به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، با شتاب گرفتن سرمایهگذاری دولتها و شرکتهای خصوصی در حوزه فضا، میدان رقابت از توانمندیهای پرتاب بهسمت امنیت تأمین مواد اولیه تغییر مسیر داده است. از آنجا که تولید بسیاری از این مواد حیاتی در نقاط معدودی از جهان متمرکز است و فرایندهای پالایش آنها نیز انحصاریتر است، دسترسی به این منابع به یک مزیت ژئوپلیتیک تبدیل شده است. در چنین فضایی، تلاش کشورها برای ایجاد زنجیرههای تأمین تابآور و ایمن، به جبهه نوین و سرنوشتسازی در مسابقه جهانی فضا تبدیل شده است، چراکه کنترل بر این مواد حیاتی، بهطور مستقیم بر موفقیت یا شکست برنامههای فضایی و در نهایت برتری در اقتصاد نوین فضا تأثیرگذار خواهد بود، بنابراین امنیت زنجیره تأمین اکنون به اندازه قدرت مهندسی پرتاب، در اولویت دولتهای پیشرو قرار گرفته است.
به این ترتیب مسابقه فضایی عصر حاضر، بیش از آنکه تنها در گرو توسعه موشکها و سکوهای پرتاب باشد، به تأمین پایدار مواد معدنی حیاتی، فلزات و سوختهای خاص وابسته است که از سراسر جهان گردآوری میشوند. این زنجیره تأمین استراتژیک، ستون فقرات فناوریهایی را تشکیل میدهد که امکان ساخت ماهوارهها، فضاپیماها و تجهیزات پیچیده هوافضا را فراهم میکنند. بر اساس دادههای سازمان زمینشناسی ایالات متحده آمریکا، چین در حال حاضر نقش تعیینکنندهای در این عرصه ایفا میکند، بهطوری که تولیدکننده اصلی چهار ماده از هشت ماده کلیدی این صنعت است و سهمی معادل ۹۹ درصد از گالیوم، ۷۸ درصد از گرافیت، ۷۰ درصد از تیتانیوم و ۶۹ درصد از عناصر نادر خاکی جهان را در اختیار دارد.
اهمیت این مواد در فناوریهای نوین فضایی انکارناپذیر است. عناصر نادر خاکی برای ساخت آهنرباهای با کارایی بالا در ماهوارهها ضروری هستند، گالیوم در تولید نیمهرساناها و سلولهای خورشیدی نقش اصلی را ایفا میکند، گرافیت در قطعات موشک و باتریها کاربرد دارد و تیتانیوم بهدلیل نسبت ایدهآل استحکام به وزن، در صنایع هوافضا نقشی بدون جایگزین دارد. نکته قابلتأمل این است که برتری چین تنها به استخراج مواد خام محدود نمیشود، بلکه این کشور بر فرایندهای پیچیده پالایش و تصفیه این مواد نیز تسلط دارد، به همین دلیل بسیاری از کشورها حتی در صورت استخراج مواد اولیه، برای دسترسی به فرآوردههای نهایی و قابلاستفاده در صنایع فضایی، همچنان به زیرساختهای چین وابستهاند.
با وجود این سلطه، سایر قدرتهای جهانی نیز در اقتصاد فضایی نقشآفرینی میکنند. آمریکا با تأمین ۴۳ درصد از هلیوم و گازهای نادر جهان، یکی از تأمینکنندگان کلیدی برای آزمایشها و فرایندهای تولید موشکها محسوب میشود. ۵۴ درصد از تولید بریلیوم جهان نیز که بهدلیل ویژگیهای استثناییاش در مهندسی هوافضا بسیار مورد استفاده است، در این کشور تولید میشود، علاوهبر این، آمریکا با سهم ۲۱.۵ درصدی، بزرگترین تولیدکننده نفت در جهان است که بهعنوان سوخت پیشران بسیاری از پرتابها عمل میکند. در کنار این موارد، شیلی نیز با سهم ۳۷ درصدی از تولید رنیوم، نقشی استراتژیک در تأمین فلزات مقاوم در برابر حرارت برای موتورهای جت و موشک ایفا میکند.
نظر شما