به گزارش خبرگزاری ایمنا از یزد، در شهر جهانی یزد، آنجا که خشت و خورشید در هم تنیدهاند، آیینها تنها بهانهای برای گردهمایی نیستند؛ بلکه رگههایی از هویت هستند که در دل زمان جاری ماندهاند.
یکی از این جریانهای زنده، «قهوه یزدی» است؛ نوشیدنی سیاهرنگ و معطری که داستانهای بسیاری در سینه دارد. این قهوه، فراتر از یک سنت، عصارهای از میهماننوازی و تدبیر مردم کویر است که حالا از خانههای قدیمی و تکیههای عزاداری به بخشی از هویت گردشگری ایران تبدیل شده است.
برای درک روح قهوه یزدی، باید پای صحبت کسانی نشست که سالهاست عطر آن را در فضا پراکنده کردهاند. فاطمه میرجلیلی از بانوانی که سالها در مجالس روضه خانگی، مسئولیت دمکردن این قهوه را بر عهده داشته است، روایت شنیدنی از تفاوتهای ماهوی این نوشیدنی دارد.
او به خبرنگار ایمنا میگوید: قهوه یزدی، قهوه کافههای امروزی نیست که در چند ثانیه آماده شود. این قهوه، درس صبر است. ما آب را روی حرارت میگذاریم و قهوه، هل و گاهی گلاب را به آن میافزاییم. هنر کار در این است که قهوه باید روی حرارت ملایم، آرامآرام دم بکشد تا عطرش به جان آب بیفتد.
میرجلیلی با نگاهی که حکایت از احترام به سنت دارد، ادامه میدهد: زمانی که بعد از ساعتها، قهوه آماده میشود و آن را از صافی رد میکنیم، میدانیم که این فقط یک نوشیدنی نیست. برای ما، این بخشی از احترام به مجلس امام حسین (ع) و نذری است که با عشق و اخلاص به دست عزاداران میرسد.»
به گفته وی، عطر این قهوه در شبهای محرم، امضای معنوی خانههای یزدی است.
عطر هل و گلاب در فنجانهای مسی؛ وقتی قهوه یزدی جهانی میشود
اما این سنت چگونه توانست از محدوده خانهها و مجالس محلی فراتر رود و جایگاه رسمی خود را در فهرست میراث ناملموس کشور باز کند؟ سیدمحمد رستگاری، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان یزد با تأکید بر اهمیت هویتی این آیین، پاسخ میدهد: قهوه یزدی تنها یک نوشیدنی محلی نیست؛ بلکه بخشی از آیینهای مذهبی و نماد فرهنگ میهماننوازی مردم این منطقه به شمار میرود. به همین دلیل، ما بر آن شدیم تا با ثبت ملی این آیین در تاریخ ششم تیر ۱۳۹۸، پاسداشتی برای این سنت دیرینه داشته باشیم و مسیر انتقال آن به نسلهای آینده را هموار کنیم.
مدیرکل میراث فرهنگی استان یزد، این ثبت را فراتر از یک دستور پخت میداند و توضیح میدهد: در تهیه قهوه یزدی، مجموعهای از رفتارهای اجتماعی، مشارکتهای جمعی اعضای هیئتها، نذرها و شیوههای میزبانی وجود دارد که کل فرهنگ یزد را شکل داده است. این آیین، پیوندی عمیق با ریشههای تاریخی و مذهبی ما دارد و به همین جهت، برای ما ارزشی دوچندان دارد.
تجربهای متفاوت؛ تقاطع سنت و گردشگری
امروز، قصه قهوه یزدی به فصل جدیدی رسیده است. گردشگرانی که به یزد سفر میکنند، نه تنها از دیدن بناهای تاریخی، بلکه از چشیدن این طعم متفاوت، تجربهای ماندگار میسازند. یکی از گردشگران داخلی که در سفر خود به یزد، توفیق حضور در یک مجلس روضه سنتی را داشته، تجربهاش را اینگونه توصیف میکند: اول گمان میکردم با یک قهوه معمولی روبهرو هستم، اما وقتی آن را چشیدم، متوجه تفاوتی عمیق شدم؛ شیرینی ملایم آن در کنار عطر هل و گلاب، حسی غریب و در عین حال آشنا داشت. اما جذابتر از طعم، فضایی بود که در آن سرو میشد؛ یک خانه قدیمی و تاریخی که حس حضور در یک سنت زنده و واقعی را به انسان منتقل میکرد.
این تغییر رویکرد در برنامههای گردشگری استان نیز بازتاب داشته است؛ بهگونهای که امروزه در برخی هتلها و مجموعههای اقامتی شهر جهانی یزد، عصرها عطر قهوه یزدی فضای پذیرایی را پر میکند و به بخشی از تجربه زیسته مسافران بدل شده است.
به گزارش ایمنا، قهوه یزدی، فراتر از یک نوشیدنی ساده، روایتی از آیینها، سبک زندگی و باورهای مردم کویر است. رسمی که از مجالس عزاداری و گرمای آتش خانههای قدیمی آغاز شده و حالا به سفیر فرهنگی یزد تبدیل گشته است. این نوشیدنی به ما میآموزد که سنتها اگر با «صبر»، «مشارکت» و «احترام به هویت» همراه باشند، نه تنها فراموش نمیشوند، بلکه میتوانند کام جهان را نیز شیرین کنند.
نظر شما