به گزارش خبرگزاری ایمنا،پژوهشگران دانشکده پزشکی دانشگاه پناستیت در مطالعهای تازه به یافتهای غیرمنتظره دست یافتهاند که میتواند نگاه دانشمندان به بعضی از سازوکارهای ایجاد سرطان را تغییر دهد. نتایج این پژوهش نشان میدهد ژن EXO1 که تاکنون بهعنوان یکی از عوامل محافظ DNA شناخته میشد، در صورت تولید بیشازحد نهتنها از ماده ژنتیکی سلول محافظت نمیکند، بلکه خود به عاملی برای تخریب DNA و بیثباتی ژنتیکی تبدیل میشود؛ فرایندی که یکی از ویژگیهای اصلی سلولهای سرطانی است.
نتایج این تحقیق که در نشریه Nature Communications منتشر شده، نشان میدهد افزایش فعالیت ژن EXO1 در حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد سرطانهای پستان و تخمدان مشاهده میشود، همچنین این وضعیت در سرطان پوست (ملانوما)، سرطان بیضه، دهانه رحم و بعضی سرطانهای کبد، کیسه صفرا و مجاری صفراوی نیز دیده شده است.
ژنی که از محافظ به مهاجم تبدیل میشود
در شرایط طبیعی، پروتئین تولیدشده توسط ژن EXO1 مانند قیچی مولکولی عمل میکند و در ترمیم رشتههای آسیبدیده DNA نقش دارد. اما پژوهشگران دریافتند زمانی که مقدار این پروتئین از حد طبیعی فراتر میرود، همین «قیچی مولکولی» بخشهایی از DNA را نیز برش میدهد که نباید آسیب ببینند و در نتیجه موجب تخریب ساختار ژنتیکی سلول میشود.این آسیبها در نهایت به ایجاد شکستهای دو رشتهای DNA و بیثباتی ژنومی منجر میشوند؛ ویژگیای که در بسیاری از تومورهای سرطانی دیده میشود.
شباهت رفتاری به سرطانهای ناشی از جهش BRCA
یکی از مهمترین یافتههای این مطالعه آن است که تومورهای دارای فعالیت بالای EXO1 رفتاری بسیار مشابه سرطانهای دارای جهش در ژنهای BRCA1 و BRCA2 از خود نشان میدهند؛ ژنهایی که سالهاست با افزایش خطر سرطان پستان و تخمدان شناخته میشوند.با این حال، در تومورهای مورد بررسی هیچ جهشی در ژنهای BRCA وجود نداشت و تنها افزایش فعالیت EXO1 باعث ایجاد همان الگوی آسیب ژنتیکی شده بود.
راهی برای گسترش درمانهای هدفمند
پژوهشگران معتقدند این کشف میتواند دامنه استفاده از داروهای هدفمند سرطان را افزایش دهد. آزمایشها نشان داد تومورهایی که EXO1 در آنها بیشازحد فعال است، نسبت به داروی اولاپاریب (Olaparib) که معمولاً برای بیماران دارای جهش BRCA تجویز میشود، حساسیت بالایی دارند.همچنین این تومورها به داروی شیمیدرمانی سیسپلاتین نیز پاسخ مناسبی نشان دادند؛ موضوعی که احتمال کاهش دوز دارو و در نتیجه کاهش عوارض جانبی درمان را مطرح میکند.
EXO1؛ نشانگر زیستی جدید برای انتخاب درمان
به گفته پژوهشگران، ژن EXO1 احتمالاً عامل مستقیم ایجاد سرطان نیست و افزایش فعالیت آن نیز ارثی محسوب نمیشود. با این حال، این ژن میتواند بهعنوان یک نشانگر زیستی (Biomarker) جدید برای شناسایی بیمارانی بهکار رود که بیشترین سود را از درمانهای هدفمند مبتنی بر ترمیم DNA خواهند برد.
سرپرست این پژوهش تأکید کرده است که آینده درمان سرطان، درمان بر اساس محل ایجاد تومور نیست، بلکه بر پایه ویژگیهای ژنتیکی هر تومور خواهد بود؛ رویکردی که میتواند اثربخشی درمان را افزایش داده و امکان شخصیسازی درمان بیماران را فراهم کند. پژوهشگران اعلام کردهاند در گام بعدی، مطالعات بالینی را برای بررسی اثربخشی این روش درمانی در بیماران دارای فعالیت بالای ژن EXO1 آغاز خواهند کرد.
نظر شما