به گزارش خبرگزاری ایمنا، توسعه شهرها در دهههای گذشته اگرچه چهره بسیاری از مناطق را دگرگون کرده است، اما در گوشهوکنار شهرها همچنان محلههایی وجود دارند که ساختمانهای فرسوده، معابر باریک، زیرساختهای ناکارآمد و کمبود فضاهای عمومی، زندگی ساکنان را با دشواری همراه کرده است.
این محدودهها که از آنها با عنوان «بافتهای فرسوده» یا «بافتهای ناکارآمد شهری» یاد میشود، به دلیل آسیبپذیری بالا در برابر حوادث طبیعی، بهویژه زلزله، همواره مورد توجه برنامهریزان شهری قرار داشتهاند.
بافتهای فرسوده سالهاست بهعنوان یکی از مهمترین چالشهای مدیریت شهری شناخته میشوند؛ محلههایی که علاوه بر فرسودگی کالبدی با مشکلاتی همچون ناایمنی، کمبود خدمات شهری و آسیبهای اجتماعی دستوپنجه نرم میکنند.
اکنون اجرای طرحهای بازآفرینی شهری با هدف ارتقای کیفیت زندگی، افزایش ایمنی و حفظ هویت محلهها به یکی از اولویتهای مدیریت شهری و دولت تبدیل شده است.
بازآفرینی شهری، رویکردی فراتر از تخریب و نوسازی ساختمانهاست، این برنامه با هدف بهبود کیفیت زندگی ساکنان، ارتقای خدمات عمومی، تقویت زیرساختها، افزایش سرانههای فرهنگی و فضای سبز، حفظ هویت تاریخی محلهها و ایجاد فرصتهای اقتصادی دنبال میشود.
در این شیوه، مشارکت ساکنان، بخش خصوصی، شهرداریها و دستگاههای اجرایی نقش تعیینکنندهای در موفقیت پروژهها دارد.
کارشناسان حوزه شهرسازی اذعان میکنند که نوسازی صرف، بدون توجه به ابعاد اجتماعی و اقتصادی، نمیتواند به رفع مشکلات این مناطق منجر شود و به همین دلیل در سالهای اخیر سیاستگذاران بر اجرای پروژههای محلهمحور، توانمندسازی ساکنان، بهبود دسترسی به خدمات شهری و حفظ سرمایههای فرهنگی و تاریخی تأکید بیشتری داشتهاند.
از سوی دیگر، با توجه به قرار گرفتن بسیاری از شهرهای ایران روی گسلهای فعال، مقاومسازی ساختمانهای فرسوده و کاهش خطرپذیری این محلهها، یکی از مهمترین اهداف برنامههای بازآفرینی محسوب میشود.
وقوع حوادثی مانند زلزله نشان داده است که بخش قابل توجهی از خسارتهای جانی و مالی در ساختمانهای قدیمی و غیراستاندارد رخ میدهد و همین موضوع ضرورت تسریع در اجرای طرحهای نوسازی را دوچندان کرده است.
در کنار مزایای ایمنی، بازآفرینی بافتهای فرسوده میتواند آثار اقتصادی قابل توجهی نیز به همراه داشته باشد؛ افزایش ارزش املاک، رونق فعالیتهای تجاری، ایجاد فرصتهای شغلی در بخش ساختمان و خدمات شهری، جذب سرمایهگذاری و بهبود سیمای شهری از جمله پیامدهای مثبت اجرای این طرحها به شمار میرود.
چالشهایی همچون محدودیت منابع مالی، پیچیدگی مالکیت اراضی، طولانی بودن روند صدور مجوزها، اختلاف میان مالکان، کمبود مشوقهای اقتصادی و دشواری جلب مشارکت ساکنان، همچنان از مهمترین موانع پیشروی بازآفرینی شهری است. از این رو، اجرای موفق این طرحها نیازمند هماهنگی میان دستگاههای مختلف، تأمین منابع مالی پایدار و تدوین سیاستهای تشویقی مؤثر برای مالکان و سرمایهگذاران است.
بازآفرینی بافتهای فرسوده تنها به معنای ساخت ساختمانهای جدید نیست، این فرایند تلاشی برای احیای زندگی در محلههایی است که سالها با فرسودگی و کمبود امکانات روبهرو بودهاند.
تحقق این هدف، علاوه بر سرمایهگذاری و برنامهریزی دقیق، به مشارکت فعال شهروندان و توجه همزمان به ابعاد کالبدی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی نیاز دارد تا محلههای قدیمی بتوانند بار دیگر به فضاهایی ایمن، پویا و زیستپذیر تبدیل شوند.
نظر شما