به گزارش خبرگزاری ایمنا، گلستان به عنوان یکی از قطبهای مهم کشاورزی کشور، سالهاست که بخش قابل توجهی از امنیت غذایی ایران را تأمین میکند. استانی که تولید گندم، دانههای روغنی، محصولات باغی، دامپروری و گیاهان دارویی در آن جایگاه ویژهای دارد.
حفظ و افزایش این ظرفیت نیازمند تکیه بر دانش، فناوری و نوآوری است؛ موضوعی که در سالهای اخیر بیش از گذشته مورد توجه مراکز تحقیقاتی، واحدهای فناور و شرکتهای دانشبنیان قرار گرفته است. از این رو مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان یکی از مهمترین مجموعههایی است که مأموریت دارد یافتههای علمی را به راهکارهای عملی برای کشاورزان و تولیدکنندگان تبدیل کند تا جایی که به باوررئیس مرکز تحقیقات کشاورزی گلستان، بسیاری از دستاوردهای پژوهشی این مرکز موجب افزایش تولید، کاهش هزینههای کشاورزی، ارتقای امنیت غذایی و کاهش وابستگی کشور به واردات شده است.
قربانعلی روشنی، رئیس مرکز تحقیقات کشاورزی گلستان در این رابطه به خبرنگار ایمنا میگوید: یکی از مهمترین فعالیتهای پژوهشی مرکز، اصلاح و تولید ارقام مقاوم به آفات، بیماریها و تنشهای محیطی است که علاوه بر افزایش عملکرد محصولات، مصرف سموم شیمیایی را نیز کاهش میدهد.
وی میافزاید: استفاده از ارقام مقاوم در برخی محصولات موجب شده است کشاورزان از انجام چندین مرحله سمپاشی بینیاز شوند که علاوه بر کاهش هزینههای تولید، آثار مثبت زیستمحیطی و بهداشتی نیز به همراه دارد.
روشنی انتقال ژنهای مقاوم به بیماریها، بهبود کیفیت محصولات و افزایش تحمل گیاهان در برابر شرایط نامساعد محیطی را از جمله اقدامات این سالها میداند و میگوید: در گذشته بخشی از نیاز کشور از طریق مراکز بینالمللی تأمین میشد اما امروز با تکیه بر توان متخصصان داخلی، بخش عمدهای از بذرهای مورد نیاز در داخل کشور تولید میشود که نمونهای از تحقق خوداتکایی در بخش کشاورزی است.
وی با بیان اینکه مدیریت صحیح منابع آب یکی از اولویتهای پژوهشی است، اضافه میکند: سالانه حجم قابل توجهی از نزولات جوی در استان دریافت میشود و بهرهگیری از یافتههای علمی میتواند در حفظ منابع آب، تغذیه سفرههای زیرزمینی و کاهش اثرات خشکسالی نقش مؤثری داشته باشد.
روشنی ادامه می دهد: بخش تحقیقات علوم دامی نیز با اصلاح نژاد، بهبود تغذیه و ارتقای بهرهوری دامها توانسته است در افزایش تولید گوشت و سایر محصولات دامی نقش مؤثری ایفا کند.
وی درباره توسعه فناوری و تجاریسازی دانش نیز میگوید: مرکز رشد واحدهای فناور کشاورزی مستقر در این مجموعه از هستههای فناور، واحدهای فناور و شرکتهای دانشبنیان حمایت میکند تا ایدههای علمی به محصولات و خدمات قابل عرضه در بازار تبدیل شوند.
در کنار این رویکرد علمی و فناورانه در بخش کشاورزی، برخی فعالان و کارآفرینان استان نیز با بهرهگیری از ظرفیتهای تحقیقاتی، گامهای مؤثری در توسعه زنجیره ارزش گیاهان دارویی و گردشگری کشاورزی برداشتهاند.
نخستین مزرعه گردشگری گیاهان دارویی کشور در گلستان
حمیدرضا رستمانی، مدیر نخستین مزرعه گردشگری کشاورزی با رویکرد گیاهان دارویی در کشور به خبرنگار ایمنا میگوید: این مجموعه با هدف توسعه کشت گیاهان دارویی، فرآوری محصولات کشاورزی، ترویج طب ایرانی و ایجاد اشتغال پایدار راهاندازی شده و اکنون به یکی از ظرفیتهای شاخص استان گلستان در حوزه کشاورزی و سلامت تبدیل شده است.
وی میافزاید: در حال حاضر حدود چهار هکتار از اراضی مجموعه به کشت گیاهان دارویی اختصاص پیدا کرده است و بیش از ۱۴ گونه از جمله گل گاوزبان، بادرنجبویه، بهلیمو، اسطوخودوس، مریمگلی، استویا و نعناع فلفلی در این مزرعه تولید میشود.
رستمانی ادامه میدهد: محصولات تولیدی پس از برداشت در همین مجموعه خشک، فرآوری و بستهبندی میشوند و بخشی از آنها در بازار مصرف و بخشی نیز در اختیار شرکتهای دارویی قرار میگیرد.
وی با اشاره به فعالیتهای فرآوری محصولات باغی اضافه میکند: علاوه بر گیاهان دارویی، محصولاتی همچون انجیر، خرمالو، هلو، آلو و انار نیز در مجموعه تولید میشود که از آنها فرآوردههایی همچون شیره انجیر، شیره خرمالو، چیپس میوه، مربا و رب انار تهیه میشود.
این فعال حوزه کشاورزی میگوید: این مجموعه علاوه بر تولید در حوزه گردشگری کشاورزی نیز فعال است و با دریافت مجوز مزرعه گردشگری، امکان بازدید گردشگران، دانشآموزان و دانشجویان از مراحل تولید، فرآوری و خواص گیاهان دارویی را فراهم کرده است.
وی معتقد است که گردشگران در این مجموعه میتوانند با گیاهان دارویی آشنا شوند، دمنوشهای گیاهی تهیه کنند، از فضاهای آموزشی و تفریحی بهره ببرند و با مفاهیمی همچون حفظ منابع آب، کشاورزی پایدار و امنیت غذایی آشنا شوند.
رستمانی با تأکید بر ظرفیت بالای گلستان در تولید گیاهان دارویی میافزاید: شرایط اقلیمی استان برای کشت بسیاری از گیاهان دارویی مناسب است و توسعه این بخش میتواند ضمن ایجاد اشتغال، به افزایش درآمد کشاورزان و کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی کمک کند.
به باور وی، بسیاری از گیاهان دارویی نیاز آبی کمتری نسبت به برخی محصولات متداول دارند و از سوی دیگر ارزش افزوده بالایی ایجاد میکنند که این موضوع میتواند در شرایط کمآبی و محدودیت منابع آب اهمیت ویژهای داشته باشد.
این مدیر مزرعه گردشگری کشاورزی یکی از مهمترین نیازهای این حوزه را توسعه فناوری و مکانیزاسیون میداند و میافزاید: برای گسترش سطح زیر کشت گیاهان دارویی باید تجهیزات و فناوریهای برداشت و فرآوری متناسب با این محصولات توسعه یابد تا تولید در مقیاسهای بزرگ اقتصادیتر شود.
اما در کنار تلاش برای توسعه زیرساختهای تولید و فرآوری گیاهان دارویی، برخی واحدهای فناور و شرکتهای دانشبنیان نیز با بهرهگیری از ظرفیتهای حمایتی مرکز رشد جهاد کشاورزی توانستهاند دستاوردهای قابل توجهی در حوزه تولید داروهای گیاهی و تجاریسازی محصولات دانشبنیان به دست آورند.
ثبت چهار داروی گیاهی و توسعه سبد محصولات
در همین رابطه محمدرضا جانپناه، مدیر شرکت داروسازی گلداروی تخت جمشید به خبرنگار ایمنا میگوید: با حمایت مسئولان استان گلستان و همکاری مرکز رشد جهاد کشاورزی، این مجموعه موفق شده است چهار داروی گیاهی را به ثبت برساند و مجوزهای لازم را از سازمان غذا و دارو دریافت کند.
وی میافزاید: در قالب تفاهمنامهای که با مرکز رشد جهاد کشاورزی منعقد شد، از ظرفیتهای علمی و دانش فنی این مجموعه بهرهمند شدیم و توانستیم محصولات خود را به مرحله تولید و دریافت مجوز برسانیم.
جانپناه اضافه میکند: در حال حاضر دو داروی گیاهی و دو شربت ویژه کودکان و بزرگسالان برای درمان سرفه موفق به دریافت مجوز شدهاند و نتایج مطلوبی نیز از مصرف این محصولات به دست آمده است.
مدیر شرکت داروسازی گلداروی تخت جمشید ادامه میدهد: این شرکت هماکنون روی تولید یک داروی جدید برای بیماریهای کلیوی کار میکند و مراحل دریافت مجوزهای لازم از سازمان غذا و دارو در حال پیگیری است.
وی با اشاره به برنامههای توسعهای شرکت میگوید: در صورت فراهم شدن شرایط توسعه تولید، امکان حضور در بازارهای صادراتی نیز وجود دارد و این موضوع در برنامههای آینده مجموعه قرار دارد.
جان پناه درباره فرایند تولید و دریافت مجوز داروهای گیاهی می افزاید: تولید این محصولات نیازمند طی مراحل مختلف تحقیقاتی، آزمایشگاهی و دریافت مجوزهای قانونی است و در برخی موارد، فرایند بررسی و آزمایش یک محصول تا چند سال به طول میانجامد.
به گزارش ایمنا، آنچه امروز در گلستان در حال شکلگیری است، پیوندی میان دانش، تولید و نوآوری است؛ مسیری که از مراکز تحقیقاتی آغاز میشود، در مزارع و واحدهای تولیدی ادامه پیدا میکند و در قالب محصولات دانشبنیان و داروهای گیاهی به بازار میرسد.
توسعه ارقام مقاوم، مدیریت منابع آب، گسترش کشت گیاهان دارویی، ایجاد مزارع گردشگری و حمایت از شرکتهای فناور نشان میدهد که کشاورزی استان در حال عبور از شیوههای سنتی به سمت کشاورزی دانشمحور و ارزشآفرین است. کارشناسان معتقدند تداوم حمایت از پژوهش، توسعه فناوری و تسهیل تجاریسازی دستاوردهای علمی میتواند ضمن افزایش بهرهوری و اشتغال، جایگاه گلستان را به عنوان یکی از قطبهای پیشرو کشاورزی و صنایع وابسته در کشور بیش از پیش تقویت کند.
نظر شما