حجتالاسلام محمد نوروزی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با عرض تبریک به مناسبت فرا رسیدن عید سعید قربان، تجلیگاه بندگی و ایثار با اشاره به فلسفه «قربانی کردن» در اسلام و پیوند آن با ساحت تقوا اظهار کرد: واژه «قربان» در ریشه لغوی از ماده «قرب» گرفته شده است و در فرهنگ اسلامی، به هر عمل و واسطهای اطلاق میشود که مایه نزدیکی بنده به ساحت قدسی ربوبی شود؛ چنانکه در روایت نبوی آمده است «الصَّلاةُ قُربانُ کُلِّ تَقِیٍّ»؛ قربانی در معنای خاص خود (ذبح حیوان)، نمادی از گذشتن از تعلقات مادی در پیشگاه معبود است.
وی با بیان اینکه فلسفه این حکم فقهی و سنت نبوی را میتوان در چند لایه تحلیل کرد، افزود: نخست، ساحت تربیتی و سلوکی است که قربانی تمرینی برای گذشتن از خود و متعلقات خود است؛ حقیقت این است که انسان تا از تعلقات دنیوی عبور نکند، به مقام فلاح نخواهد رسید و در همین راستا، رهبر شهید که خود همواره بر پیوند میان معنویت و جهاد تأکید داشتند، در تعبیری راهگشا فرمودند «تا از سیمخاردار نفست عبور نکنی، نمیتوانی از سیمخاردار دشمن عبور کنی.» این یعنی قربانی، مقدمهای برای تهذیب نفس و آمادگی برای جانبازی در راه آرمانهای متعالی است.
قربانی، مقدمهای برای تهذیب نفس / قربانی بدون تقوا همچون کالبد بیروح است
عضو جامعه نخبگانی حوزه علمیه درباره ساحت اجتماعی این سنت نبوی ادامه داد: در روایات فریقین، یکی از حکمتهای اصلی تشریع قربانی، اطعام مساکین و رسیدگی به معیشت محرومان بر شمرده شده است تا سرورِ این عید، عمومی و همگانی شود؛ در باب پیوند قربانی با تقوا، قرآن کریم در آیه ۳۷ سوره مبارکه حج، فصلالخطاب را بیان فرموده است «لَن یَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَٰکِن یَنَالُهُ التَّقْوَیٰ مِنکُمْ»؛ یعنی آنچه به پیشگاه الهی صعود میکند، نه جسمِ قربانی، بلکه آن نیّتِ خالصانه و پروای الهی است که در قلب بنده نهفته است و ریشه تاریخی این پیوند نیز به نخستین قربانی تاریخ بشر باز میگردد؛ آنجا که طبق آیه ۲۷ سوره مبارکه مائده، قربانی هابیل پذیرفته و قربانی قابیل رد شد و هابیل در تبیین علت آن فرمود: «إِنَّمَا یَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِینَ». لذا قربانی بدون تقوا، کالبدی بیروح است.
نوروزی درباره پیامهای راهبردی داستان حضرت ابراهیم (ع) و ذبح اسماعیل (ع) عنوان کرد: حماسه ذبح اسماعیل(ع) که در سنت اسلامی و شیعی از ایشان به عنوان «ذبیحالله» یاد میشود، فراتر از یک واقعه تاریخی، یک پارادایم جاویدان برای توحید است و مهمترین پیامهای این واقعه شامل اولویت اراده الهی بر عواطف بشری، عقلانیتِ وحیانی و نفی سنتهای جاهلی و مقام تسلیم و رضا میشود.
پیامهای راهبردی داستان حضرت ابراهیم (ع) و ذبح اسماعیل (ع)
وی اضافه کرد: حضرت ابراهیم (ع) در آزمونی سترگ، میان محبت فرزند و امر خالق قرار گرفت و پیام این داستان، نه نفی عاطفه، بلکه ساماندهی آن بر محور توحید است؛ یعنی در مقام تزاحم، آن محبتی ارزش غایی دارد که در امتداد محبت خداوند باشد.
مدرس حوزه علمیه و جامعهالمصطفی خاطرنشان کرد: همانگونه که اندیشمند شهید علامه مطهری (ره) تبیین کردهاند، این واقعه پایانی بر سنت غلط و وحشیانه قربانی کردن انسان در ادیان باستانی بود و خداوند با این آزمون، ابتدا ظرفیت وجودی حضرت ابراهیم (ع) را به فعلیت رساند و سپس با فرستادن «ذبح عظیم»، ارزش و حرمت خون انسان را تثبیت کرد.
نوروزی افزود: نکته شگرف این داستان، همراهی اسماعیل (ع) با پدر است و پیام این همراهی برای جامعه امروز این است که در مسیر تکالیف بزرگ الهی، همگرایی میان رهبر و بدنه جامعه بر مدار تقوا، کلید گشایشهای الهی و نزول برکات است.
وی ضمن گرامیداشت یاد و خاطره همه شهدای والامقام که با تاسی به سنت ابراهیمی، از جان خویش برای اعتلای کلمه حق گذشتند، تاکید کرد: از درگاه احدیت مسئلت داریم که ما را در زمره کسانی قرار دهند که در این ایام مبارک، به ریسمان قرب الهی چنگ زدهاند و امید است خداوند متعال به حق «ذبیح کربلا»، توفیق ذبحِ رذایل اخلاقی و اسماعیلهای نفس را به ما عنایت فرموده و قلبهای ما را در آستانه عید غدیر، سرشار از نور ولایت گرداند.
نظر شما