به گزارش خبرگزاری ایمنا، سالهاست که درختکاری یکی از مهمترین ابزارهای توسعه فضای سبز شهری به شمار میرود، اما تجربه شهرهای مختلف نشان داده است که موفقیت این برنامهها تنها با کاشت نهال محقق نمیشود. انتخاب گونههایی که با اقلیم هر منطقه سازگار باشند، هزینه نگهداری کمتری داشته باشند و بتوانند در کنار بهبود کیفیت محیطزیست، ارزش اقتصادی نیز ایجاد کنند، امروز به یکی از مهمترین دغدغههای متخصصان حوزه فضای سبز تبدیل شده است.
در این میان، موضوع کاشت درختان میوه بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. موافقان این ایده از ظرفیت این درختان برای افزایش بهرهوری فضای سبز و استفاده شهروندان از محصولات آن سخن میگویند و مخالفان نیز نسبت به پیامدهای انتخاب نادرست گونهها، مشکلات نگهداری و مصرف آب هشدار میدهند.
کارشناسان بر این باورند که همه درختان میوه برای کاشت در فضاهای شهری مناسب نیستند و انتخاب گونه باید متناسب با کاربری هر فضا انجام شود. برای نمونه، برخی گونهها مانند توت، با وجود مقاومت بالا در برابر کمآبی، به دلیل ریزش میوه و ایجاد آلودگی و لغزندگی در معابر، گزینه مناسبی برای خیابانها و پیادهروها نیستند. در مقابل، همین گونهها میتوانند در حاشیه شهرها و کمربندهای سبز، بهویژه در طرحهای جنگلکاری، نقش مؤثری در توسعه پوشش گیاهی ایفا کنند.
از سوی دیگر، محدودیت منابع آب، ضرورت بازنگری در انتخاب گونههای درختی را بیش از گذشته آشکار کرده است. در بسیاری از شهرهای جنوبی، اگرچه نخیلات و مرکبات بخشی از سیمای شهری را شکل دادهاند، اما کارشناسان پیشنهاد میکنند در توسعه فضای سبز، گونههای مقاومتری همچون زیتون، عناب و سنجد نیز مورد توجه قرار گیرند؛ درختانی که نیاز آبی کمتری دارند و محصولات آنها قابلیت فرآوری و ارزش اقتصادی بالاتری ایجاد میکند.
به اعتقاد متخصصان، نگاه به فضای سبز شهری باید از رویکرد صرفاً تزئینی فاصله بگیرد و به سمت ایجاد فضاهای سبز مولد حرکت کند؛ رویکردی که در آن درختان علاوه بر بهبود کیفیت هوا، کاهش دمای محیط و افزایش تنوع زیستی، بتوانند بخشی از هزینههای نگهداری خود را از طریق تولید محصول جبران کنند.
کارشناسان همچنین معتقدند کمربندهای سبز و درختکاری در حاشیه شهرها، که طی سالهای اخیر به دلیل محدودیت اعتبارات و کمبود آب کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند، میتوانند نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، کاهش آلودگی هوا و افزایش تابآوری شهرها در برابر تغییرات اقلیمی ایفا کنند؛ ظرفیتی که با انتخاب گونههای سازگار و برنامهریزی علمی، میتواند به توسعه پایدار شهری نیز کمک کند.
کاشت درختان میوه در شهرها توصیه میشود؟
علی نیکبخت، متخصص فضای سبز شهری و استاد دانشگاه صنعتی اصفهان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا میگوید: کاشت درختان میوه در شهرها موافقان و مخالفانی دارد و نوع درخت میوه باید مورد توجه باشد، به عنوان مثال کاشت درخت توت در شهرها به دلیل ایجاد لغزندگی و کثیف کردن معابرمناسب نیست اما میتواند برای کاشت در حاشیه شهرها در قالب جنگلکاری گزینه مناسبی باشد زیرا جرو گونههای مقاوم است.
وی میافزاید: کاشت نخیلات و مرکبات در شهرهای جنوبی کشورانجام میشود، در سایر شهرها نیز نباید گرانبهاترین داشته خودمان یعنی آب را به سادگی استفاده کنیم و میتوانیم به جای بعضی درختان غیرمثمر کاشت گونههای دارای میوه به ویژه در حاشیه شهرها همچون زیتون میوهدار، عناب و سنجد را بیشتر مورد توجه قرار دهیم.
متخصص فضای سبز شهری عنوان میکند: این درختان نسبت به خشکی مقاوم هستند و میوههای آنها خشک و قابل فراوری است، در اینصورت هم شهروندان از مواهب درختان بهرهمند میشوند و هم میتواند منبع درآمد باشد.
نیکبخت تاکید میکند: در برنامههای واکاری درختان، حاشیهکاریها و کمربندهای سبز به دلیل منابع مالی و کمبود آب مغفول مانده است در حالی که میتواند کیفیت زیست را در شهرها افزایش دهد و با تولید میوه به اقتصاد شهرها نیز کمک کند.
به گزارش ایمنا، آنچه آینده فضای سبز شهری را رقم میزند، نه تنها افزایش تعداد درختان، بلکه انتخاب گونههای مناسب، برنامهریزی علمی و مدیریت اصولی منابع است، اگر کاشت درختان بر پایه ویژگیهای اقلیمی، نیاز آبی و کارکردهای زیستمحیطی و اقتصادی انجام شود، میتوان از فضای سبز شهری به عنوان سرمایهای پایدار بهره برد؛ سرمایهای که علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، به حفظ منابع طبیعی، افزایش تابآوری شهرها در برابر تغییرات اقلیمی و حتی ایجاد ارزش اقتصادی نیز کمک خواهد کرد.
در چنین رویکردی، درختکاری تنها یک اقدام زیستمحیطی نیست، بلکه گامی مؤثر در مسیر توسعه پایدار و ساخت شهرهایی سبزتر، مقاومتر و زیستپذیرتر خواهد بود.
نظر شما