به گزارش خبرگزاری ایمنا، هر سال با فرا رسیدن ماه محرم، نگاهها دوباره به کربلا دوخته میشود؛ به سرزمینی که تنها میدان نبرد حق و باطل نبود، بلکه مدرسهای شد برای همه تاریخ. در میان پرسشهای فراوانی که درباره نهضت عاشورا مطرح میشود، یک سؤال بیش از همیشه ذهنها را به خود مشغول میکند؛ چرا امام حسین(ع) خانواده خود را نیز به این سفر سرنوشتساز برد؟
اگر مقصد تنها یک نبرد نظامی بود، حضور زنان، کودکان و اعضای خاندان اهلبیت(ع) چه معنایی داشت؟ چرا کاروانی که از مدینه آغاز شد و از مکه گذشت و به کربلا رسید، از همان ابتدا، کاروانی خانوادگی بود؛ کاروانی که از گهواره تا کهنسال را در خود جای داده بود؟
پاسخ این پرسش، دریچهای به فهم عمیقتر فلسفه عاشورا میگشاید. نهضت امام حسین(ع) در عاشورا مأموریتی برای احیای حقیقت، نجات امت و ساختن آینده تاریخ بود و چنین رسالتی، تنها با شمشیر به سرانجام نمیرسید.
از نخستین گامهای امام حسین(ع) در خروج از مدینه تا واپسین لحظههای کربلا، خانواده ایشان در متن این نهضت حضور داشتند؛ حضوری که علاوه بر همراهی عاطفی، بخشی از طراحی الهی این قیام بود. آنان رنج هجرت، تشنگی، محاصره، شهادت عزیزان و تلخی اسارت را تحمل کردند تا پیام عاشورا در همان ظهر خونین متوقف نشود و راه خود را در تاریخ ادامه دهد.
مطالعه منابع تاریخی نیز نشان میدهد که اگر عاشورا را تنها یک نبرد سیاسی یا نظامی بدانیم، حضور زنان و کودکان در آن قابل تبیین نیست؛ اما هنگامی که آن را نهضتی برای اصلاح جامعه، احیای ارزشهای فراموششده اسلام و بیدارسازی وجدان انسانها بدانیم، جایگاه خانواده در این حرکت، معنایی کاملاً متفاوت پیدا میکند.
روایتی که تاریخ را نجات داد
در روز عاشورا، خاندان امام حسین(ع) نه تنها شاهد شهادت عزیزترین انسانهای زندگی خود بودند، بلکه سنگینترین مصائب تاریخ را بر دوش کشیدند؛ اما مأموریت آنان با غروب عاشورا پایان نیافت، بلکه از همان لحظه آغاز شد.
پس از شهادت امام حسین(ع) و یارانش، این بازماندگان کاروان بودند که پرچم روایت را بر دوش گرفتند. اگر شمشیر حسین(ع)، حقیقت را در کربلا تثبیت کرد، زبان زینب(س) و امام سجاد(ع) آن حقیقت را از کربلا تا کوفه، از شام تا همه تاریخ رساند.
حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر شهید انقلاب اسلامی، در تبیین این حقیقت میفرمایند: «ماجرای امام حسین، نجاتبخشیِ یک ملت نبود، نجاتبخشیِ یک امت نبود؛ نجاتبخشیِ یک تاریخ بود. امام حسین، خواهرش زینب و اصحاب و دوستانش، با این حرکت، تاریخ را نجات دادند.»
این تعبیر، افق دیگری از عاشورا را پیش روی ما میگشاید؛ اینکه ماندگاری این نهضت، تنها مرهون شمشیرهای ظهر عاشورا نیست، بلکه حاصل صبر، روایت و مجاهدت خانوادهای است که اجازه ندادند خون شهیدان در هیاهوی تبلیغات حکومت اموی به فراموشی سپرده شود.
رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره حضرت زینب(س) نیز میفرمایند: «زینب(سلاماللهعلیها)، هم در حرکت به سمت کربلا همراه امام حسین(ع)، هم در حادثه روز عاشورا و هم در حوادث پس از شهادت حسینبنعلی(ع)، آنچنان درخشید که نظیر او را نمیشود پیدا کرد.»
البته این رسالت تنها بر دوش حضرت زینب(س) نبود. دیگر زنان و کودکان خاندان اهلبیت(ع) نیز شاهدان زنده عاشورا بودند؛ شاهدانی که روایت آنان، کربلا را از یک واقعه تاریخی به یک جریان همیشگی در وجدان امت اسلامی تبدیل کرد.
نهضتی که در عاشورا متوقف نشد
شاید پاسخ این پرسش که «چرا خانواده امام حسین(ع) در کربلا حضور داشتند؟» را باید در همین حقیقت جستوجو کرد که عاشورا برای یک روز و یک سرزمین نبود، بلکه برای همه نسلها و همه عصرها رقم خورد و خانواده اهلبیت(ع)، نخستین پاسداران این رسالت بزرگ شدند.
از کربلا تا امروز، هرگاه جبهه حق در برابر باطل ایستاده است، خانواده نیز در متن این ایستادگی حضور داشته است. تاریخ بار دیگر نشان داد که مجاهدان راه خدا گاه عزیزترین سرمایههایشان را نیز همراه این مسیر میکنند.
شهادت رهبر شهید انقلاب اسلامی در کنار خانواده گرانقدرشان، برای بسیاری یادآور همین حقیقت بود؛ اینکه راهی که امام حسین(ع) گشود، مسیری فردی نبود، مسیری اجتماعی بود. همانگونه که کاروان حسینی با حضور زنان و کودکان، پیام عاشورا را به تاریخ سپرد، امروز نیز فداکاری خانوادههای شهدا نشان میدهد که بار دفاع از حق، تنها بر دوش یک مجاهد نیست، بلکه خانواده نیز در این رسالت الهی شریک است.
شاید از همین منظر بتوان گفت پاسخ پرسش «چرا خانواده امام حسین(ع) در کربلا حضور داشتند؟» تنها در حوادث سال ۶۱ هجری خلاصه نمیشود. کربلا الگویی را بنا نهاد که در طول تاریخ تکرار شده است؛ الگویی که در آن، خانواده نه تماشاگر میدان، بلکه بخشی از خود نهضت است. از عاشورا تا امروز، هرجا پرچم حق برافراشته مانده، خانوادههایی بودهاند که هزینه ماندگاری آن را پرداختهاند.
و شاید همین، بزرگترین درس کربلا باشد؛ اینکه تمدن حق، نه با شمشیر تنها، بلکه با خانوادههایی ساخته میشود که آمادهاند همه هستی خود را در راه خدا تقدیم کنند. عاشورا از همینجا جاودانه شد؛ از جایی که یک خانواده، در کنار امام زمان خویش ایستاد و نشان داد که راه حقیقت، راهی است که از نسلها عبور میکند، اما هرگز پایان نمییابد.
نظر شما