به گزارش خبرگزاری ایمنا، فروش اینترنتی دارو در سالهای اخیر به یکی از مهمترین موضوعات حوزه سلامت و اقتصاد دیجیتال ایران تبدیل شده است. از یک سو توسعه خدمات آنلاین و افزایش تقاضای مردم برای دریافت خدمات غیرحضوری، ضرورت ورود داروخانهها به فضای دیجیتال را پررنگ کرده و از سوی دیگر، حساسیتهای مربوط به اصالت دارو، نسخهپیچی، حفظ زنجیره تأمین و سلامت بیماران باعث شده سیاستگذاران با احتیاط به این موضوع نگاه کنند.
در حالی که طی ماههای اخیر اخبار متعددی درباره تدوین ضوابط جدید فروش آنلاین دارو منتشر شده، همچنان وضعیت قانونی این موضوع در کانون توجه فعالان حوزه سلامت قرار دارد.
فروش اینترنتی دارو در ایران به کجا رسیده است؟
جدیدترین اخبار منتشرشده از سوی سازمان غذا و دارو نشان میدهد که موضوع فروش اینترنتی دارو همچنان در مرحله بررسی و تدوین سازوکارهای اجرایی قرار دارد. مسئولان این سازمان تأکید میکنند که فروش دارو به دلیل ارتباط مستقیم با سلامت مردم، با سایر کالاها تفاوت اساسی دارد و نمیتوان بدون نظارت دقیق، امکان عرضه گسترده آن را در بستر اینترنت فراهم کرد.
در همین راستا، سعید مهرزادی، سرپرست دفتر بازرسی و پاسخگویی به شکایات سازمان غذا و دارو، اعلام کرده است: «تا این لحظه، سازمان غذا و دارو به هیچ وبسایت یا پلتفرم اینترنتی عمومی مجوز فروش دارو و مکمل اعطا نکرده است.»
این اظهارات نشان میدهد که برخلاف برخی تبلیغات موجود در فضای مجازی، فروش آزاد دارو از طریق سایتها و سکوهای عمومی همچنان مورد تأیید سازمان غذا و دارو نیست.
چرا فروش آنلاین دارو موضوعی حساس است؟
کارشناسان حوزه سلامت معتقدند دارو کالایی عادی نیست و کوچکترین خطا در نگهداری، حملونقل یا عرضه آن میتواند سلامت مصرفکننده را به خطر بیندازد. برخی داروها نیازمند شرایط خاص دمایی هستند و برخی دیگر تنها باید با نسخه پزشک و تحت نظارت داروساز تحویل بیمار شوند.
به همین دلیل سازمان غذا و دارو بارها نسبت به خرید دارو از منابع نامعتبر هشدار داده است. بر اساس اعلام این سازمان، عرضه دارو خارج از زنجیره رسمی داروخانهها میتواند زمینه ورود داروهای تقلبی، قاچاق یا فاقد استانداردهای لازم را فراهم کند.
مهرزادی در این باره گفته است: «تنها مرجع رسمی و ایمن برای تهیه این اقلام، مراجعه حضوری به داروخانهها است.»
تفاوت فروش آنلاین دارو با فروش اینترنتی محصولات سلامتمحور
یکی از ابهاماتی که در سالهای اخیر مطرح شده، تفاوت میان فروش دارو و عرضه اینترنتی برخی محصولات سلامتمحور است. در حال حاضر تعدادی از داروخانهها مجوز فعالیت در فضای مجازی برای فروش محصولات آرایشی، بهداشتی و برخی مکملهای دارای مجوز را دریافت کردهاند، اما این مجوز به معنای اجازه فروش دارو نیست.
مسئولان سازمان غذا و دارو تأکید کردهاند که مجوزهای فعلی تنها شامل گروه مشخصی از کالاهای سلامتمحور میشود و دارو همچنان تابع ضوابط جداگانهای است.
ابلاغ توافقنامه جدید؛ گامی به سوی خدمات نوین داروخانهای
در کنار هشدارها درباره فروش غیرمجاز دارو، خبر مهم دیگری نیز در روزهای اخیر منتشر شد و مشاور فناوری اطلاعات سازمان غذا و دارو از ابلاغ توافقنامه جدید ارائه خدمات نوین در داروخانهها خبر داد؛ طرحی که میتواند زیرساخت ورود گستردهتر داروخانهها به فضای دیجیتال را فراهم کند.
رامین مقدم، مشاور فناوری اطلاعات سازمان غذا و دارو، در این خصوص اعلام کرده است: «۱۸ هزار داروخانه فعال در سراسر کشور به مراکز ارائهدهنده خدمات نوین و الکترونیک تبدیل خواهند شد.»
وی همچنین تأکید کرده که این تحول با نظارت سازمان غذا و دارو انجام خواهد شد و هدف آن توسعه خدمات الکترونیک در زنجیره تأمین و توزیع دارو است.
چالشهای اصلی فروش اینترنتی دارو
راهاندازی فروش اینترنتی دارو تنها به ایجاد یک سایت یا اپلیکیشن محدود نمیشود و کارشناسان برای اجرای موفق این طرح به چند چالش مهم اشاره میکنند:
حفظ اصالت دارو
یکی از مهمترین نگرانیها، جلوگیری از ورود داروهای تقلبی به چرخه توزیع است. در مدلهای استاندارد جهانی، ردیابی دارو از کارخانه تا مصرفکننده از طریق سامانههای هوشمند انجام میشود تا احتمال جعل و قاچاق به حداقل برسد.
رعایت زنجیره سرد
بخش قابل توجهی از داروها باید در دمای مشخص نگهداری شوند. حمل غیراصولی این محصولات میتواند اثربخشی آنها را کاهش دهد و حتی سلامت بیمار را به خطر بیندازد. مطالعات بینالمللی نیز اهمیت مدیریت دقیق زنجیره سرد در توزیع دارو را تأیید کردهاند.
امنیت اطلاعات بیماران
نسخههای پزشکی و اطلاعات دارویی افراد جزو دادههای حساس محسوب میشوند، بنابراین هر سامانه فروش اینترنتی دارو باید از استانداردهای بالای امنیت سایبری و حفاظت از دادهها برخوردار باشد.
نظارت بر نسخهپیچی
در بسیاری از داروها، بررسی نسخه و مشاوره داروساز بخش مهمی از فرایند درمان است. حذف این مرحله میتواند منجر به مصرف نادرست دارو یا بروز تداخلات دارویی شود.
موضع انجمن داروسازان درباره فروش آنلاین دارو
انجمن داروسازان ایران نیز در ماههای گذشته بر ضرورت ساماندهی فروش اینترنتی دارو تأکید کرده است. مسئولان این انجمن معتقدند که فناوریهای نوین میتوانند دسترسی مردم به خدمات دارویی را تسهیل کنند، اما این فرایند باید در چارچوب قانون و تحت نظارت وزارت بهداشت انجام شود.
هادی احمدی، عضو هیئت مدیره انجمن داروسازان ایران، در این زمینه گفته است: «دارو کالایی استراتژیک محسوب میشود و عرضه آنلاین آن باید تحت کنترل دقیق انجام گیرد.»
او همچنین هشدار داده که فعالیت برخی سکوهای اینترنتی خارج از چارچوبهای قانونی میتواند سلامت عمومی را تهدید کند.
آینده فروش اینترنتی دارو در ایران
ابلاغ توافقنامه جدید برای داروخانهها، توسعه زیرساختهای الکترونیک و تدوین ضوابط نظارتی از جمله اقداماتی است که میتواند مسیر قانونی فروش اینترنتی دارو را در آینده هموار کند و اگر زیرساختهای لازم برای احراز هویت بیماران، کنترل نسخهها، نظارت بر حملونقل دارو و حفظ زنجیره تأمین فراهم شود، فروش اینترنتی دارو میتواند بهتدریج وارد مرحله اجرایی شود.
فروش اینترنتی دارو همچنان یکی از مهمترین موضوعات حوزه سلامت دیجیتال است. تازهترین مواضع سازمان غذا و دارو نشان میدهد که در حال حاضر هیچ مجوزی برای فروش عمومی دارو از طریق وبسایتها و پلتفرمهای اینترنتی صادر نشده و هرگونه عرضه دارو خارج از چارچوبهای رسمی غیرقانونی تلقی میشود.
در عین حال، تدوین ضوابط جدید و توسعه خدمات نوین داروخانهای نشان میدهد که سیاستگذاران به دنبال ایجاد مدلی امن، شفاف و قابل نظارت برای ارائه خدمات دارویی آنلاین هستند و آینده این بازار به میزان موفقیت در تأمین امنیت دارویی، حفظ سلامت بیماران و ایجاد زیرساختهای نظارتی هوشمند وابسته خواهد بود.
نظر شما