به گزارش خبرگزاری ایمنا، سوت آغاز رقابتهای جامجهانی ۲۰۲۶ از بیستویکم خرداد به صدا در آمده است و تنها چند بازی تا پایان دور نخست مرحله گروهی باقی مانده است. جامجهانی ۲۰۲۶ برای نخستین بار با حضور ۴۸ تیم و به میزبانی سه کشور برگزار شد و همین موضوع این دوره از رقابتهای جهانی را نسبت به دورههای قبل متمایز میکرد. اگرچه به نظر میرسید اهالی فوتبال قرار است جامجهانی ۲۰۲۶ را با جذابیت ویژهای دنبال کنند، اما سبک میزبانی آمریکا در این دوره از مسابقات حواشی را بیش از فوتبال برجسته کرده است.
جامجهانی ۲۰۲۶ قرار بود جشن جهانی فوتبال باشد؛ تورنمنتی که برای نخستینبار با حضور ۴۸ تیم و به میزبانی سه کشور برگزار میشود. اما آنچه تاکنون بیش از گلها و مسابقات به چشم آمده، حاشیههایی است که بخش عمده آن به عملکرد آمریکا، یکی از میزبانان اصلی این دوره، بازمیگردد؛ کشوری که سالها خود را مدافع آزادی، حقوق بشر، استانداردهای بینالمللی و تفکیک سیاست از ورزش معرفی کرده بود.
هنوز چهار سال از جامجهانی قطر نگذشته است؛ رقابتهایی که پیش از آغاز، زیر شدیدترین حملات رسانههای غربی قرار داشت. از ممنوعیت مصرف مشروبات الکلی و بازوبندهای رنگینکمانی گرفته تا قوانین بر پایه فرهنگ اسلامی و شرقی، تقریباً هر تصمیم دولت قطر با موجی از انتقاد و تردید درباره «صلاحیت میزبانی» همراه میشد. رسانههای غربی آن روزها مدام این پرسش را تکرار میکردند که آیا کشوری با این قوانین، شایسته میزبانی بزرگترین رویداد فوتبال جهان است؟
اما پایان مسابقات پاسخ روشنی به این فضاسازیها داد؛ قطر با وجود تمام هجمهها، یکی از منظمترین و کمحاشیهترین ادوار جامجهانی را برگزار کرد؛ هم فرهنگ و اعتقادات خود را حفظ کرد و هم امنیت و کیفیت برگزاری مسابقات را تأمین کرد.
حالا نوبت به آمریکا رسیده است؛ همان کشوری که قرار بود الگوی مدیریت و میزبانی باشد، اما آنچه تاکنون دیده میشود، بیشتر شبیه نمایش آشفتگی است تا استانداردهای یک کشور «جهان اول».
از تأخیر و ممانعت در صدور ویزای برخی اعضای کاروانها گرفته تا ایجاد محدودیت برای هواداران کشورهای آفریقایی همچون ساحلعاج و سنگال، صادر نشدن ویزا برای بخشی از تیم و مقامات ایرانی تا عمر آرتان، داور اهل سومالی، مشکلات امنیتی کمپهای تیمهای ملی و حتی سرقت تجهیزات تیم انگلیس، همه پرسشهای جدی درباره کیفیت میزبانی آمریکا ایجاد کرده است؛ پرسشهایی که اگر در کشوری همچون قطر رخ داده بود، احتمالاً هفتهها تیتر نخست رسانههای غربی میشد.
مورینیو هم به ستوه آمد
انتقادها از نحوه برگزاری جامجهانی ۲۰۲۶ تنها به رسانهها و هواداران محدود نمانده و حالا صدای چهرههای بزرگ فوتبال جهان نیز بلند شده است. ژوزه مورینیو، سرمربی نامدار فوتبال، با حملهای کمسابقه به فیفا، این نهاد را مسئول اصلی آشفتگیهای به وجود آمده در جامجهانی دانست.
مورینیو با اشاره به دیپورت شدن داور سومالیایی اظهار کرد: «مسئله اصلی این نیست که یوفا این داور را برای قضاوت سوپرجام اروپا انتخاب کرده است، بلکه مقصر اصلی تمام این درامها فیفاست.»
او سپس با کنایه، فلسفه انتخاب آمریکا به عنوان میزبان را زیر سؤال برد و گفت: «چرا باید یکی از ارزشمندترین تورنمنتهای فوتبال را به کشوری ببریم که اساساً با فرهنگ و شور فوتبالی شناخته نمیشود و بعد شاهد این حجم از مشکلات، ممانعت از ورود افراد و صادر نشدن ویزا باشیم؟ این مسابقات در حال تبدیل شدن به یکی از آشفتهترین و کسلکنندهترین جامهای جهانی تاریخ است.»
سرمربی پرتغالی در ادامه تأکید کرد که بحرانهای کنونی دیگر تنها چند حاشیه مقطعی نیست، بلکه نشاندهنده ضعف جدی در مدیریت بزرگترین رویداد فوتبال جهان است. او هشدار داد که فیفا باید در زمینه هماهنگی با کشورهای میزبان، بهویژه در حوزه امنیت و صدور ویزا، بازنگری اساسی انجام دهد؛ زیرا در غیر این صورت، جامجهانی بهتدریج اعتبار خود را از دست خواهد داد.
ماجرای تفتیش بدنی بازیکنان نیز به یکی دیگر از حواشی این دوره تبدیل شده است. تصاویر بازرسی بدنی بازیکنان بلژیک در فرودگاه سیاتل، از جمله کوین دیبروینه، واکنشهای گستردهای را در فضای مجازی به همراه داشت؛ اتفاقی که برای اعضای تیمهای ازبکستان و سنگال و عراق نیز تکرار شد. با این حال، اینبار خبری از موج انتقاد رسانههایی نیست که چهار سال پیش کوچکترین تصمیم قطر را نشانهای از «نقض آزادی» معرفی میکردند.
اما شاید جنجالیترین بخش ماجرا، تلاش برای گره زدن مستقیم مسائل سیاسی و ایدئولوژیک به مسابقات فوتبال باشد. کمیته محلی برگزاری مسابقات در سیاتل اعلام کرد دیدار ایران و مصر همزمان با «ماه افتخار» با عنوان «مسابقه افتخار همجنسگرایان» برگزار خواهد شد؛ تصمیمی که با مخالفت صریح دو فدراسیون فوتبال ایران و مصر روبهرو شد و آنها اعلام کردند در هیچیک از تشریفات این برنامه مشارکت نخواهند کرد.
سالها شعار فیفا این بود که «سیاست را از فوتبال دور نگه دارید»، اما حالا این پرسش مطرح است که اگر قرار باشد میزبان، ارزشها و دستورکارهای سیاسی و فرهنگی خود را به مسابقات تحمیل کند، چه تفاوتی میان این رویکرد و همان رفتارهایی وجود دارد که رسانههای غربی در جامجهانی قطر بهشدت محکوم میکردند؟
کنار همه این حواشی، قیمت بلیتها نیز به یکی از انتقادهای جدی تبدیل شده است. در حالی که بلیتهای مرحله گروهی جامجهانی ۲۰۲۲ قطر از حدود ۱۱ تا ۲۲۰ دلار قیمت داشت، بلیتهای همین مرحله در جامجهانی ۲۰۲۶ به حدود ۱۰۰ تا ۵۲۵ دلار رسیده است؛ افزایشی چشمگیر که دسترسی بخش قابل توجهی از هواداران فوتبال را دشوارتر کرده است.
جامجهانی قرار بود میدان رقابت تیمها باشد، نه عرصه نمایش استانداردهای دوگانه. چهار سال پیش، قطر به خاطر پایبندی به قوانین و فرهنگ خود زیر ذرهبین قرار گرفت؛ امروز اما آمریکا، با وجود دخالت آشکار سیاست در فوتبال، مشکلات متعدد میزبانی و حواشی امنیتی و اجرایی، از همان حجم انتقادها مصون مانده است. شاید وقت آن رسیده باشد که معیار قضاوت درباره میزبانان جامجهانی، نه موقعیت سیاسی کشورها، بلکه عملکرد واقعی آنها باشد.
نظر شما