به گزارش خبرگزاری ایمنا، محرم در اصفهان حال و هوای دیگری دارد و از میدانها و گذرهای قدیمی گرفته تا خیابانهای پر رفت و آمد شهر صدای نوحه و مرثیه به گوش میرسد و موکبها با عشق و ارادت در حال پذیرایی از عزاداران حسینی هستند، اما در کنار دیگهای نذری و استکانهای چای، سال جاری اتفاق دیگری نیز در حال شکل گرفتن است و آن تولد آرام فرهنگی تازه با عنوان «نذر پاکیزگی» است.
هوا بوی اسپند و چای تازه دم گرفته است و صدای سینهزنی از دور و نزدیک شنیده میشود و خادمان موکبها با لبخند از عزاداران پذیرایی میکنند اما در میان این شور و حال معنوی برخی جوانان و خادمان پیش از آنکه به جمعآوری زبالهها فکر کنند به کاهش تولید آن میاندیشند و تلاش میکنند تا سهم کوچکی در حفظ محیط زیست و پاکیزگی شهر داشته باشند.
سالهای طولانی پس از پایان مراسم عزاداری تصویر همیشگی خیابانهای شلوغ و حجم زیاد زبالهها در ذهن شهروندان باقی میماند و پاکبانان تا نیمههای شب مشغول پاکسازی معابر بودند، اما امروز نگاه تازهای در حال شکل گرفتن است و بسیاری معتقدند پاکیزهترین شهر شهری نیست که بیشترین زباله را جمعآوری کند بلکه شهری است که کمترین پسماند را تولید کند.
در برخی هیئتها استفاده از ظروف چندبار مصرف جایگزین بخشی از ظروف یکبار مصرف شده است و در برخی دیگر توزیع نذورات با برنامهریزی دقیقتر انجام میشود تا از اسراف و دورریز مواد غذایی جلوگیری شود و حتی برخی نوجوانان داوطلب در موکبها وظیفه جمعآوری جداگانه بطریهای پلاستیکی و پسماندهای خشک را برعهده گرفتهاند تا مفهوم تازهای از خدمت را تجربه کنند.
شاید در نگاه نخست این اقدامات کوچک به نظر برسد، اما همین رفتارهای ساده میتواند آغازگر تحولی بزرگ در فرهنگ عمومی باشد و نشان دهد که عشق به امام حسین(ع) تنها در اشک و عزاداری خلاصه نمیشود بلکه در احترام به نعمتهای الهی و توجه به حقوق شهر و شهروندان نیز معنا پیدا میکند و میتواند به مسئولیتی ماندگار برای همه تبدیل شود.
وقتی پاکیزگی هم رنگ عزاداری میگیرد
در فرهنگ عاشورا اسراف و هدررفت نعمت جایگاهی ندارد و هر لقمه غذایی که به نام اهل بیت(ع) تهیه میشود ارزشی معنوی دارد و به همین دلیل بسیاری از خادمان هیئتها معتقدند جلوگیری از دورریز غذا و کاهش پسماند نیز بخشی از همان فرهنگ خدمت و ارادت به خاندان عصمت و طهارت است و باید به آن به عنوان یک مسئولیت اخلاقی نگاه کرد.
سال جاری در برخی موکبها سطلهای جداگانه برای تفکیک پسماند تعبیه شده است و خادمان تلاش میکنند کودکان و نوجوانان را نیز با اهمیت بازیافت و حفاظت از محیط زیست آشنا کنند و این موضوع سبب شده است تا بسیاری از خانوادهها با نگاهی متفاوت به موضوع پسماند و مصرف صحیح منابع توجه بیشتری نشان دهند.
در میان ازدحام عزاداران و صدای نوحهها برخی موکبها تلاش کردهاند با کاهش استفاده از پلاستیک و توزیع هدفمند نذورات سهمی در کاهش حجم زبالهها داشته باشند و این اقدام اگرچه ساده به نظر میرسد، اما نشانهای از تغییر نگرش جامعه نسبت به مسئولیتهای اجتماعی و زیست محیطی است که میتواند در آینده آثار گستردهای داشته باشد.
حفظ پاکیزگی شهر بخشی از خدمت به امام حسین(ع) است
احمد دهقان، موکبدار مسجد رکنالملک اصفهان به خبرنگار ایمنا با استقبال از پویش نذر پاکیزگی میگوید: محرم ماه خدمت به مردم و اظهار ارادت به امام حسین(ع) است و به اعتقاد ما حفظ پاکیزگی شهر و جلوگیری از اسراف نیز بخشی از همین خدمت محسوب میشود و همانطور که برای اطعام عزاداران تلاش میکنیم باید نسبت به حفظ محیط زندگی مردم نیز احساس مسئولیت داشته باشیم.
وی با بیان اینکه فرهنگ عاشورا همواره انسان را به رعایت حقوق دیگران دعوت کرده است، ادامه میدهد: اگر بعد از پایان مراسم حجم زیادی زباله در خیابانها باقی بماند و شهروندان با چهرهای نامناسب از شهر روبهرو شوند این موضوع با روح فرهنگ حسینی سازگار نیست و ما باید تلاش کنیم تا عزاداریها در کنار شور معنوی با نظم و پاکیزگی همراه باشد.
این موکبدار اصفهانی میافزاید: سالها شاهد تلاش شبانه پاکبانان بودهایم و همیشه برای زحمات آنان احترام قائل هستیم، اما معتقدیم نباید تمام مسئولیت بر دوش نیروهای خدمات شهری باشد و مردم و هیئتها نیز باید خود را در این موضوع شریک بدانند و هر فردی به اندازه توان خود در کاهش تولید زباله و تفکیک پسماند مشارکت داشته باشد.
دهقان با اشاره به اینکه مسجد رکنالملک از این پویش استقبال میکند، میگوید: اگر فرهنگ نذر پاکیزگی در میان هیئتها گسترش پیدا کند اتفاق بزرگی در شهر رخ خواهد داد و نسل جدید یاد میگیرد که خدمت به امام حسین(ع) تنها در پخت غذا و برپایی موکب خلاصه نمیشود بلکه حفظ محیط زیست و جلوگیری از هدررفت نعمت نیز ارزش معنوی دارد.
وی ادامه میدهد: بسیاری از جوانان خادم در موکبها با انگیزه فراوان در این زمینه فعالیت میکنند و تلاش میکنند تا مردم را به استفاده صحیح از امکانات و کاهش دورریز تشویق کنند و همین روحیه نشان میدهد که نسل جوان ظرفیت بالایی برای مشارکت در مسائل اجتماعی دارد و میتواند نقش مؤثری در توسعه فرهنگ مسئولیتپذیری ایفا کند.
دهقان میگوید: اگر هر هیئت تنها بخش کوچکی از پسماند تولیدی خود را کاهش دهد و اگر هر عزادار نسبت به مصرف صحیح و حفظ پاکیزگی حساس باشد نتیجه آن شهری زیباتر و محیطی سالمتر خواهد بود و این موضوع در نهایت به نفع همه شهروندان و نسلهای آینده است و ارزش آن کمتر از بسیاری از نذرهای دیگر نیست.
وی تاکید میکند: نذر پاکیزگی میتواند به یک فرهنگ ماندگار تبدیل شود و همانطور که مردم با عشق برای خدمت به عزاداران تلاش میکنند میتوانند با همان عشق برای حفظ محیط زیست و پاکیزگی شهر نیز قدم بردارند و این نگاه میتواند چهرهای زیباتر از عزاداریهای حسینی را در جامعه به نمایش بگذارد.
«نذر پاکیزگی» با مشارکت هیئتهای مذهبی، فرهنگ پیشگیری از تولید زباله را ترویج میکند
غلامرضا ساکتی، مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با اشاره به اجرای پویش «نذر پاکیزگی» به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: در راستای ارتقای فرهنگ شهروندی و نهادینهسازی اصول مدیریت پسماند در میان شهروندان، بهویژه در ایام عزاداری ماههای محرم و صفر، شهرداری اصفهان پویشی با عنوان «نذر پاکیزگی» را در هیئتها و ایستگاههای صلواتی سطح شهر راهاندازی کرده است که با هدف جلب مشارکت مردمی در حفظ پاکیزگی محیط شهری و کاهش آثار زیستمحیطی ناشی از برگزاری مراسمهای مذهبی طراحی و اجرا شده است.
وی با بیان اینکه در نخستین گام این طرح تلاش شد حس مسئولیتپذیری و مشارکت مستقیم هیئتهای مذهبی در حفظ نظافت محیط پیرامون تقویت شود، ادامه میدهد: بخشی به فرمهای درخواست مجوز برپایی ایستگاههای صلواتی و مراسمهای عزاداری افزوده شد و بر اساس آن، هر هیئت موظف بود تعدادی از اعضای خود را بهعنوان مسئولان نظافت و پاکیزگی محدوده فعالیت هیئت معرفی کند تا موضوع مدیریت پسماند بهعنوان یکی از ارکان مهم برگزاری مراسم مورد توجه قرار گیرد.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با تاکید بر فراهم شدن زیرساختهای مورد نیاز برای اجرای این پویش، تاکید میکند: همزمان با این اقدام، مجموعهای از تجهیزات و ملزومات موردنیاز تهیه و در اختیار هیئتهای مذهبی قرار گرفت که شامل سبدهای مخصوص جمعآوری تفاله چای، سطلهای تفکیک پسماند تر، کیسهها و پلاستیکهای جمعآوری زباله و دیگر اقلام موردنیاز برای مدیریت بهتر پسماند بود.
ساکتی با اشاره به اقدامات فرهنگی صورت گرفته در قالب این طرح میگوید: کاورهای ویژهای با عنوان «نذر پاکیزگی» طراحی و در اختیار نیروهای مسئول قرار گرفت تا علاوه بر شناسایی آسانتر این افراد، پیام فرهنگی این پویش نیز بهصورت گسترده در سطح شهر و میان عزاداران منتقل شود و فرهنگ حفاظت از محیط شهری بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.
وی با بیان اینکه استفاده از این تجهیزات و حضور داوطلبان با کاورهای ویژه آثار فرهنگی قابل توجهی به همراه داشته است، اضافه میکند: این اقدام علاوه بر تسهیل فرایند جمعآوری و مدیریت پسماند، نقش مهمی در فرهنگسازی عمومی ایفا کرده و شهروندان و عزاداران با مشاهده این نمادها بیش از گذشته با اهمیت حفظ پاکیزگی محیط در مراسمهای مذهبی آشنا شده و مشارکت بیشتری در رعایت نظافت و تفکیک پسماند از خود نشان دادهاند.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با اشاره به ابعاد اجتماعی و فرهنگی این پویش خاطرنشان میکند: «نذر پاکیزگی» نمونهای موفق از پیوند ارزشهای دینی و مسئولیتهای اجتماعی به شمار میرود و نشان داده است که حفظ پاکیزگی شهر و محیط زیست نیز میتواند بهعنوان نوعی نذر و خدمت به جامعه در کنار برگزاری باشکوه آیینهای مذهبی مورد توجه قرار گیرد.
ساکتی با تاکید بر استقبال هیئتهای مذهبی و شهروندان از این طرح میگوید: این پویش گامی مؤثر در مسیر ترویج فرهنگ مدیریت پسماند، ارتقای مسئولیتپذیری اجتماعی و حفظ سیمای پاکیزه شهر اصفهان در ایام عزاداری محسوب میشود و توانسته مشارکت مردمی را در این حوزه افزایش دهد.
وی با بیان اینکه «نذر پاکیزگی» در واقع یک تغییر نگرش در رویارویی با آلودگیهای شهری است، ادامه میدهد: این طرح صرفاً به معنای جمعآوری زباله پس از تولید نیست، بلکه تلاش دارد فرهنگ پیشگیری از تولید زباله را در متن مناسبتهای شلوغ و پرمصرف مذهبی نهادینه کند و نگاه شهروندان را نسبت به مدیریت پسماند تغییر دهد.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با اشاره به ابعاد مختلف این تغییر نگرش تاکید میکند: نخستین لایه این رویکرد، تغییر جایگاه زباله از یک امر دورریز به یک موضوع مسئولانه است، بهگونهای که وقتی پاکیزگی شهر بهعنوان یک نذر تعریف میشود، شهروند دیگر نسبت به تولید زباله بیتفاوت نخواهد بود و نسبت به میزان پسماندی که ایجاد میکند حساسیت بیشتری پیدا میکند.
ساکتی با اشاره به تأثیر این پویش بر رفتار مصرفی شهروندان میگوید: فردی که تصمیم میگیرد در نذر پاکیزگی مشارکت کند، هنگام مصرف نذورات یا استفاده از ظروف یکبارمصرف، ناخودآگاه به این موضوع میاندیشد که آیا مصرف بیش از اندازه و تولید پسماند بیشتر، با فلسفه این نذر در تعارض نیست و همین مسئله سطح حساسیت اخلاقی شهروندان نسبت به تولید زباله را افزایش میدهد.
وی با بیان اینکه مدیریت تقاضا در کنار مدیریت پسماند یکی از اهداف مهم این پویش است، اضافه میکند: در ایام عزاداری حجم تولید زباله به شدت افزایش مییابد و چنین پویشهایی هیئتها و میزبانان را تشویق میکند که به جای تمرکز صرف بر جمعآوری سریع پسماند، به کاهش تولید زباله در مبدأ بیندیشند و از روشهایی همچون استفاده از ظروف چندبارمصرف و توزیع نذورات با کمترین میزان ضایعات بهره ببرند.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با تاکید بر اینکه پاکیزهترین شهر، شهری است که کمترین میزان زباله را تولید کند، خاطرنشان میکند: «نذر پاکیزگی» در حقیقت صدای وجدان شهر است که یادآوری میکند پاکیزگی تنها به معنای جارو کردن سریع معابر نیست، بلکه زمانی محقق میشود که از ابتدا تولید پسماند کاهش یابد و شهروندان نسبت به محیط زیست و سلامت شهر احساس مسئولیت بیشتری داشته باشند.
ساکتی با اشاره به اهمیت استمرار چنین برنامههایی میگوید: تجربه موفق پویش «نذر پاکیزگی» نشان داد که میتوان با تلفیق ارزشهای دینی، فرهنگ شهروندی و مسئولیتهای اجتماعی، گامهای مؤثری برای کاهش پسماند شهری، حفظ محیط زیست و ارتقای فرهنگ عمومی برداشت و این رویکرد را به الگویی پایدار در مناسبتهای مختلف تبدیل کرد.
«نذر پاکیزگی» پسماند را از یک معضل شهری به مسئولیتی اخلاقی و فردی تبدیل میکند
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان اظهار میکند: همافزایی میان مسئولیت فردی و مشارکت جمعی در کاهش پسماند اهمیت ویژهای دارد، زیرا کاهش زباله در سطح شهر همواره با دو چالش سیاستگذاریهای کلان و بیتفاوتیهای فردی روبهرو بوده است و پویش «نذر پاکیزگی» تلاش کرده این دو بخش را به یکدیگر پیوند دهد.
وی با بیان اینکه این پویش موجب تغییر نگرش شهروندان نسبت به پاکیزگی محیط شهری شده است، ادامه میدهد: هنگامی که شهروندان حفظ سیمای شهر را یک کنش ارزشمند و حتی مقدس تلقی میکنند، دیگر از روی عادت زباله را در معابر رها نمیکنند و همین کاهش تولید پسماند از سوی تکتک افراد، موجب سبکتر شدن بار مدیریت پسماند شهری و بهینهسازی نظام جمعآوری میشود.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با تاکید بر اینکه «نذر پاکیزگی» مفهوم پسماند را از یک معضل بیصاحب به موضوعی اخلاقی و فردی تبدیل کرده است، تاکید میکند: زمانی که مسئولیت پاکیزگی شهر با باورهای درونی افراد گره میخورد، نتیجه آن کاهش تولید زباله در مبدأ خواهد بود، چراکه انسان مسئول پیش از رها کردن زباله، به ارزش و قداست پاکیزگی میاندیشد.
ساکتی با اشاره به برنامههای آینده این پویش میگوید: هدف ما این است که «نذر پاکیزگی» از یک اقدام موسمی و محدود به ایام خاص، به یک فرهنگ دائمی و ساختاری تبدیل شود و در این مسیر نباید تنها به جمعآوری زباله اکتفا کرد، بلکه باید مدل مدیریت پسماند را از پاکسازی پس از تولید به سمت مدیریت هوشمندانه در مبدأ سوق داد.
وی با بیان اینکه توسعه این طرح در چهار محور اصلی برنامهریزی شده است، اضافه میکند: بخشی از این اقدامات هماکنون در سطح شهر در حال اجرا است و در سالهای آینده نیز این برنامهها با هدف ارتقای فرهنگ مدیریت پسماند، افزایش مشارکت شهروندان و حرکت به سمت کاهش تولید زباله توسعه پیدا خواهد کرد.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با اشاره به نخستین محور توسعه این پویش خاطرنشان میکند: در مرحله جدید، رویکرد «نذر پاکیزگی» از تمرکز صرف بر پاکیزگی به سمت توسعه فرهنگ بازیافت حرکت میکند و در این راستا، موضوع «نذر تفکیک» در دستور کار قرار گرفته است تا شهروندان و هیئتها زبالههای پلاستیکی، کاغذی و فلزی را از پسماندهای آلی جدا کنند.
ساکتی با بیان اینکه ایجاد ایستگاههای «نذر بازیافت» یکی از برنامههای پیشبینی شده است، میگوید: طراحی ظرفهای شفاف و زیبا با رویکرد مذهبی و فرهنگی در کنار سطلهای زباله، برای جمعآوری بطریها و پلاستیکها میتواند این حس را در افراد ایجاد کند که تفکیک پسماند نیز نوعی کار خیر و مسئولیت اجتماعی ارزشمند محسوب میشود.
وی با اشاره به نقش هیئتهای مذهبی در مدیریت پسماند ادامه میدهد: هیئتها از بزرگترین تولیدکنندگان پسماند در ایام عزاداری هستند و باید از جایگاه تولیدکننده زباله به مدیران پسماند تبدیل شوند، از این رو توسعه مدل «هیئت سبز» در دستور کار قرار دارد تا نگاه جدیدی به این حوزه شکل گیرد.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با تاکید بر ضرورت ایجاد استاندارد «هیئت سبز» تاکید میکند: هیئتهایی که از ظروف چندبارمصرف استفاده میکنند یا دارای سیستم تفکیک پسماند هستند، میتوانند نشان یا گواهی «هیئت سبز» دریافت کنند و این موضوع نقش مؤثری در ترویج فرهنگ مسئولیتپذیری زیستمحیطی خواهد داشت.
ساکتی با اشاره به لزوم کاهش ضایعات ناشی از توزیع نذورات میگوید: تشویق هیئتها به استفاده از ظروف مقوایی به جای پلاستیک و بهرهگیری از شیوههایی که ضایعات کمتری تولید میکنند، میتواند بهعنوان «نذر کمضرر رساندن غذا» مطرح شود و آثار مثبتی بر کاهش پسماند شهری داشته باشد.
وی با بیان اینکه استفاده از فناوری و مشوقهای مختلف نیز در استمرار این پویش نقش مهمی دارد، اضافه میکند: برای تداوم این حرکت فرهنگی در روزهای عادی سال، لازم است محرکهایی طراحی شود تا مشارکت شهروندان در زمینه مدیریت پسماند محدود به مناسبتهای خاص نباشد و به رفتاری پایدار تبدیل شود.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با اشاره به اهمیت آموزش و بازاریابی اجتماعی خاطرنشان میکند: باید روایت موجود از «زباله به عنوان عامل آلودگی» به سمت «زباله به عنوان هدررفت نعمت» تغییر پیدا کند، زیرا اسراف در مصرف و آسیب به محیط زیست با آموزههای دینی سازگار نیست و حفظ منابع طبیعی، آب، خاک و هوا نوعی مسئولیت مذهبی و اجتماعی محسوب میشود.
ساکتی میگوید: استفاده از ظرفیت هنر شهری و ایجاد چیدمانهای هنری با استفاده از زبالههای جمعآوری شده در ایام عزاداری، میتواند پیام چرخه حیات و ضرورت بازگشت مواد به چرخه استفاده را به شهروندان منتقل کند و نقش مؤثری در فرهنگسازی عمومی داشته باشد.
وی با تاکید بر رویکرد اقتصاد چرخشی مبتنی بر اخلاقمداری اضافه میکند: هدف ما تنها جمعآوری زباله از سطح شهر نیست، بلکه تلاش داریم چرخه تولید و مصرف را با تکیه بر باورهای مذهبی و ارزشهای فرهنگی به چرخهای پاک، مسئولانه و مقدس تبدیل کنیم تا مدیریت پسماند به بخشی از سبک زندگی شهروندان تبدیل شود.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان خاطرنشان میکند: تحقق اقتصاد چرخشی با رویکرد اخلاقمدار میتواند ضمن کاهش تولید پسماند، به حفظ محیط زیست، افزایش مسئولیتپذیری اجتماعی و ارتقای فرهنگ شهروندی منجر شود و مسیر حرکت به سوی شهری پاکتر و پایدارتر را هموار سازد.
وقتی عشق به حسین(ع)، میراثی سبز برای شهر به جا میگذارد
به گزارش ایمنا، نیمههای شب فرا رسیده است و صدای مداحی آرام آرام کمتر میشود و خادمان در حال جمعآوری وسایل هستند، اما در میان این سکوت آرام ردپای فرهنگی تازه دیده میشود که میخواهد مسئولیت حفظ شهر را از یک وظیفه صرفاً خدماتی به مشارکتی مردمی و اخلاقی تبدیل کند و معنای جدیدی از شهروندی مسئولانه را شکل دهد.
شاید مهمترین پیام نذر پاکیزگی این باشد که میتوان میان ارزشهای دینی و مسئولیتهای زیست محیطی پیوندی عمیق ایجاد کرد و نشان داد که فرهنگ عاشورا ظرفیت بزرگی برای ترویج رفتارهای مسئولانه و اخلاقمدار دارد و این مسیر میتواند به الگویی ماندگار برای سایر مناسبتها و نسلهای آینده تبدیل شود.
امروز اصفهان در شبهای محرم تنها میزبان عزاداریهای باشکوه نیست بلکه شاهد شکلگیری روایتی تازه از مسئولیتپذیری اجتماعی است و مردمی که عشق به امام حسین(ع) را در حفظ نعمتها و پاکیزگی شهر نیز جستوجو میکنند نشان میدهند که فرهنگ عاشورا میتواند الهامبخش رفتارهایی باشد که هم به انسان و هم به محیط زندگی او احترام میگذارد.
شاید سالها بعد از این شبهای محرم آنچه در خاطر مردم باقی بماند تنها صدای نوحهها و عطر نذریها نباشد بلکه تصویری از شهری باشد که شهروندانش آموختهاند پاکیزگی و احترام به محیط زیست نیز میتواند نذری عاشقانه و ماندگار باشد و همین نگاه زیباترین میراث فرهنگی این روزها برای آیندگان خواهد بود.
نظر شما