به گزارش خبرگزاری ایمنا از گلستان، افزایش قیمت زمین و مسکن، محدودیت توسعه افقی شهر و ضرورت حفاظت از اراضی کشاورزی، موضوع بلندمرتبهسازی در گرگان را به یکی از مهمترین مباحث مدیریت شهری گلستان تبدیل کرده است. در حالی که مسئولان حوزه راه و شهرسازی و فعالان بخش ساختمان، توسعه عمودی شهر را راهکاری برای پاسخ به نیاز مسکن و کنترل گسترش حاشیهنشینی میدانند، کارشناسان محیطزیست و برخی متخصصان شهری نسبت به پیامدهای احتمالی آن بر کریدورهای هوایی، زیرساختهای شهری و ابعاد اجتماعی زندگی شهروندان هشدار میدهند.
اکنون طرح بلندمرتبهسازی گرگان پس از طی مراحل مختلف کارشناسی و استانی، در انتظار تصمیم نهایی شورای عالی شهرسازی و معماری کشور قرار دارد، طرحی که موافقان و مخالفان آن هر کدام دلایل و استدلالهای خاص خود را مطرح میکنند.
بلندمرتبهسازی تصمیم شخصی نیست
سیدمهدی مهیایی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری گلستان در این رابطه به خبرنگار ایمنا می گوید: بلندمرتبهسازی در گرگان یک تصمیم شخصی یا مقطعی نیست، بلکه بر پایه مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری کشور دنبال میشود.
وی با بیان اینکه ضوابط عام بلندمرتبهسازی نخستین بار در سال ۱۳۹۷ ابلاغ و در سال ۱۳۹۹ اصلاح شد، میافزاید: در این اصلاحیه استانهای شمالی به دلیل محدودیت زمین و ضرورت حفاظت از اراضی کشاورزی، مشمول شرایط ویژه شدند.
مهیایی با اشاره به طی شدن مراحل قانونی طرح ادامه میدهد: طرح بلندمرتبهسازی گرگان از کمیتههای فنی، کمیسیون ماده پنج، کارگروه زیربنایی و شورای برنامهریزی و توسعه استان عبور کرده و اکنون برای تصمیمگیری نهایی در اختیار شورای عالی شهرسازی و معماری کشور قرار دارد.
وی معتقد است که افزایش قیمت زمین و مسکن در گرگان، استفاده از ظرفیت توسعه عمودی را به یک ضرورت تبدیل کرده و میتواند بخشی از فشار بازار مسکن را کاهش دهد.
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری گلستان با اشاره به محدودههای پیشنهادی اجرای طرح میگوید: سه پهنه شامل بخشهایی از شرق گرگان، محدودهای از محور صیاد شیرازی و بخشی از محور ولیعصر تا قبل از پل سیدمسعود در حوالی محور طبیعت و کمربندی برای مطالعه و اجرای طرح پیشنهاد شده و برخلاف برخی برداشتها، هیچیک از این پهنهها در محدوده جنگلی و انبوه ناهارخوران قرار ندارند.
به گفته وی، براساس ضوابط پیشنهادی، برای زمینهای هزار تا دو هزار مترمربع امکان ساخت تا ۱۰ طبقه، برای زمینهای دو تا سه هزار مترمربع تا ۱۲ طبقه و برای زمینهای بیش از سه هزار مترمربع حداکثر تا ۱۵ طبقه پیشبینی شده است.
در همین چارچوب، استدلال حامیان بلندمرتبهسازی بر این استوار است که توسعه افقی شهرها علاوه بر مصرف بیشتر زمین، هزینههای سنگینی را نیز به مدیریت شهری تحمیل میکند، موضوعی که رئیس هیئت مدیره انجمن انبوهسازان گلستان به آن اشاره میکند.
توسعه افقی شهرها هزینههای سنگینی دارد
سیدمحمد مرتضوی، رئیس هیئت مدیره انجمن انبوهسازان گلستان با تاکید بر اینکه توسعه افقی شهرها در شرایط فعلی هزینههای سنگینی به مدیریت شهری تحمیل میکند، به خبرنگار ایمنا می گوید: تامین زیرساختهایی همچون آب، برق، گاز، راه و خدمات شهری در مناطق جدید هزینههای بسیار بالایی دارد و در برخی موارد با هزینه ساخت مسکن برابری میکند.
وی با بیان اینکه بلندمرتبهسازی باید تنها در مناطقی اجرا شود که ظرفیت ترافیکی، خدماتی و زیرساختی لازم را داشته باشند، میافزاید: با بلندمرتبه سازی و استفاده از ظرفیتهای درونی شهر میتوان از گسترش ساختوسازهای غیرمجاز در حاشیه شهر جلوگیری کرده و در میانمدت بر کنترل قیمت زمین اثرگذار باشد.
مرتضوی درباره وضعیت بلندمرتبهسازی در شهرهای استان اینگونه توضیح میدهد: همه شهرهای استان ظرفیت اقتصادی و فنی لازم برای اجرای چنین پروژههایی را ندارند. در شرایط فعلی، گرگان و تا حدودی برخی مناطق شهر گنبدکاووس از ظرفیت مناسب برای اجرای پروژههای بلندمرتبهسازی برخوردار هستند. در سایر شهرها، هزینههای ساخت از قیمت فروش واحدهای مسکونی پیشی گرفته و اجرای چنین طرحهایی از توجیه اقتصادی کافی برخوردار نیست.
اختلال مسیر تبادل طبیعی هوا با توسعه بلندمرتبهسازی
رئیس هیئت مدیره انجمن انبوهسازان گلستان علت اجرایی نشدن برخی طرحهای بلندمرتبهسازی طی سالهای گذشته در گرگان را اختلافنظر بین دستگاههای اجرایی، نهادهای تصمیمگیر و برخی گروههای ذینفع میداند و میگوید: طولانی شدن فرایندهای تصمیمگیری، اجرای این طرحها را با تاخیر همراه کرده در حالی که توجه به ظرفیتهای درونی شهرها میتواند از گسترش ساختوسازهای غیرمجاز در حاشیه شهرها جلوگیری کند.
در مقابل دیدگاه حامیان توسعه عمودی شهر، برخی کارشناسان محیطزیست هشدار میدهند که اجرای چنین طرحهایی بدون توجه به ظرفیتهای طبیعی و اکولوژیک شهر میتواند تبعات بلندمدتی به همراه داشته باشد، موضوعی که قدیر حسنزاده، مدیرکل حفاظت محیطزیست گلستان درباره چگونگی اجرای آن اظهار نگرانی میکند و به خبرنگار ایمنا میگوید: مهمترین دغدغه محیطزیست در این زمینه حفظ کریدور هوایی شهر گرگان است. در صورت توسعه بلندمرتبهسازی در برخی محورهای شهری، مسیر تبادل طبیعی هوا میان شهر و مناطق طبیعی بالادست دچار اختلال خواهد شد.
وی میافزاید: این کریدور هوایی نقش مهمی در تعدیل دمای شهر و تهویه طبیعی گرگان دارد و از عوامل مؤثر در برخورداری این شهر از شرایط اقلیمی مناسب در فصول مختلف سال به شمار میرود. قطع یا تضعیف این جریان طبیعی میتواند زمینه افزایش آلودگی هوا، تشدید پدیده وارونگی دما و افزایش مصرف انرژی را فراهم کند.
حسنزاده با اشاره به دیگر پیامدهای احتمالی اجرای پروژههای بلندمرتبهسازی بدون مطالعات جامع میگوید: تأثیر بر فرسایش خاک، احتمال نشست زمین، فشار بر منابع آب و سایر پیامدهای زیستمحیطی و زیرساختی از جمله موضوعاتی است که باید پیش از هرگونه تصمیمگیری بهطور دقیق بررسی شود.
وی معتقد است که توسعه شهری زمانی پایدار خواهد بود که میان نیازهای عمرانی و حفظ ظرفیتهای طبیعی و زیستمحیطی تعادل برقرار شود و تصمیمگیریها بر اساس منافع بلندمدت شهر صورت گیرد.
هماهنگی بین قومیت های در بلندمرتبه سازی بررسی شود
در کنار ملاحظات زیستمحیطی مطرحشده از سوی مدیرکل حفاظت محیطزیست گلستان، برخی کارشناسان بر این باورند که پیامدهای اجتماعی و فرهنگی بلندمرتبهسازی نیز باید همزمان مورد توجه قرار گیرد، مسئلهای که خشایار ضیاموسوی، کارشناس ارشد مدیریت شهرسازی بر آن تأکید دارد و به خبرنگار ایمنا میگوید: این موضوع باید در این فرایند به طور جدی در دستور کار باشد، چراکه نبود هماهنگی بین قومیتهای مختلف در شهر گرگان و تکثر فرهنگ و گویشهای خانوارهای ساکن در این شهر موضوعی است که در فرآایند بلندمرتبهسازی باید به طور دقیق بررسی شود.
وی با تأکید بر ضرورت بررسی همه جوانب بلندمرتبهسازی ادامه میدهد: در بسیاری از کشورها به سبب مشکلات ناشی از بلندمرتبه سازی همچون خط آسمان یا افت ارزش سکونت، بلندمرتبه سازی در حال کاهش است.
ضیاموسوی با بیان اینکه بلندمرتبه سازی موجب کاهش هزینه تمام شده واحدهای مسکونی، صرفهجویی در زمین و دسترسی به نور طبیعی و کافی برای خانوارها میشود، میافزاید: اگر سرانهها رعایت شده و کارها به صورت اصولی انجام شود، بلندمرتبه سازی پیشنهاد بدی برای شهر گرگان نیست.
به گزارش ایمنا، در مجموع، آنچه از دیدگاههای مطرحشده برمیآید این است که اصل بلندمرتبهسازی در گرگان نه یک ضرورت مطلق و نه یک تهدید قطعی برای آینده شهر محسوب میشود. افزایش قیمت زمین، محدودیت اراضی قابل توسعه و لزوم جلوگیری از تخریب زمینهای کشاورزی، استدلالهای قابل توجهی در حمایت از توسعه عمودی شهر به شمار میرود، اما در مقابل، دغدغههای مرتبط با حفظ کریدورهای هوایی، ظرفیت زیرساختها، پیامدهای اجتماعی و ملاحظات زیستمحیطی نیز موضوعاتی است که نمیتوان از آنها چشمپوشی کرد. به نظر میرسد موفقیت یا ناکامی این طرح بیش از آنکه به اصل بلندمرتبهسازی وابسته باشد، به کیفیت مطالعات، مکانیابی صحیح، تأمین زیرساختها و رعایت الزامات زیستمحیطی و اجتماعی بستگی دارد؛ موضوعی که میتواند مسیر توسعه پایدار گرگان را در سالهای آینده تعیین کند.
نظر شما