به گزارش خبرگزاری ایمنا، در دنیای امروز، موفقیت کودکان تنها با پیشرفت تحصیلی یا کسب مهارتهای آموزشی سنجیده نمیشود، بلکه سلامت روان و توانایی آنها در مواجهه با چالشهای زندگی نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است و بسیاری از متخصصان معتقدند پایههای این توانمندیها از سالهای نخست زندگی و در محیط خانواده شکل میگیرد.
خانواده نخستین فضایی است که کودک در آن هویت خود را میشناسد و درباره تواناییها و ارزشمندی خویش به درک میرسد. نوع برخورد والدین، میزان حمایت عاطفی و فرصتهایی که برای تجربه کردن در اختیار فرزند قرار میگیرد، تأثیر مستقیمی بر شکلگیری شخصیت او دارد.
یکی از مهمترین نیازهای روانی کودکان، احساس توانمند بودن است؛ کودکانی که فرصت تصمیمگیری، آزمون و خطا و پذیرش مسئولیتهای متناسب با سن خود را پیدا میکنند، بهتدریج یاد میگیرند که میتوانند بر شرایط مختلف زندگی اثرگذار باشند و برای مشکلات راهحل پیدا کنند.
زیربنای سلامت روان کودک در سنین بزرگسالی / نقش والدین در مسیر رشد کودک فقط مراقبت نیست
حمید نصیری، مشاور خانواده، روانشناس و عضو انجمن روانپزشکی ایران در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه نقش والدین در مسیر رشد کودک فقط مراقبت نیست، بلکه فراهم کردن بستری برای رشد، تجربه و باور به توانستن است، اظهار کرد: توجه به سلامت روان کودک از جمله موضوعاتی است که همواره باید مد نظر والدین قرار داشته باشد.
وی با بیان اینکه واقعیت این است که سلامت روان فقط به معنای نبود افسردگی یا اضطراب نیست، افزود: سلامت روان مفهومی گستردهتر و عمیقتر دارد و یکی از مهمترین پایههای آن، احساس خودکارآمدی است و به بیان ساده، اگر میخواهیم کودکان از سلامت روان بالاتری برخوردار باشند، باید زمینه شکلگیری خودکارآمدی را در آنها تقویت کنیم.
مشاور خانواده، روانشناس و عضو انجمن روانپزشکی ایران با بیان اینکه کودک باید احساس کند از عهده انجام مسئولیتها برمیآید، توانمند است و قادر است بخشی از امور زندگی خود را مدیریت کند، تصریح کرد: این احساس، زیربنای سلامت روان او در سالهای آینده خواهد بود و یکی از مهمترین راههای تقویت خودکارآمدی در کودکان، اعتماد کردن به آنها است.
هدف اصلی تربیت، آماده کردن کودک برای زندگی مستقل است / چگونه عزت نفس و اعتماد به نفس کودک را تقویت کنیم؟
نصیری با بیان اینکه اعتماد به تواناییها، قدرت تصمیمگیری و اعتماد به اینکه میتوانند از پس کارهایی متناسب با سن خود برآیند، میتواند خودکارآمدی را در کودکان تقویت کند، ادامه داد: کودک زمانی که از سوی والدین مورد اعتماد قرار میگیرد، خود را جدیتر میگیرد. وقتی به او گفته میشود «تو میتوانی»، این جمله فقط یک تشویق ساده نیست، بلکه پیامی عمیق درباره ارزشمندی، توانمندی و قابلیت او است.
وی با بیان اینکه چنین تجربهای به شکلگیری اعتمادبهنفس و عزتنفس در کودک کمک میکند، گفت: نباید فراموش کنیم که والدین قرار نیست همیشه کنار فرزندان بمانند و همه کارهای زندگی آنها را مدیریت کنند و هدف اصلی تربیت، آماده کردن کودک برای زندگی مستقل است.
مشاور خانواده، روانشناس و عضو انجمن روانپزشکی ایران اضافه کرد: باید بستری فراهم شود که کودک بتواند به مرور از خودش مراقبت کند، با دشواریها روبهرو شود، فشارها را مدیریت کند و در موقعیتهای مختلف زندگی، توان تصمیمگیری و حل مسئله داشته باشد که این آمادگی فقط برای امروز کودک نیست، بلکه برای تمام آینده اوست.
حمایت بیش از حد یا انجام دادن تمام کارها به جای کودک، ممکن است ناخواسته فرصت رشد مهارتهای فردی را از او بگیرد؛ زمانی که کودکان اجازه تجربه کردن نداشته باشند، اعتماد آنها به تواناییهای خود نیز کمتر شکل میگیرد و در آینده برای رویارویی با چالشها آسیبپذیرتر خواهند بود.
اعتماد والدین به فرزندان، یکی از مؤثرترین عوامل در تقویت اعتمادبهنفس و استقلال فردی است. کودکی که احساس میکند مورد اعتماد قرار گرفته است، با انگیزه بیشتری مسئولیت میپذیرد و برای اثبات تواناییهای خود تلاش میکند.
با توجه به نقش تعیینکننده دوران کودکی در ساختن آینده افراد، توجه به تقویت مهارتهای روانی و اجتماعی فرزندان اهمیت بسیاری دارد و فراهم کردن شرایطی که کودک بتواند تواناییهای خود را کشف و تقویت کند، گامی مؤثر در مسیر تربیت نسلی مستقل، مسئولیتپذیر و برخوردار از سلامت روان خواهد بود.
تربیت کودکان مستقل، مسئولیتپذیر و برخوردار از سلامت روان، نیازمند نگاهی آگاهانه و بلندمدت از سوی والدین است و فراهم کردن فرصت تجربه، اعتماد به تواناییهای فرزندان و حمایت از آنها در مسیر رشد، میتواند زمینهساز شکلگیری نسلی توانمند و آماده برای رویارویی با چالشهای زندگی باشد؛ نسلی که نهتنها به تواناییهای خود باور دارد، بلکه از مهارتهای لازم برای ساختن آیندهای موفق و سالم نیز برخوردار است.
نظر شما