به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در میان آیینهای محرم که در نقاط مختلف جهان برگزار میشود، سنت «تابوت» در استان بنگکولو اندونزی یکی از منحصربهفردترین نمونههای پیوند میان فرهنگ محلی و یادمان واقعه کربلا به شمار میرود. این آیین که ریشه در سنتهای عزاداری شیعیان جنوب آسیا دارد، طی بیش از دو قرن در بستر فرهنگی اندونزی دگرگون شده و امروزه علاوه بر جنبههای مذهبی، به بخشی از هویت فرهنگی و میراث تاریخی منطقه بنگکولو تبدیل شده است.
واژه عربی «تابوت» به معنای صندوق است که در این مراسم بهعنوان سازهای مقدس معنا پیدا میکند. در سنت بنگکولو، این نام به سازههای بزرگ و تزیینشدهای اطلاق میشود که در جریان مراسم محرم ساخته و حمل میشوند و نمادی از جایگاه معنوی و یادبود شهادت امام حسین(ع) هستند. این سازهها که گاه چندین متر ارتفاع دارند، مهمترین نماد بصری این آیین به شمار میروند.
مراسم محرمی آمبیل تاناه
مراسم تابوت از نخستین روزهای ماه محرم آغاز میشود و تا روز عاشورا ادامه دارد. نخستین و یکی از مهمترین مراحل این آیین، مراسمی موسوم به «آمبیل تاناه» یا «برداشتن خاک» است. در این آیین، گروهی از شرکتکنندگان در قالب یک راهپیمایی آیینی به ساحل یا مکانی مقدس میروند. در آنجا ترکیبی از آب نارگیل، گلاب و دیگر مایعات معطر بر زمین ریخته میشود و سپس مقداری از خاک آن محل جمعآوری و در پارچهای سفید پیچیده میشود. این خاک به مکان برگزاری مراسم منتقل و تا پایان آیین نگهداری میشود.
پارچه سفید نیز در این سنت دارای معنا و نمادپردازی خاصی است. رنگ سفید در بسیاری از سنتهای اسلامی نماد پاکی، معنویت و کفن انسان پس از مرگ است. پیچیدن خاک در پارچه سفید یادآور پیوند میان زندگی و مرگ و تأکیدی بر سرنوشت مشترک همه انسانهاست. به این ترتیب، خاک جمعآوریشده از همان آغاز به شیئی مقدس و نمادین تبدیل میشود که تا پایان مراسم تابوت جایگاهی ویژه دارد.
مراسم آمبیل تاناه دارای مفهومی عمیق و نمادین است. خاک در این سنت نماد آفرینش انسان و بازگشت او به زمین پس از مرگ محسوب میشود. شرکتکنندگان با برداشتن و نگهداری خاک، بر این باور اسلامی تأکید میکنند که انسان از خاک آفریده شده و سرانجام نیز به آن بازمیگردد. این مراسم همچنین یادآور رنج، شهادت و فداکاری شهدای کربلاست و بر ناپایداری زندگی دنیوی و ماندگاری ارزشهای معنوی تأکید دارد.
پس از این مرحله، مجموعهای از آیینها و مراسم مذهبی و فرهنگی در طول دهه نخست محرم برگزار میشود. نوای طبلها و سازهای کوبهای سنتی در خیابانها طنینانداز میشود و گروههای مختلف مردمی در برنامههای جمعی شرکت میکنند. نقل روایتهای کربلا، برگزاری مراسم دعا و یادبود و همچنین اجرای موسیقیهای آیینی، فضای خاصی به شهر میبخشد. در این میان، ساخت سازههای بزرگ تابوت نیز به تدریج تکمیل میشود و هر گروه تلاش میکند اثری باشکوهتر و چشمگیرتر خلق کند.
اوج مراسم در روز عاشورا فرا میرسد؛ زمانی که سازههای عظیم تابوت در میان جمعیت انبوه مردم در سطح شهر به حرکت درمیآیند. این راهپیماییهای بزرگ با موسیقی سنتی، آیینهای نمایشی و حضور گسترده شهروندان همراه است. هرچند ریشه این مراسم در سوگواری برای امام حسین(ع) قرار دارد، اما فضای آن ترکیبی از اندوه مذهبی، همبستگی اجتماعی و نمایش میراث فرهنگی منطقه است.
مرحله پایانی مراسم نیز از اهمیت نمادین ویژهای برخوردار است. در پایان آیین، سازههای تابوت به کنار دریا یا رودخانه منتقل میشوند و طی مراسمی ویژه به آب سپرده میشوند. این اقدام نمادی از بازگشت همه چیز به طبیعت و یادآور ناپایداری زندگی مادی است. همانگونه که مراسم با برداشتن خاک آغاز میشود، با بازگرداندن نمادهای آیینی به آب نیز به پایان میرسد؛ چرخهای نمادین که مفاهیمی چون زندگی، مرگ، فداکاری و جاودانگی یاد و خاطره شهیدان را به تصویر میکشد.
نظر شما