به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در قلب دریای کارائیب، در کشور جزیرهای ترینیداد و توباگو، آیینی شکل گرفته که ریشههای آن به دوردستترین جغرافیای جهان اسلام بازمیگردد؛ آیینی که یاد امام حسین (ع) و واقعه کربلا را با موسیقی، هنر و حافظه تاریخی مهاجران هندی درهم آمیخته و به یکی از منحصربهفردترین جلوههای فرهنگی جهان تبدیل شده است. این مراسم که با نام «حسای Hosay » برگرفته از نام امام حسین (ع) شناخته میشود، در ظاهر یک آیین مذهبی شیعی است، اما در عمل به یک جشن فرهنگی چندقومیتی بدل شده که هویت جامعه کارائیب را بازتاب میدهد.
ریشههای این سنت به قرن نوزدهم بازمیگردد، زمانی که پس از لغو بردهداری در امپراتوری بریتانیا، هزاران کارگر قراردادی از هند به مزارع نیشکر کارائیب منتقل شدند. این مهاجران، همراه خود باورها، آیینها و مناسک مذهبیشان را نیز آوردند؛ از جمله مراسم سوگواری ماه محرم و یادآوری واقعه کربلا. با گذشت زمان و در مواجهه با شرایط جدید اجتماعی و فرهنگی، این آیین در فضای کارائیب دگرگون شد و شکل تازهای به خود گرفت، بدون آنکه ارتباط نمادین خود با حادثه عاشورا را از دست بدهد.
یکی از شاخصترین عناصر این مراسم، سازههایی عظیم و رنگارنگ به نام «تاجه» (Tadjah) است که با استفاده از چوب، کاغذهای رنگی، فویل و تزئینات براق ساخته میشوند. این سازهها که گاه ارتفاعی چندمتری دارند، نمادی از آرامگاه امام حسین (ع) در کربلا محسوب میشوند. ساخت آنها معمولاً هفتهها زمان میبرد و گروههای محلی با همکاری یکدیگر در طراحی و تزئین آنها مشارکت میکنند. در روزهای پایانی محرم، این تاجهها در خیابانها به حرکت درمیآیند و با همراهی طبلنوازی سنتی و سرودهای آیینی، فضای شهر را در بر میگیرند. در پایان مراسم، بسیاری از این سازهها در دریا یا رودخانهها رها میشوند؛ عملی که معنای نمادین وداع با اندوه کربلا را تداعی میکند.
در کنار تاجهها، نماد دیگری نیز در این آیین اهمیت دارد: «ماهها» یا هلالهای رنگی که در دستههای آیینی حمل میشوند. در این نمادپردازی، رنگ قرمز یادآور خون امام حسین (ع) در کربلاست و رنگ سبز به امام حسن (ع) و روایت تاریخی شهادت او اشاره دارد. حرکت این نمادها در خیابانها، همراه با ضربآهنگ پرشور طبلهای «تاسا»، یکی از صحنههای بصری و شنیداری خاص این مراسم را شکل میدهد.
با وجود ریشه مذهبی، «حسای» در بستر تاریخ اجتماعی کارائیب معنایی فراتر از سوگواری مذهبی پیدا کرده است. بسیاری از پژوهشگران معتقدند که این آیین در دوران استعمار بریتانیا به تدریج به نمادی از مقاومت اجتماعی تبدیل شد. کارگران هندی که در شرایط سخت اقتصادی و اجتماعی در مزارع نیشکر کار میکردند، در روایت قیام امام حسین (ع) علیه ظلم و بیعدالتی، بازتابی از وضعیت خود مییافتند. از همین رو، کربلا در این سرزمین دورافتاده به زبان اعتراض و هویت جمعی بدل شد.
اما تاریخ این مراسم تنها به آیین و نماد محدود نمیشود. در سال ۱۸۸۴ میلادی، یکی از خونینترین وقایع مرتبط با این سنت رخ داد. در آن سال، مقامات استعماری بریتانیا با نگرانی از تجمعهای گسترده مردمی، محدودیتهایی برای برگزاری مراسم اعمال کردند. با وجود این، جمع زیادی از مردم این ممنوعیت را نپذیرفتند و در خیابانها به حرکت درآمدند. در نتیجه، نیروهای نظامی بریتانیا به روی شرکتکنندگان آتش گشودند. این رویداد که به «کشتار حسای» یا Muharram Massacre معروف شد، به کشته و زخمی شدن دهها نفر انجامید و به یکی از نقاط تاریک تاریخ استعمار در کارائیب تبدیل شد.
امروزه با گذشت بیش از یک قرن، «حسای» نه تنها به عنوان یک آیین مذهبی بلکه به عنوان بخشی از هویت ملی ترینیداد و توباگو شناخته میشود. نکته قابل توجه این است که این مراسم محدود به یک جامعه خاص نیست؛ بلکه مسلمانان، هندوها، مسیحیان و حتی گروههای غیرمذهبی نیز در آن مشارکت دارند. همین ویژگی چندفرهنگی باعث شده حسای به نمادی از همزیستی فرهنگی در جامعهای متنوع تبدیل شود.
نظر شما