تخت‌فولاد؛ نگین خاموش تاریخ اصفهان

در دل کوچه‌پس‌کوچه‌های اصفهان، آرامگاهی جاودانه در سکوت قرن‌ها نفس می‌کشد؛ جایی که تاریخ در سنگ‌هایش حک شده و عرفان در هوای آن جاری است، تخت‌فولاد امروز بیش از یک گورستان، یک کتاب نفیس از هزاران صفحه خاموش است.

به گزارش خبرگزاری ایمنا، بیست‌وششم خرداد برای اصفهانی‌ها یادآور ثبت ملی مجموعه‌ای است که در طول تاریخ، میزبان فرزانگان، عرفا، سیاستمداران و هنرمندان بسیاری بوده و هر سنگ قبر آن قصه‌ای از یک زندگی پربار را در سکوت روایت می‌کند.

این مجموعه که در جنوب‌غربی اصفهان جای گرفته، از قرن هفتم هجری قمری به تدریج به یکی از مهم‌ترین آرامگاه‌های ایران تبدیل شده است و امروز نه فقط یک قبرستان که یک پایگاه فرهنگی و معنوی برای شهروندان و گردشگران محسوب می‌شود.

هر ساله در این روز، جمعی از دوستداران تاریخ و فرهنگ اصفهان گرد هم می‌آیند تا بار دیگر یادآور شوند که تخت‌فولاد فقط مکانی برای خاک‌سپاری نیست، بلکه گنجینه‌ای از ارزش‌های والای انسانی و معنوی است که هویت یک شهر را در خود جای داده است

قدمت برخی قبور این مجموعه به بیش از ۷۰۰ سال می‌رسد و در میان آنها نام‌هایی آشنا چون علامه مجلسی، ملاصدرا، سید محمدباقر شفتی و بسیاری از مشاهیر دیگر به چشم می‌خورد که هر کدام نقطه عطفی در تاریخ علمی و فرهنگی این سرزمین بوده‌اند.

معماری این مجموعه با گنبدها، ایوان‌ها و تزئینات کاشی‌کاری چشمگیر، نمادی از هنر و ذوق ایرانیان است که در طول قرن‌ها به زیبایی حفظ شده و هر گوشه آن روایتی از مهارت معماران و هنرمندان بی‌نظیر را بازگو می‌کند

امروز تخت‌فولاد در فهرست آثار ملی ایران جایگاه ویژه‌ای دارد و ثبت ملی آن، نه یک رویداد تشریفاتی که تأکیدی بر ضرورت پاسداشت این میراث ارزشمند برای نسل‌های آینده به شمار می‌رود.

بسیاری از مورخان بر این باورند که تخت‌فولاد به دلیل حضور شخصیت‌های عرفانی و علمی متعدد، یکی از مهم‌ترین مقاصد زیارتی و معنوی در مرکز ایران بوده و هست و زائران و مجاوران بسیاری هر ساله به زیارت آرامگاه مشاهیر آن می‌روند.

این مجموعه تاریخی، نه تنها برای مردم اصفهان که برای تمام ایرانیان از اهمیت والایی برخوردار است، زیرا بخشی از هویت ملی و مذهبی کشور را در خود نهفته دارد و بازتابی از همبستگی فرهنگی در طول اعصار است.

در طول سال‌های اخیر، اقدامات متعددی برای مرمت و احیای تخت‌فولاد انجام شده و سازمان‌های مختلف فرهنگی و میراثی پای کار آمده‌اند تا این میراث گران‌بها را از گزند فرسودگی و بی‌توجهی نجات دهند.

هنوز راه زیادی تا رسیدن به جایگاه واقعی این مجموعه در میان مردم و گردشگران باقی است و باید بیش از پیش برای معرفی و شناساندن آن به نسل جوان تلاش کرد تا این میراث ملموس و معنوی همچنان پابرجا بماند.

تخت‌فولاد در طول تاریخ، شاهد تحولات بزرگ اجتماعی و سیاسی بوده و آرامگاه بسیاری از مبارزان و چهره‌های تأثیرگذار انقلاب مشروطیت و انقلاب اسلامی است که هر کدام برگ زرینی از تاریخ این سرزمین را رقم زده‌اند.

فضای روح‌بخش و معنوی این مجموعه، هر بازدیدکننده را به تفکر و تأمل در عمق وجود خود وامیدارد و بی‌گمان یکی از دلایل اصلی شهرت آن، همین حس عمیق عرفانی است که در هوای آن جاری و ساری است.

علاوه بر عرفا و دانشمندان، شاعران و ادیبان بزرگی نیز در تخت‌فولاد آرمیده‌اند که اشعار و نوشته‌هایشان، یادگاری ماندگار از روزگار پررونق فرهنگی اصفهان در سده‌های گذشته به شمار می‌رود.

ساختار سنگ‌قبرهای تاریخی این مجموعه نیز خود به تنهایی یک موزه ارزشمند از هنر سنگ‌تراشی و خوشنویسی ایرانی است و هر کدام با خطوط زیبای نسخ، ثلث و نستعلیق، اطلاعات گران‌بهایی از زندگی متوفی را در خود جای داده است.

بیست‌وششم خرداد، فرصتی است برای تجدید میثاق با گذشته و تاکید بر لزوم حفظ این گنجینه عظیم برای آیندگان و امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمندیم تا تخت‌فولاد را نه یک آرامگاه که یک دانشگاه بزرگ انسانی و عرفانی در نظر بگیریم.

ثبت ملی این مجموعه، نخستین گام در مسیر معرفی آن به جامعه جهانی است و امید می‌رود در آینده‌ای نزدیک، با تلاش متولیان امر، تخت‌فولاد به عنوان یکی از مقاصد مهم گردشگری تاریخی و معنوی در سطح بین‌المللی شناخته شود.

حضور گردشگران خارجی در سال‌های اخیر در این مجموعه، نشان از پتانسیل بالای آن برای جذب مخاطبان مختلف دارد و این خود انگیزه‌ای مضاعف برای برنامه‌ریزی بهتر و توسعه زیرساخت‌های گردشگری در این منطقه تاریخی فراهم کرده است.

با وجود تمام اقدامات مثبت، تخت‌فولاد همچنان با چالش‌هایی همچون کمبود امکانات راهنما، ضعف اطلاع‌رسانی و نبود برنامه‌های فرهنگی منظم در طول سال مواجه است که باید در اولویت برنامه‌ریزی مسئولان قرار گیرد.

مدارس و دانشگاه‌ها می‌توانند نقش کلیدی در شناساندن این مجموعه به نسل جوان ایفا کنند و برگزاری اردوهای علمی و فرهنگی در تخت‌فولاد، راهکاری مؤثر برای افزایش آگاهی عمومی نسبت به ارزش‌های تاریخی و معنوی آن خواهد بود.

رسانه‌ها نیز به عنوان پل ارتباطی میان این میراث ارزشمند و مردم، رسالت سنگینی در انعکاس ظرفیت‌های تخت‌فولاد بر عهده دارند و باید با نگاهی عمیق و هنرمندانه به معرفی این مجموعه بپردازند تا دیده شود و قدر بداند.

تخت‌فولاد؛ نگین خاموش تاریخ اصفهان

تأکید رهبر شهید انقلاب بر حفظ تخت‌فولاد، توجه ویژه مدیریت شهری به این مجموعه را تقویت کرد

عباس حاج‌رسولی‌ها، رئیس کمیسیون اقتصادی، سرمایه‌گذاری و گردشگری شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به جایگاه برجسته تخت‌فولاد به خبرنگار ایمنا اظهار می‌کند: تخت‌فولاد یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های فرهنگی، تاریخی و مذهبی کشور و از جمله قبرستان‌های شناخته‌شده جهان اسلام است که پس از وادی‌السلام از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده و شخصیت‌های بزرگ علمی، فرهنگی و مذهبی در آن مدفون هستند.

وی با بیان اینکه تخت‌فولاد همواره به عنوان یکی از کانون‌های مهم هویت معنوی اصفهان شناخته شده است، ادامه می‌دهد: در جوار این مجموعه ارزشمند، گلستان شهدای اصفهان قرار دارد که محل خاکسپاری شهدای والامقام است و همین موضوع بر جایگاه معنوی و فرهنگی تخت‌فولاد افزوده و آن را به یکی از مهم‌ترین مراکز هویتی شهر تبدیل کرده است.

رئیس کمیسیون اقتصادی، سرمایه‌گذاری و گردشگری شورای اسلامی شهر اصفهان تاکید می‌کند: بزرگان فراوانی از شخصیت‌های برجسته علمی، دینی و فرهنگی تاریخ اسلام در تخت‌فولاد آرام گرفته‌اند و این موضوع اهمیت حفاظت، نگهداری و معرفی هرچه بیشتر این مجموعه را دوچندان کرده است.

حاج‌رسولی‌ها با اشاره به تأکیدات رهبر معظم انقلاب درباره این مجموعه می‌گوید: پس از سفر مقام معظم رهبری، شهید آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، به اصفهان در سال ۱۳۸۰ و تأکید ایشان بر حفظ و صیانت از مجموعه تاریخی و معنوی تخت‌فولاد، توجه به این مجموعه بیش از گذشته در دستور کار قرار گرفت.

وی با بیان اینکه مدیریت شهری اصفهان طی سال‌های اخیر اقدامات متعددی برای حفظ و توسعه این مجموعه انجام داده است، اضافه می‌کند: شهرداری اصفهان در سال‌های گذشته توجه ویژه‌ای به مجموعه تخت‌فولاد داشته و تلاش کرده است با برنامه‌ریزی‌های مناسب، شرایط نگهداری و بهره‌برداری فرهنگی از این مجموعه را ارتقا دهد.

رئیس کمیسیون اقتصادی، سرمایه‌گذاری و گردشگری شورای اسلامی شهر اصفهان خاطرنشان می‌کند: اهمیت تاریخی، فرهنگی و مذهبی تخت‌فولاد ایجاب می‌کند که این مجموعه به صورت تخصصی مدیریت شود و به همین منظور نیز ساختار مدیریتی مستقلی برای آن در نظر گرفته شده است.

حاج‌رسولی‌ها می‌گوید: در حال حاضر مجموعه‌ای مدیریتی به صورت ویژه مسئولیت برنامه‌ریزی، حفاظت، نگهداری و اجرای فعالیت‌های فرهنگی مرتبط با تخت‌فولاد را بر عهده دارد و این موضوع نشان‌دهنده نگاه ویژه مدیریت شهری به این میراث ارزشمند اصفهان است.

تخت‌فولاد؛ نگین خاموش تاریخ اصفهان

تمبر تخت‌فولاد در تیراژ ۶۰ هزار نسخه چاپ شد و به‌زودی در سطح بین‌المللی توزیع می‌شود

ابراهیم عمرانی، مدیر مجموعه تاریخی، فرهنگی و مذهبی تخت‌فولاد شهرداری اصفهان با اشاره به سالروز ثبت ملی این مجموعه تاریخی به خبرنگار ایمنا می‌گوید: بیست‌وششم خرداد، روز ثبت ملی تخت‌فولاد است و در این روز، تخت‌فولاد به عنوان یکی از سرمایه‌های معنوی شهر اصفهان در سال ۱۳۷۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید و افزون بر این، ۲۲ تکیه از مجموعه تخت‌فولاد نیز به صورت مجزا در فهرست آثار ملی ثبت شده‌اند.

وی با بیان اینکه کل پهنه ۷۵ هکتاری تخت‌فولاد در ۲۶ خرداد سال ۱۳۷۵ ثبت ملی شده است، ادامه می‌دهد: هر ساله به همین مناسبت آیین نکوداشت روز تخت‌فولاد برگزار می‌شود و تلاش ما بر این بوده است که در کنار مأموریت‌های مرتبط با نگهداری بهینه این مجموعه، برنامه‌های فرهنگی، گردشگری و معرفی ظرفیت‌های تاریخی و معنوی آن را نیز دنبال کنیم.

مدیر مجموعه تاریخی، فرهنگی و مذهبی تخت‌فولاد شهرداری اصفهان تاکید می‌کند: برگزاری رویدادهای فرهنگی و گردشگری در این مجموعه با هدف آشنایی بیشتر شهروندان اصفهانی و گردشگران با ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و معنوی تخت‌فولاد انجام می‌شود و در کنار آن، معرفی هرچه بیشتر این میراث ارزشمند نیز در دستور کار قرار دارد.

عمرانی با اشاره به بهره‌گیری از مناسبت‌های ملی و مذهبی برای معرفی این مجموعه می‌گوید: در سال‌های اخیر تلاش کرده‌ایم از فرصت‌های مختلف فرهنگی و مذهبی برای معرفی تخت‌فولاد استفاده کنیم و ظرفیت‌هایی را فراهم آوریم که از طریق آن‌ها این مجموعه تاریخی و گردشگری بیش از گذشته به مردم معرفی شود.

وی با اشاره به نام‌گذاری ۲۶ خرداد به عنوان روز نکوداشت تخت‌فولاد اضافه می‌کند: یکی از این مناسبت‌ها همین روز ثبت ملی تخت‌فولاد است که با حسن سلیقه مدیریت شهری در یکی دو سال اخیر، به عنوان روز نکوداشت تخت‌فولاد انتخاب شده و برنامه‌های متنوعی نیز به همین مناسبت تدارک دیده شده است.

مدیر مجموعه تاریخی، فرهنگی و مذهبی تخت‌فولاد شهرداری اصفهان خاطرنشان می‌کند: فرایند ثبت تقویمی روز تخت‌فولاد با هدف ثبت رسمی این مناسبت در تقویم ملی کشور، از سال گذشته با همکاری نهادهای ذی‌ربط آغاز شد و مراحل مختلف آن در مراجع فرهنگی مرتبط پیگیری شده است.

عمرانی می‌گوید: مصوبات مربوط به ثبت این روز در شورای فرهنگ عمومی استان و همچنین شورای فرهنگ عمومی کشور به تصویب رسیده و امیدواریم در آینده نزدیک موضوع در صحن شورای عالی انقلاب فرهنگی مطرح و نهایی شود.

وی ادامه می‌دهد: در صورت تصویب نهایی، ۲۶ خرداد به صورت رسمی به عنوان روز نکوداشت تخت‌فولاد در تقویم ملی کشور ثبت خواهد شد که این اتفاق می‌تواند نقش مؤثری در معرفی هرچه بیشتر این مجموعه ارزشمند تاریخی، فرهنگی و مذهبی ایفا کند.

مدیر مجموعه تاریخی، فرهنگی و مذهبی تخت‌فولاد شهرداری اصفهان با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی شده برای این مناسبت تاکید می‌کند: با توجه به شرایط موجود کشور، تلاش کرده‌ایم برنامه‌های امسال بیشتر رویکرد نکوداشتی داشته باشند و از ظرفیت‌های فرهنگی موجود برای معرفی جایگاه و اهمیت تخت‌فولاد استفاده شود.

عمرانی با اشاره به یکی از مهم‌ترین برنامه‌های پیش‌بینی شده برای روز نکوداشت تخت‌فولاد می‌گوید: یکی از اتفاقات ارزشمند و ماندگاری که به‌زودی شاهد رونمایی از آن خواهیم بود، تولید تمبر اختصاصی تخت‌فولاد است که فرایند تصویب آن از حدود یک سال و نیم پیش در شورای تمبر کشور آغاز شد.

وی اضافه می‌کند: پس از بررسی‌های لازم در وزارتخانه مربوط، تمبر تخت‌فولاد به تصویب رسید و مراحل چاپ آن نیز انجام شد؛ به گونه‌ای که این تمبر در تیراژ ۶۰ هزار نسخه چاپ شده و در آینده نزدیک آیین رونمایی رسمی آن برگزار خواهد شد.

مدیر مجموعه تاریخی، فرهنگی و مذهبی تخت‌فولاد شهرداری اصفهان خاطرنشان می‌کند: پس از رونمایی رسمی، این تمبر به تمامی ادارات پست بین‌الملل و دفاتر وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در کشورهای مختلف ارسال خواهد شد تا ظرفیت معرفی بین‌المللی تخت‌فولاد بیش از گذشته فراهم شود.

عمرانی می‌گوید: انتشار و توزیع گسترده تمبر تخت‌فولاد را می‌توان یک اتفاق مثبت و اثرگذار در حوزه دیپلماسی فرهنگی و معرفی جهانی این مجموعه تاریخی، فرهنگی و مذهبی دانست و امیدواریم این اقدام زمینه شناخت بیشتر تخت‌فولاد را در سطح ملی و بین‌المللی فراهم کند.

به گزارش ایمنا، آنچه تخت‌فولاد را از سایر آرامگاه‌های تاریخی ایران متمایز می‌کند، پیوند ناگسستنی آن با عرفان، علم، سیاست و هنر است که در یکجا گردهم آمده و هویتی چندلایه و عمیق به آن بخشیده است.

تخت‌فولاد در بیست‌وششم خرداد، ثبت ملی خود را جشن می‌گیرد، اما این جشن، تازه آغازی است بر مسیری طولانی که در آن، همه ما مسئولیم تا این میراث ماندگار را از غبار فراموشی خارج کنیم و به آنچه شایسته است، برسانیم.

این مجموعه عظیم، روایتگر هزاران داستان ناگفته از بزرگان و فرزانگان این سرزمین است و اگر امروز قدر آن را ندانیم، فردا در تاریخ، ما را به خاطر این بی‌تفاوتی قضاوت خواهند کرد؛ پس بیاییم در حفظ آن کوشا باشیم.

کد خبر 980284

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.