به گزارش خبرگزاری ایمنا، یازدهم محرم در فرهنگ سوگواری شیعه، روزی فراتر از ادامه عزاداری عاشوراست؛ روزی که داغ کربلا از میدان نبرد به خیمههای سوخته، کودکان بیپناه و کاروان اسیران میرسد و نام حضرت زینب(س) بیش از هر زمان دیگری در متن این اندوه میدرخشد. اگر عاشورا روز حماسه، ایثار و شهادت است، یازدهم محرم را باید روز صبر، استقامت و روایت حقیقت دانست؛ روزی که بانوی کربلا، بار سنگین پیامرسانی نهضت حسینی را بر دوش میکشد.
در چنین فضایی، برخی نواهای مذهبی به شکل ویژهای در ذهن و جان عزاداران جای گرفتهاند؛ نواهایی که با یک مناسبت خاص پیوند خورده و به بخشی از حافظه آیینی مردم تبدیل شدهاند. در میان این آثار، «زینب زینب» با صدای مرحوم سلیم مؤذنزاده اردبیلی، یکی از ماندگارترین و اثرگذارترین مرثیههایی است که با یازدهم محرم و مصائب اهل حرم گره خورده است.
مرحوم سلیم مؤذنزاده اردبیلی از چهرههای برجسته و اثرگذار نوحهخوانی ایران بود؛ صدایی که برای چند نسل از عزاداران، با محرم، عاشورا و مرثیههای ماندگار پیوندی عمیق دارد. در میان آثار فراوان او، «زینب زینب» جایگاه ویژهای پیدا کرده است؛ نوحهای که فراتر از یک اجرای صوتی، به نمادی از سوگ پس از عاشورا تبدیل شده و با شنیده شدن آن، خاطره جمعی عزاداری در ذهن بسیاری از مردم زنده میشود.
راز ماندگاری این اثر را باید در سادگی، صداقت و تأثیر عاطفی عمیق آن جستوجو کرد. «زینب زینب» از آن دست نواهایی است که با پیچیدگیهای فنی یا ظاهرسازی شنونده را درگیر نمیکند، بلکه با سوزی برخاسته از اخلاص، مستقیماً بر جان مخاطب مینشیند. همین ویژگی باعث شده است این مرثیه با گذشت سالها، همچنان در هیئتها، تکایا، حسینیهها و حتی در خلوت شخصی عزاداران شنیده شود.
یازدهم محرم، روز روایت مصیبت بازماندگان کربلاست؛ روزی که نگاهها از میدان شهادت به کاروان اسارت میرسد و حضرت زینب(س) به عنوان ستون صبر و راوی نهضت عاشورا در مرکز توجه قرار میگیرد. در چنین روزی، نوای «زینب زینب» تنها یک مرثیه برای ابراز اندوه نیست، بلکه بازتاب جایگاه رفیع بانویی است که در اوج داغ و مصیبت، اجازه نداد پیام عاشورا در غبار تحریف و سکوت گم شود.
ماندگاری این اثر را میتوان در حضور همیشگی آن در آیینهای محرم دید. هنوز هم با فرارسیدن یازدهم محرم، این نوا از بلندگوهای هیئتها، در مجالس سوگواری و در فضاهای رسانهای شنیده میشود. این استمرار، نشان میدهد که «زینب زینب» از محدوده یک نوحه عبور کرده و به بخشی از سنت صوتی و فرهنگی عزاداری ایرانیان بدل شده است.
از سوی دیگر، تأثیر این مرثیه تنها در لایه احساسی خلاصه نمیشود. «زینب زینب» یادآور جایگاه حضرت زینب(س) در تداوم نهضت کربلاست؛ شخصیتی که اگرچه در میانه سوگ و اسارت قرار داشت، اما با خطبهها، روشنگری و ایستادگی خود، نهضت امام حسین(ع) را زنده نگه داشت. از همین منظر، یازدهم محرم تنها روز اندوه نیست، بلکه روز بازخوانی رسالت زینبی نیز هست؛ رسالتی که این نوا به شکلی روشن و اثرگذار آن را به مخاطب منتقل میکند.
امروز با گذشت سالها از درگذشت مرحوم سلیم مؤذنزاده اردبیلی، صدای او همچنان در موسم محرم زنده است و «زینب زینب» همچنان یکی از رساترین مراثی برای یادآوری مصائب اهل حرم به شمار میرود. این اثر، نه فقط یک نوحه ماندگار، بلکه بخشی از هویت صوتی عزاداری ایرانیان است؛ نوایی که در یازدهم محرم، بیش از هر زمان دیگری، معنا و حضور خود را نشان میدهد.
«زینب زینب» در گذر زمان، از یک مرثیه مشهور فراتر رفته و به بخشی از حافظه فرهنگی و آیینی مردم ایران بدل شده است؛ نوایی که هر یازدهم محرم، بار دیگر نام حضرت زینب(س) را در جان عزاداران طنینانداز میکند.
نظر شما