حسین آجرلو در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به تأثیرات جنگ دوازدهروزه بر معادلات امنیتی کشور اظهار کرد: جنگها پایان یک سلسله تحولات در حوزه بازدارندگی هستند. زمانی که نوعی از بازدارندگی تا حدودی از بین میرود، زمینه شکلگیری جنگ فراهم میشود. ما پس از هشت سال دفاع مقدس، با تحولی جدی در حوزه امنیت ملی در ابعاد جنگ دوازدهروزه روبهرو نشده بودیم و بهنوعی در این جنگ با فضای جدیدی روبهرو شدیم؛ حداقل در حوزه دفاعی، تابآوری داخلی و مباحث مرتبط با پدافند غیرعامل.
وی افزود: به نظر من جنگ دوازدهروزه بستر مناسبی برای ترمیم بسیاری از اشکالات ما بود. این جنگ بسیاری از ضعفها را نمایان کرد و نشان داد که برخی مفروضاتی که در ذهن خود پرورش داده بودیم تا چه اندازه درست یا نادرست بودهاند. مفروضاتی همچون اینکه جنگی رخ نخواهد داد، طرف مقابل تمایلی به جنگ فرسایشی ندارد، اقدام نظامی انجام نمیدهد یا اینکه توان موشکی ما به تنهایی بازدارندگی ایجاد میکند، به نوعی به مفروضات قطعی تبدیل شده بودند.
این کارشناس مسائل خاورمیانه با اشاره به آثار راهبردی این تحول تصریح کرد: شکست این مفروضات ما را وارد فرایندی کرد که به سمت تنوع راهبردی حرکت کنیم. جنگ دوازدهروزه به نظر من تنوع راهبردی در حوزه نظامی را تقویت کرد. آثار آن را نیز در جنگ تحمیلی سوم مشاهده کردیم؛ اینکه چگونه دفاع ما ارتقا پیدا کرد، چگونه ابزارهای مختلف فعال شدند و چگونه توانستیم از قابلیتهای مردمی استفاده کنیم.
جنگ ۱۲روزه ما را به ابعاد جدیدی از بازدارندگی رساند
آجرلو گفت: تجربیات حاصل از جنگ دوازدهروزه موجب شد از بعضی مفروضات قبلی فاصله بگیریم و ابعاد جدیدی از بازدارندگی را مورد توجه قرار دهیم. در جنگ بعدی نیز این تجربیات مورد استفاده قرار گرفت. یکی از مهمترین فرصتهای این جنگ آن بود که نقاط ضعف و نقاط قوت ما را بهصورت پررنگ نشان داد و امکان طراحی راهبردهای متناسب را فراهم کرد.
وی بیان کرد: در جنگ دوازدهروزه، با وجود شدت بالای درگیریها و ورود مستقیم ایالات متحده آمریکا، توانستیم به نوعی موازنه دست پیدا کنیم. حتی منطقهای شدن جنگ نیز از دل همین تحولات شکل گرفت. این مسئله تجربه ارزشمندی برای ما بود و فرصتهای جدیدی را در حوزه امنیتی و دفاعی ایجاد کرد.
این کارشناس مسائل خاورمیانه با اشاره به تغییر نگاه کشور نسبت به تهدیدات اظهار کرد: تا پیش از جنگ دوازدهروزه، نسبت به بسیاری از تحولات و تهدیداتی که متوجه کشور بود، درک روشنی از «تهدید وجودی» نداشتیم. تصور غالب این بود که این مسائل تنها حوادث یا درگیریهای نظامی مقطعی هستند، اما جنگ دوازدهروزه نشان داد جمهوری اسلامی ایران با تهدیدی وجودی از سوی دشمنان خود روبهرو است.
جنگ دوازدهروزه این مسئله را هم در ذهن جامعه و هم در میان نخبگان تثبیت کرد که ما درگیر یک جنگ وجودی هستیم
آجرلو گفت: این موضوع در جنگ تحمیلی سوم نیز بهصورت قطعیتر نمایان شد. تحولات و حوادث آن دوره نشان داد دشمن به دنبال یک جنگ وجودی و در نهایت تغییر و فروپاشی ایران است. به نظر میرسد جنگ دوازدهروزه این مسئله را هم در ذهن جامعه و هم در میان نخبگان تثبیت کرد که ما درگیر یک جنگ وجودی هستیم.
وی افزود: درک تهدید وجودی، رویکرد کشورها را در حوزههای مختلف تغییر میدهد. این مسئله بر سیاست خارجی، حوزه دفاعی و سایر عرصههای تصمیمگیری اثرگذار است. تهدید وجودی پیش از این نیز وجود داشت، اما درک دقیقی از آن شکل نگرفته بود و گاهی نسبت به آن سهلانگاری میشد. پس از جنگ دوازدهروزه آثار این تغییر نگاه را در حوزههای اجرایی و مدیریتی نیز مشاهده کردیم.
ظرفیتهای مردمپایه، عامل عبور کشور از حوادث سخت
این کارشناس مسائل خاورمیانه با اشاره به نقش مردم در این تحولات تصریح کرد: یکی از دلایلی که موجب شد کشور از حوادث سخت عبور کند، ظرفیتهای مردمپایه بود. در جنگ دوازدهروزه این ظرفیتها شناسایی شدند و اوج بهرهبرداری از آنها را در جنگ تحمیلی سوم مشاهده کردیم. این جنگ نشان داد امنیت مردمپایه و دفاع مردمپایه ظرفیتی مهم برای دفاع از کشور محسوب میشود.
آجرلو گفت: در آن مقطع، همراهی مردم در بازرسیها و همکاریهای مختلف، کمک بزرگی به نهادهای اطلاعاتی و دفاعی کشور برای کاهش آسیبپذیریها بود. در واقع ارزش و اهمیت نقش مردم در چنین حوادثی بیش از گذشته آشکار شد.
وی بیان کرد: حتی در جنگ تحمیلی سوم که با تهدیدات جدیتری روبهرو بودیم و دشمن مستقیم برخی جریانهای داخلی را هدف قرار داده بود، در پاسگاههای پلیس، ایستهای بازرسی و موارد مشابه، آثار این تجربه را مشاهده کردیم. تجربه جنگ دوازدهروزه موجب شد در جنگهای بعدی بتوانیم از ظرفیتهای مردمی بهره بیشتری ببریم.
تجربه جنگ دوازدهروزه نشان داد که در زمان مذاکرات باید نسبت به عملیات فریب دشمن هوشیار باشیم
این کارشناس مسائل خاورمیانه با اشاره به یکی دیگر از دستاوردهای این جنگ اظهار کرد: جنگ دوازدهروزه برای ایران و کل منطقه این درس را داشت که رژیم صهیونیستی حتی در شرایطی که طرف مقابل در حال مذاکره است، میتواند وارد فرایند تقابل و عملیات شود. این تجربه نشان داد که در زمان مذاکرات باید نسبت به عملیات فریب دشمن هوشیار باشیم.
آجرلو گفت: هرچند در جنگ بعدی نیز با بعضی غافلگیریها روبهرو شدیم، اما سیستم دفاعی کشور آمادگی بیشتری داشت. اگرچه غافلگیری وجود داشت، اما در حدی نبود که برای ساعتهای طولانی امکان فعال شدن سامانههای دفاعی وجود نداشته باشد. این نیز از جمله فرصتهایی بود که از تجربه جنگ دوازدهروزه حاصل شد.
تجربه مهم برای دستگاههای اجرایی کشور در جنگ دوازدهروزه
وی افزود: در حوزه کشورداری نیز جنگ دوازدهروزه تجربه مهمی برای دستگاههای اجرایی کشور بود. این جنگ به دولت و مدیران اجرایی نشان داد که شرایط جنگی چگونه باید مدیریت شود. واقعیت این است که بسیاری از مدیران پیش از آن تجربه اداره کشور در شرایط جنگی را نداشتند.
این کارشناس مسائل خاورمیانه خاطرنشان کرد: تجربه بهدستآمده از جنگ دوازدهروزه کمک کرد تا در تحولات بعدی، کشور وارد بحرانهای عمیق اجرایی نشود. موضوعاتی همچون پدافند غیرعامل، شیوه مدیریت منابع، نحوه استفاده از منابع راهبردی و مدیریت شرایط بحرانی از جمله فرصتهایی بود که از این تجربه به دست آمد و در ادامه مورد استفاده قرار گرفت.
نظر شما