به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در سالهای اخیر آلودگی هوا به یکی از چالشهای جدی زیستمحیطی و بهداشتی در جهان تبدیل شده است. افزایش تعداد خودروهای فرسوده و قدیمی بهویژه در شهرهای بزرگ، نقش مهمی در تشدید این مشکل داشته و دولتها را ناچار کرده است تا با بهکارگیری سیاستهای حمایتی، ناوگان حملونقل خود را بهسمت خودروهای پاکتر و کمآلاینده سوق دهند.
در این راستا، کشورهای مختلف، رویکردهای متفاوتی را در پیش گرفتهاند؛ بسیاری از کشورها تمرکز خود را بر برقیسازی ناوگان حملونقل عمومی و شخصی قرار دادهاند تا وابستگی به سوختهای فسیلی را کاهش دهند. کشورهای دیگر با گسترش زیرساختهای دوچرخهسواری و پیادهروی و ایجاد شهرهای انسانمحور، تلاش کردهاند استفاده از خودروهای شخصی را محدود کنند.
برای مثال، دانمارک با اجرای پروژههای جسورانه تحت عنوان «شهر ۱۵ دقیقهای»، با هدف قرار دادن دسترسی پیاده و استفاده از دوچرخه به جای خودرو، در حال بازتعریف مفهوم فاصله در شهر است. این استراتژی نهتنها با کاهش ترافیک، به بهبود کیفیت هوای شهر کمک میکند، بلکه با تبدیل خیابانهای پرتردد به فضاهای اجتماعی و پیادهروهای گسترده، ارزش اجتماعی و اقتصادی بافتهای شهری را نیز افزایش میدهد.
در کنار این راهکارها، بعضی از کشورها نیز سیاست اسقاط خودروهای فرسوده را بهعنوان راهکاری مؤثر و عملی انتخاب کردهاند تا با حذف تدریجی وسایل نقلیه قدیمی و آلاینده، کیفیت هوا را بهبود بخشند و ناوگان خود را مدرن کنند. بعضی از این کشورها توانستهاند با اجرای برنامههای هدفمند اسقاط خودرو، سطح آلودگیهای محیطی را کاهش دهند و الگوهای موفقی برای سایر کشورها ایجاد کنند.
چین؛ نوسازی ناوگان حملونقل با یارانههای سنگین و تحول زیرساختی
دولت چین در آغاز سال ۲۰۲۵ یکی از بزرگترین برنامههای نوسازی ناوگان حملونقل شهری را به اجرا گذاشت. این برنامه ملی با هدف کاهش انتشار آلایندهها، ارتقای کیفیت هوا و مدرنسازی ناوگان شهری طراحی شده و شامل یارانههای قابلتوجه برای اسقاط وسایل نقلیه قدیمی و جایگزینی آنها با مدلهای جدید و کممصرف است. این طرح در سراسر کشور اجرا شده است و بخشهای مختلف حملونقل عمومی، تجاری و شخصی را در بر میگیرد.
بر اساس این برنامه، یارانههایی تا سقف ۱۴۰ هزار یوان برای اسقاط زودهنگام کامیونهای تجاری و تا ۸۰ هزار یوان برای نوسازی اتوبوسهای شهری به مدلهای انرژی نو در نظر گرفته شده است. این مبالغ به شرکتهای حملونقل عمومی، شهرداریها و مالکان وسایل نقلیه تعلق میگیرد تا فرایند جایگزینی با سرعت بیشتری انجام شود. هدف اصلی این طرح، حذف وسایل نقلیه با استاندارد آلایندگی پایینتر از سطح ملی و جایگزینی آنها با خودروهای برقی، هیبریدی یا گازسوز است.
این برنامه به اتوبوسها و کامیونها محدود نمیشود؛ خودروهای شخصی، کشتیهای کوچک، ماشینآلات کشاورزی و حتی تجهیزات حملونقل صنعتی نیز مشمول یارانههای اسقاط هستند. دولت چین با این اقدام، بهدنبال تحول فراگیر در زیرساختهای حملونقل و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی است. این سیاست با برنامههای توسعهای در حوزه تولید خودروهای انرژی نو، ساخت ایستگاههای شارژ و حمایت از شرکتهای فناوری همراستا شده است.
این طرح نقش مهمی در کاهش انتشار دیاکسید کربن، ذرات معلق و سایر آلایندههای شهری ایفا کرده است. شهرهایی همچون پکن، شانگهای، گوانگژو و شنژن که با تراکم بالای جمعیت و ترافیک روبهرو هستند، بیشترین بهره را از این برنامه بردهاند. در این شهرها، ناوگان اتوبوسهای شهری بهسرعت در حال جایگزینی با مدلهای برقی و هوشمند هستند تا آلودگی را کاهش و تجربه سفر را بهبود دهد.
این برنامه از منظر اقتصادی، موجب رونق بازار خودروهای انرژی نو در چین شده است. شرکتهای تولیدکننده خودروهای برقی با افزایش تقاضا روبهرو شدهاند و دولت نیز با ارائه تسهیلات مالی، وامهای کمبهره و معافیتهای مالیاتی، از این بخش حمایت میکند. این سیاستها نهتنها به رشد اقتصادی کمک کردهاند، بلکه چین را به یکی از پیشگامان جهانی در حوزه حملونقل پایدار تبدیل کردهاند.
سیاست اسقاط خودرو در هند؛ گامی بزرگ به سوی هوای پاک
دولت هند در سال ۲۰۲۱ سیاست ملی اسقاط وسایل نقلیه را بهعنوان یکی از بزرگترین برنامههای نوسازی ناوگان حملونقل کشور به اجرا گذاشت. این برنامه با هدف کاهش آلودگی هوا، حذف خودروهای فرسوده و قدیمی و تشویق استفاده از وسایل نقلیه استاندارد و کممصرف طراحی شده است. این طرح نخست بر خودروهای تجاری همچون کامیونها، اتوبوسها و وسایل نقلیه سنگین تمرکز داشت، زیرا این دسته از خودروها سهم قابلتوجهی در آلودگی هوا و مصرف سوخت داشتند. از سال ۲۰۲۱ مالکان خودروهای تجاری بالای ۱۵ سال تشویق شدند تا وسایل نقلیه خود را اسقاط کنند و در ازای آن از معافیتهای مالیاتی، کاهش هزینههای ثبتنام خودروهای جدید و اولویت در دریافت وامهای کمبهره برای خرید مدلهای جدید بهرهمند شوند.
گسترش جدی این طرح به بخش وسایل نقلیه شخصی حدود دو سال بعد، یعنی از سال ۲۰۲۳ به بعد اتفاق افتاد. طی این سالها دولت با اصلاح بعضی قوانین و اضافه کردن مشوقهای بیشتر، خودروهای شخصی بالای ۲۰ سال را نیز بهطور رسمی وارد طرح کرد. در این مرحله، مشوقها بهصورت تخفیف در مالیات بر فروش، معافیت از بعضی عوارض و ارائه گواهی اسقاط برای استفاده در خرید خودروهای جدید اعمال میشود. هدف این گسترش، تشویق مالکان خصوصی به تعویض خودروهای قدیمی با مدلهای استانداردتر و کمآلاینده است.
طبق سیاست اسقاط خودرو هند، معافیتها و تخفیفها بهصورت ثابت و سراسری نیستند و بسته به ایالت، نوع خودرو و سیاستهای تولیدکنندگان متفاوت است؛ بسیاری از ایالتها تا ۵۰ درصد یا حتی معافیت کامل از هزینه ثبتنام خودروهای جدید (در صورت اسقاط خودرو قدیمی) ارائه میدهند. خودروسازان نیز مجاز هستند تا سقف پنج درصد تخفیف روی قیمت خودروهای جدید بدهند. در بعضی موارد تا ۲۰ هزار روپیه تخفیف مستقیم برای خرید خودرو جدید در نظر گرفته شده است.
علاوه بر این، دولت هند شبکهای از مراکز اسقاط مجاز را در سراسر کشور راهاندازی کرده است. این مراکز طبق استانداردهای مشخصی فعالیت میکنند و وظیفه دارند خودروهای فرسوده را بهصورت ایمن و دوستدار محیط زیست اسقاط و بازیافت کنند. فرایند کار در این مراکز شامل جداسازی قطعات قابل استفاده، بازیافت فلزات و مواد خطرناک همچون باتری و روغن و در نهایت صدور گواهی اسقاط رسمی برای مالک خودرو است. این گواهی برای دریافت مشوقهای مالیاتی و تخفیف در خرید خودرو جدید الزامی است. تا سال ۲۰۲۴ صدها مرکز مجاز در ایالتهای مختلف تأسیس شده است و دولت برنامه دارد تعداد آنها را بهتدریج افزایش دهد تا دسترسی مالکان خودرو در شهرهای بزرگ و کوچک آسانتر شود.
جایزه تبدیل خودرو در فرانسه؛ مشوقی قدرتمند برای هوای پاکتر
دولت فرانسه از سال ۲۰۱۸ برنامه «جایزه تبدیل» را بهعنوان یکی از مهمترین طرحهای حمایتی برای نوسازی ناوگان خودروهای شخصی و تجاری اجرا کرده است. این برنامه با هدف کاهش آلودگی هوا، حذف خودروهای دیزلی و بنزینی قدیمی و تشویق مردم به خرید خودروهای برقی یا کممصرف طراحی شده است.
فرانسه در سالهای اخیر با اصلاحات متعدد، شرایط دریافت یارانه را گسترش داده و مبالغ حمایتی را بسته به درآمد خانوار و نوع خودروی جایگزین افزایش داده است تا این برنامه همچنان اثربخش و در دسترس گروههای مختلف جامعه باقی بماند. بر اساس این برنامه، خودروهای بنزینی پیش از سال ۲۰۰۶ و دیزلی پیش از ۲۰۱۱ باید اسقاط شوند و مالکان آنها با خرید خودروی برقی، هیبریدی یا کممصرف با انتشار کمتر از ۵۰ گرم دیاکسید کربن در کیلومتر میتوانند از حمایت مالی برخوردار شوند. میزان یارانه بسته به سطح درآمد خانوار (بر اساس مرجع مالیاتی) متفاوت است و برای خانوارهای کمدرآمد تا سقف ۶ هزار یورو و برای سایرین بین ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ یورو پرداخت میشود.
افزون بر این، در بعضی موارد ترکیب این یارانه با طرح «جایزه بونوس اکولوژیکی» امکانپذیر است. جایزه بونوس اکولوژیکی یکی از اصلیترین مشوقهای دولتی فرانسه برای خرید خودروهای پاک است که به خریداران خودروهای برقی، هیبریدی پلاگین وهیدروژنی کمک مالی میدهد تا هزینه خرید خودروهای کمآلاینده کاهش پیدا کند.
دولت فرانسه برای خودروهای تجاری سبک از جمله ونها و وانتهای کوچک مورد استفاده کسبوکارها نسخه جداگانه و سخاوتمندانهتری از برنامههای جایزه تبدیل و بونوس اکولوژیکی در نظر گرفته است. این مشوقها شامل مبالغ بالاتر یارانه برای خرید ونهای تمامبرقی یا کممصرف است و شرایط اسقاط خودروهای قدیمی تجاری سادهتر و با حمایت بیشتر همراه است. هدف اصلی این حمایتها، کمک به کسبوکارهای کوچک و متوسط برای گذار به ناوگان پاک و کاهش هزینههای عملیاتی آنهاست. مبالغ این مشوقها بسته به نوع خودرو، درآمد شرکت و میزان آلایندگی متفاوت است و گاهی تا چند هزار یورو بیشتر از خودروهای شخصی پرداخت میشود.
نظر شما