به گزارش خبرگزاری ایمنا، عبدالرضا مدرسزاده، استاد دانشگاه و پژوهشگر ادبیات، امروز-چهارشنبه هفدهم تیر- در مجلس شعرا به مناسبت گرامیداشت یاد محتشم در تحلیلی پیرامون جایگاه دوازدهبند محتشم کاشانی، این اثر را در تاریخ شعر فارسی بیبدیل و واجد بلاغتی کمنظیر توصیف کرد و با تأکید بر اینکه نقدهای ساختاری بر شعر محتشم همواره قابلطرح است، اظهار کرد: با وجود تمامی نقدهای فنی که ممکن است بر کلمات و ترکیبهای این منظومه وارد باشد، لطافت معنایی، ظرافت در ترکیبسازی و بلاغت تصویری دوازدهبند محتشم، در گستره ادبیات فارسی انصافاً بیتکرار است.
این استاد دانشگاه در تبیین جایگاه جریانساز این اثر افزود: گستردگی استقبال شاعران از این ترکیببند، از صباحی بیدگلی تا چهرههای معاصر نظیر استاد مشفق کاشانی و و بهاءالدین خرمشاهی، نشاندهنده ماندگاری و توفیق این اثر در ادوار مختلف است؛ با این حال، همچون کلام سعدی که در مقایسه با سایرین جایگاه ویژهای دارد، شعر محتشم نیز حاوی آن “آنِ” پنهان، عصاره و جوهرهای است که ناشی از سوز دل، غربت و اخلاصِ شاعر بوده و قابل تقلید نیست.
مدرسزاده در بخش دیگری از تحلیل خود به ساختار هنری این ترکیببند اشاره کرد و گفت: ساختار دوازدهبند محتشم دقیقاً منطبق بر اصول یک روضه است؛ به گونهای که شاعر با آغازی ملایم، مخاطب را همراه کرده و بهتدریج مصیبت را به اوج میرساند. نقطه اوج این اثر، بند مربوط به مدینه و خطاب به پیامبر اکرم (ص) است؛ آنجا که میسراید: “یا ایها الرسول! سوی این کشته فتاده به هامون حسین توست”. پس از این اوج، شعر بهآرامی فرود میآید تا با بیتِ “خاموش محتشم” به مثابه ختمِ مجلس، به پایان برسد.
این پژوهشگر ادبی با اشاره به روایات پیرامون الهامبخش بودن این سروده خاطرنشان کرد: صرفنظر از روایاتِ موجود درباره خواب و الهامبخشی، مهر تأییدِ جامعه ادبی و اقبال عمومی طی قرنها، گویای آن است که این اثر مورد عنایت بوده و با زیبایی و مهارتی مثالزدنی خلق شده است.
نظر شما