به گزارش خبرگزاری ایمنا، تولید سالانه بیش از دو میلیون تن شیر خام، در کنار شبکهای متشکل از بیش از دو هزار و ۶۰۰ واحد مرغداری، دهها کشتارگاه صنعتی دام و طیور و هزاران مرکز بستهبندی، این استان را به چیزی فراتر از یک قطب کشاورزی تبدیل کرده است؛ اصفهان اکنون به موتور محرک زنجیره پروتئینی کشور بدل شده و رتبههای نخست ملی در تولید شیر خام، تخممرغ و گوشت بوقلمون را بهطور همزمان در اختیار دارد، دستاوردی که در میان استانهای بزرگ کشورهای در حال توسعه کمنظیر است.
این تمرکز تولیدی تصادفی نیست، بلکه نتیجه دههها سرمایهگذاری ساختاری، انتقال دانش فنی و شکلگیری خوشههای صنعتی یکپارچه است که اصفهان را به الگویی قابل ارجاع در مدیریت زنجیره ارزش دامپروری تبدیل کرده است.
سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد در گزارشهای اخیر خود بارها تأکید کرده که کشورهای در حال توسعه تنها زمانی میتوانند از وابستگی به واردات پروتئین رهایی پیدا کنند که زنجیرههای تولید محلی را به سطح صنعتی ارتقا دهند؛ مسیری که اصفهان پیش از بسیاری از رقبای منطقهای خود آغاز کرده است.
تحلیلگران مؤسسه بینالمللی تحقیقات سیاست غذایی معتقدند که تمرکز جغرافیایی تولید، در صورت همراهی با نظارت بهداشتی قوی، میتواند بهرهوری را تا ۳۰ درصد نسبت به مدلهای پراکنده افزایش دهد؛ و این همان مزیتی است که اصفهان در حال بهرهبرداری از آن است.
اما آنچه این معادله را از یک موفقیت داخلی به یک دارایی راهبردی ملی تبدیل میکند، نقش محوری نظارت بر سلامت زنجیره پروتئینی است. در شرایطی که بازارهای صادراتی منطقه، از عراق و افغانستان گرفته تا کشورهای حاشیه خلیج فارس، استانداردهای بهداشتی را به شرط اصلی ورود کالا تبدیل کردهاند، کیفیت و ایمنی محصولات دامی اصفهان به اهرمی برای گشودن درهای صادراتی بدل شده است.
به نوشته فایننشال تایمز، کشورهایی که زنجیرههای تأمین غذایی خود را با استانداردهای بینالمللی همسو کردهاند، در دوران بحرانهای جهانی مواد غذایی نهتنها آسیبپذیری کمتری داشتهاند، بلکه توانستهاند موقعیت صادراتی خود را تقویت کنند؛ تجربهای که کشور میتواند با تکیه بر ظرفیت اصفهان در مسیر تحقق آن گام بردارد.
۴۷۰ میلیون دلار ورودی، ۶۰۰ میلیون دلار خروجی
حسن جعفری، مدیرعامل اتحادیه دامداران استان اصفهان با ارائه آمارهایی از عملکرد صادراتی این صنعت، روایت رایج از «ارزبر بودن دامپروری» به خبرنگار ایمنا میگوید: در ششماهه نخست سال ۱۴۰۴ حدود ۴۷۰ میلیون دلار ارز برای نهادههای صنعت گاو شیری اختصاص پیدا کرده، اما در همین بازه زمانی بیش از ۶۰۰ میلیون دلار صادرات محصولات مرتبط با این صنعت انجام شده است.
وی با بیان اینکه صادرات شیر خشک، کره و فراوردههای لبنی نشان میدهد که این صنعت توان رقابت جهانی دارد و با تکیه بر دانش و فناوری توانسته به بهرهوری بالا دست پیدا کند، اظهار میکند: استان اصفهان روزانه بیش از هزار و ۲۰۰ تن شیر خام به ۱۹ استان کشور ارسال میکند و حدود ۵۰ درصد شیر تولیدی استان نیز جذب صنایع شیر خشک میشود.
سه رکن موفقیت اصفهان؛ دانشگاه، تخصص، سرمایه خصوصی
مدیرعامل اتحادیه دامداران استان اصفهان سه عامل اصلی موفقیت این استان در صنعت دامپروری را «وجود دانشگاهها و مراکز علمی قوی»، «نیروهای متخصص» و «سرمایهگذاری بخش خصوصی» برشمرد و در همین رابطه بیان میکند: ارتباط واقعی میان دانشگاه و صنعت در اصفهان شکل گرفته و همین مسئله سبب شده دامداریهای استان در بسیاری از شاخصها پیشتاز باشند.
جعفری درباره از چالشهای جدی در مسیر توسعه این صنعت توضیح میدهد: افزایش چهار برابری قیمت علوفه، نیاز سرمایه در گردش دامداران را به همان نسبت افزایش داده و طرحهای تأمین مالی بانکی نیز بهدلیل تحمیل هزینههای مالی سنگین، نتوانستهاند گرهای از کار تولیدکنندگان بگشایند.
وی تأکید میکند: اگر زنجیره تولید از تأمین نهاده تا قیمت نهایی در فضایی رقابتی و منطقی مدیریت نشود، امنیت غذایی کشور در بلندمدت با چالشهای جدی روبهرو خواهد شد.
از دامداری سنتی تا هوش مصنوعی
علیرضا آقاطهرانی، مدیرعامل شرکت کشت و دام گلدشت نمونه اصفهان، صنعت دامپروری را صنعتی دانشبنیان و فناوریمحور توصیف میکند و میگوید: تصور سنتی از دامداری دیگر پاسخگوی واقعیت امروز نیست، اکنون صنعت گاوداری بر پایه ژنتیک، تغذیه علمی، هوشمندسازی و استانداردهای بسیار سختگیرانه جهانی اداره میشود.
وی با اشاره به پیشرفتهای چشمگیر ژنتیکی در این صنعت توضیح میدهد: امروز با استفاده از فناوری تلقیح مصنوعی و اصلاح نژاد، گاوهایی با تولید روزانه نزدیک به ۵۰ کیلوگرم شیر در واحدهای صنعتی کشور وجود دارند و رکورد تولید ۹۰ کیلوگرم شیر در روز نیز ثبت شده است.
مدیرعامل شرکت کشت و دام گلدشت نمونه اصفهان در ادامه به کاربرد هوش مصنوعی در مدیریت دام اشاره میکند و میافزاید: امروز با استفاده از سنسورهای هوش مصنوعی، همه رفتارهای دام، از تغذیه تا زایمان، تحت تحلیل و پایش دقیق قرار دارد.
آقاطهرانی یادآور شد که کیفیت شیر تولیدی در گاوداریهای صنعتی کشور به سطح استانداردهای صادراتی اتحادیه اروپا رسیده و بخش مهمی از شیر خشک صادراتی ایران در صنایع حساس غذایی از جمله تولید شیر خشک نوزاد مورد استفاده قرار میگیرد.
صادرات به روسیه و آسیا؛ گواه توان رقابت جهانی
وی با اشاره به موفقیت در صادرات محصولات به روسیه و کشورهای آسیایی بر اساس استانداردهای اتحادیه اروپا تصریح میکند: این صنعت با تکیه بر دانش متخصصان داخلی توانسته است امنیت غذایی کشور را در شرایط سخت حفظ کند، اما نادیده گرفتن حقوق تولیدکننده و مصرفکننده در شبکه توزیع، مانعی برای توسعه پایدار است.
مدیرعامل شرکت کشت و دام گلدشت نمونه اصفهان با انتقاد از شکاف عمیق میان قیمت خرید شیر از دامدار و قیمت فروش محصولات لبنی به مصرفکننده نهایی، میگوید: این دغدغه باید توسط دستگاههای نظارتی بررسی شود.
آقاطهرانی درباره روند نزولی سرانه مصرف لبنیات هشدار میدهد و خاطرنشان میکند: در حالی که تولید شیر در کشور با استانداردهای بالا انجام میشود، این روند نزولی میتواند در آینده هزینههای سلامت و درمان جامعه را افزایش دهد.
به گزارش ایمنا در این میان، صنعت دامپروری اصفهان با تکیه بر دانش، فناوری و سرمایهگذاری بخش خصوصی، از مرز تولید سنتی عبور کرده و به یک قطب صادراتی رقابتپذیر در سطح منطقه تبدیل شده است. ارزآوری بیش از ۶۰۰ میلیون دلاری در نیمه نخست ۱۴۰۴ نشان میدهد که این صنعت نهتنها ضامن امنیت غذایی داخلی است، بلکه ظرفیت تبدیل شدن به یکی از بازوهای اصلی اقتصاد صادراتی کشور را دارد، با رفع موانع زنجیره توزیع و حمایت هدفمند از تولیدکنندگان، آینده این صنعت میتواند روشنتر از همیشه باشد.
آنچه امروز در اصفهان شکل میگیرد، فراتر از آمار تولید و رتبهبندیهای ملی است، این استان در حال اثبات این گزاره است که امنیت غذایی یک کشور میتواند از دل یک خوشه صنعتی منسجم زاده شود و به بازوی قدرت اقتصادی در عرصه بینالملل تبدیل شود، به باور کارشناسان اقتصاد کشاورزی، کشورهایی که در این دهه زنجیرههای پروتئینی خود را تثبیت کنند، در دهه آینده از موضع قدرت وارد مذاکرات تجاری خواهند شد؛ و اصفهان، با تمام ظرفیت انباشتهاش، این فرصت تاریخی را پیش روی ایران گشوده است.
نظر شما