک موضوع تنها مالی یا معیشتی نیست، بلکه بخشی از نظام اداره جامعه محسوب میشود و ارتباط مستقیمی با فرهنگ، اخلاق، علم، امنیت و استقلال کشور دارد. از همینرو، تحلیل این دیدگاهها نیازمند نگاهی جامع و فراتر از شاخصهای متعارف اقتصادی است.
این تحلیلگر اقتصادی در تشریح مفهوم اقتصاد در نگاه حکمای اسلامی و اندیشه امام شهید تصریح کرد: واژه اقتصاد در ادبیات اسلامی بهمعنای تدبیر، اعتدال و ساماندهی صحیح امور است، این مفهوم از کوچکترین نهاد اجتماعی یعنی خانواده آغاز میشود و در ادامه، مدیریت سازمانها، نهادها و در نهایت اداره کشور را در بر میگیرد، به همین دلیل، هرگونه اصلاح اقتصادی باید بر پایه اصلاح شیوه مدیریت و تصمیمگیری در سطوح مختلف جامعه شکل بگیرد.
کاشانی با اشاره به جایگاه خانواده در این منظومه فکری گفت: خانواده نخستین مدرسه تربیت، مسئولیتپذیری، نظم و مدیریت منابع است، بسیاری از الگوهای مصرف، پسانداز، کار، تولید و حتی فرهنگ بهرهوری از همین نهاد شکل میگیرد، بنابراین اگر خانواده از استحکام لازم برخوردار باشد، زمینه شکلگیری جامعهای منظم، مسئولیتپذیر و توانمند نیز فراهم خواهد شد.
وی با تبیین تفاوت رویکرد اقتصاد اسلامی با الگوهای رایج اقتصادی افزود: در اندیشه امام شهید، اقتصاد تنها ابزاری برای افزایش درآمد یا انباشت سرمایه نیست، بلکه وسیلهای برای تحقق عدالت، افزایش رفاه عمومی، حفظ کرامت انسان و ایجاد فرصتهای برابر در جامعه به شمار میرود، بر همین اساس موفقیت یک نظام اقتصادی تنها با رشد اعداد و شاخصهای مالی سنجیده نمیشود، بلکه میزان اثرگذاری آن بر بهبود کیفیت زندگی مردم، کاهش نابرابری و تقویت سرمایه اجتماعی نیز اهمیت دارد.
این محقق و مدرس حوزه اقتصاد، تولید را یکی از ارکان اصلی این اندیشه دانست و اظهار کرد: امام شهید همواره بر تقویت تولید ملی، حمایت از کارآفرینان، رفع موانع فعالیتهای مولد و کاهش وابستگی به درآمدهای غیرمولد تأکید داشتند. از این دیدگاه، تولید نهتنها موتور محرک اقتصاد، بلکه عامل ایجاد اشتغال، افزایش درآمد ملی، ارتقای امنیت اقتصادی و تقویت اقتدار کشور محسوب میشود.
کاشانی با اشاره به جایگاه اقتصاد دانشبنیان در این منظومه فکری ادامه داد: توسعه علمی، فناوری و نوآوری از مهمترین پیشنیازهای رشد اقتصادی است، استفاده از ظرفیت دانشگاهها، شرکتهای دانشبنیان، نخبگان و نیروهای متخصص میتواند ارزشافزوده بیشتری برای اقتصاد کشور ایجاد کند و زمینه رقابتپذیری محصولات ایرانی در بازارهای جهانی را فراهم سازد.
وی مدیریت صحیح منابع را از دیگر محورهای مهم اندیشه اقتصادی امام شهید عنوان کرد و گفت: منابع مالی، سرمایههای انسانی و امکانات کشور باید به گونهای هدایت شوند که بیشترین بازدهی اقتصادی و اجتماعی را ایجاد کنند. هدایت سرمایهها به سمت تولید، صنعت، کشاورزی، فناوری، صادرات و فعالیتهای ارزشآفرین، ضمن افزایش اشتغال، زمینه رشد پایدار اقتصاد را نیز فراهم میکند.
این تحلیلگر اقتصادی با اشاره به نقش نظام بانکی در تحقق این اهداف اظهار کرد: نظام بانکی زمانی میتواند نقش واقعی خود را ایفا کند که منابع مالی را به سمت فعالیتهای مولد و بخش واقعی اقتصاد هدایت کند. اصلاح برخی سازوکارهای تأمین مالی، حمایت از واحدهای تولیدی، تسهیل دسترسی فعالان اقتصادی به سرمایه و کاهش موانع سرمایهگذاری، از اقداماتی است که میتواند به افزایش بهرهوری و رونق تولید منجر شود.
کاشانی با تأکید بر اهمیت بهرهوری افزود: در اندیشه امام شهید، رشد اقتصادی تنها از مسیر افزایش منابع حاصل نمیشود، بلکه استفاده بهینه از ظرفیتهای موجود، ارتقای بهرهوری، اصلاح ساختارهای مدیریتی و بهکارگیری فناوریهای نوین، نقش تعیینکنندهای در افزایش توان اقتصادی کشور دارد.
وی اقتصاد مقاومتی را یکی از مهمترین محورهای این منظومه فکری دانست و تصریح کرد: اقتصاد مقاومتی به معنای محدود شدن اقتصاد یا انزوا نیست، بلکه رویکردی برای افزایش قدرت درونی اقتصاد، کاهش آسیبپذیری در برابر تکانههای خارجی، استفاده حداکثری از ظرفیتهای داخلی و تبدیل تهدیدها به فرصتهای توسعه است، چنین اقتصادی میتواند در شرایط مختلف، ثبات و پایداری بیشتری برای کشور ایجاد کند.
این محقق اقتصادی خاطرنشان کرد: در نگاه امام شهید، تحقق پیشرفت اقتصادی بدون مشارکت مردم امکانپذیر نیست، هرچه زمینه حضور بخش خصوصی، سرمایهگذاران، نخبگان، کارآفرینان و جوانان در فعالیتهای اقتصادی گستردهتر شود، ظرفیت تولید، نوآوری و اشتغال نیز افزایش پیدا خواهد کرد و اقتصاد از پویایی بیشتری برخوردار خواهد شد.
کاشانی تأکید کرد: بازخوانی اندیشههای اقتصادی امام شهید در حوزههایی همچون عدالت، تولید، اقتصاد دانشبنیان، مدیریت منابع، بهرهوری، اقتصاد مقاومتی، مردمیسازی اقتصاد و حکمرانی کارآمد، میتواند افق روشنتری برای سیاستگذاری اقتصادی کشور ترسیم کند، این دیدگاهها ظرفیت آن را دارند که بهعنوان چارچوبی راهبردی برای تقویت تولید، افزایش تابآوری اقتصاد، توسعه پایدار و ارتقای رفاه عمومی مورد توجه سیاستگذاران و فعالان اقتصادی قرار گیرند.
نظر شما