به گزارش خبرگزاری ایمنا، در روزهای گرم سال بسیاری از افراد هنگام خروج از منزل تنها به دمای هوا توجه میکنند، در حالی که کارشناسان هواشناسی و سلامت، شاخص دیگری را نیز به همان اندازه مهم میدانند؛ شاخص فرابنفش یا UV Index که شدت پرتوهای فرابنفش خورشید و میزان خطر آن برای انسان را نشان میدهد.
شاخص فرابنفش، استانداردی بینالمللی است که از سوی سازمان جهانی بهداشت (WHO)، سازمان جهانی هواشناسی (WMO) و دیگر نهادهای تخصصی تدوین شده است و به مردم کمک میکند تا خطر ناشی از تابش خورشید را ارزیابی کنند.
این شاخص به طور معمول از صفر تا ۱۱ و حتی بیشتر اندازهگیری میشود و هرچه عدد آن افزایش پیدا کند، احتمال آسیب به پوست و چشم نیز بیشتر خواهد شد.
بر اساس این طبقهبندی، اعداد صفر تا دو نشاندهنده خطر کم، سه تا پنج خطر متوسط، شش تا هفت خطر زیاد، هشت تا ۱۰ خطر بسیار زیاد و ۱۱ و بالاتر بیانگر شرایط بسیار خطرناک است؛ شرایطی که قرار گرفتن بدون محافظت در معرض نور خورشید حتی برای مدت کوتاه نیز میتواند موجب آفتابسوختگی و آسیبهای پوستی شود.
آفتاب داغ تنها مقصر نیست
یکی از برداشتهای نادرست درباره شاخص فرابنفش، ارتباط مستقیم آن با دمای هوا است در حالی که متخصصان تأکید میکنند گرمای هوا به معنای افزایش اشعه فرابنفش نیست و مهمترین عامل، زاویه تابش خورشید است.
هرچه خورشید در ارتفاع بیشتری از آسمان قرار گیرد، مسیر عبور پرتوها از جو کوتاهتر شده و مقدار بیشتری از اشعه فرابنفش به سطح زمین میرسد.
به همین دلیل، بیشترین میزان تابش به طور معمول بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر ثبت میشود؛ ساعاتی که توصیه میشود افراد بهویژه گروههای حساس، از حضور غیرضروری در فضای باز خودداری کنند.
آسمان صاف نیز یکی دیگر از عوامل مؤثر بر افزایش شاخص فرابنفش است، در روزهایی که ابرهای متراکم وجود ندارند، بخش بیشتری از اشعه خورشید بدون مانع به سطح زمین میرسد، علاوه بر این ارتفاع از سطح دریا، کاهش ضخامت لایه ازن، عرض جغرافیایی و بازتاب نور از سطوحی مانند برف، شن، آب و حتی بتن میتوانند شدت اشعه فرابنفش را افزایش دهند.
اشعهای که دیده نمیشود اما آسیب میزند
پرتوهای فرابنفش بخشی از طیف نامرئی نور خورشید هستند و به سه گروه UVA، UVB و UVC تقسیم میشوند، اگرچه پرتو UVC بهطور کامل توسط لایه ازن جذب میشود، اما دو نوع دیگر به سطح زمین میرسند و آثار قابل توجهی بر سلامت انسان دارند.
پرتو UVA با نفوذ به لایههای عمیقتر پوست، روند پیری زودرس، ایجاد چینوچروک و بعضی تغییرات پوستی را تسریع میکند و پرتو UVB عامل اصلی آفتابسوختگی و یکی از مهمترین عوامل بروز سرطان پوست به شمار میرود، همچنین قرار گرفتن طولانیمدت در معرض این پرتوها میتواند خطر ابتلا به آبمروارید، آسیب به قرنیه و تضعیف سیستم ایمنی بدن را افزایش دهد.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
کارشناسان سلامت میگویند کودکان، سالمندان، افراد دارای پوست روشن و همچنین افرادی که ساعات زیادی در فضای باز فعالیت میکنند، بیش از دیگران در معرض خطر قرار دارند. کشاورزان، کارگران ساختمانی، نیروهای خدمات شهری، پلیس راهور، پاکبانان، ورزشکاران و راهنمایان گردشگری از جمله گروههایی هستند که به دلیل حضور طولانیمدت در محیط باز، باید بیش از دیگران به هشدارهای شاخص فرابنفش توجه کنند.
چگونه میتوان از خود محافظت کرد؟
متخصصان توصیه میکنند در روزهایی که شاخص فرابنفش در محدوده زیاد یا بسیار زیاد قرار دارد، حضور در فضای باز به ساعات ابتدایی صبح یا عصر موکول شود. استفاده از کرم ضدآفتاب با SPF مناسب و محافظت در برابر هر دو اشعه UVA و UVB، عینک آفتابی استاندارد، کلاه لبهدار و لباسهای پوشیده از مهمترین راهکارهای کاهش آسیب ناشی از این اشعه است.
باید توجه داشت که ابری بودن هوا به معنای ایمن بودن شرایط نیست، زیرا بخش قابل توجهی از اشعه فرابنفش از میان ابرها عبور میکند و میتواند به پوست و چشم آسیب برساند.
امروزه بسیاری از مراکز هواشناسی جهان در کنار پیشبینی دما، کیفیت هوا و سرعت باد، شاخص فرابنفش را نیز بهصورت روزانه منتشر میکنند. آگاهی از این شاخص و رعایت توصیههای ساده حفاظتی میتواند نقش مهمی در کاهش آفتابسوختگی، بیماریهای چشمی و سرطان پوست داشته باشد؛ موضوعی که با افزایش روزهای گرم و آسمان صاف در فصل تابستان، بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است.
نظر شما