به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، بسیاری شهرها در دهههای اخیر توانستهاند با وجود فشارهای ناشی از رشد جمعیت، تراکم بالا، محدودیت زمین و چالشهای زیستمحیطی، الگوهای موفقی از زیستپذیری ارائه دهند. این شهرها با بهرهگیری از سیاستهای کارآمد در حوزه حملونقل عمومی، مسکن، مدیریت زمین، فضای سبز، فناوریهای شهری و حکمرانی یکپارچه، توانستهاند سطح قابلتوجهی از کیفیت زندگی را برای ساکنان خود فراهم کنند. بررسی شهرهای زیستپذیر آسیایی نشان میدهد که زیستپذیری در این شهرها فقط حاصل ثروت یا توسعه فیزیکی نیست، بلکه نتیجه ترکیب هوشمندانه برنامهریزی، مدیریت و توجه به نیازهای واقعی شهروندان است.
مفهوم زیستپذیری در بستر آسیایی، با پیچیدگیهای خاصی همراه است. آسیا متراکمترین و در عین حال متنوعترین قاره جهان از نظر ساختارهای شهری، نظامهای حکمرانی، سطوح توسعه اقتصادی و زمینههای فرهنگی است. بسیاری از شهرهای آسیایی طی چند دهه اخیر رشد شتابانی را تجربه کردهاند که هم فرصتهای اقتصادی گسترده ایجاد کرده و هم چالشهایی همچون تراکم شدید، بحران مسکن، آلودگی هوا و فشار بر زیرساختها را به همراه داشته است. در چنین شرایطی، دستیابی به زیستپذیری مستلزم برنامهریزی بلندمدت، هماهنگی سازمانی و توجه همزمان به عدالت اجتماعی، پایداری محیطی و کارایی اقتصادی است.

در ارزیابی زیستپذیری شهرها، شاخصهایی همچون کیفیت حملونقل عمومی، دسترسی به خدمات درمانی و آموزشی، امنیت اجتماعی، پایداری زیستمحیطی، کیفیت مسکن، تابآوری در برابر بحرانها و میزان مشارکت شهروندی مورد توجه قرار میگیرد. نکته قابلتوجه آن است که در بسیاری از شهرهای موفق آسیایی، «تراکم» نه بهعنوان یک تهدید، بلکه بهعنوان یک ظرفیت مدیریتشده در نظر گرفته میشود. توسعه فشرده، کاربری مختلط زمین، حملونقل ریلی گسترده و سیاستهای کنترلی در حوزه زمین و مسکن، از جمله ابزارهایی هستند که بعضی از این شهرها برای حفظ کیفیت زندگی به کار گرفتهاند.
تجربه شهرهای زیستپذیر آسیایی نشان میدهد که فناوری بهتنهایی تضمینکننده کیفیت زندگی نیست؛ بلکه پیوند میان فناوری، سیاستگذاری اجتماعی، طراحی انسانمحور و حکمرانی کارآمد است که میتواند به ارتقای تجربه زیسته شهروندان منجر شود.

تایپه؛ شهری کارآمد، تابآور و متصل به آینده |تایوان
تایپه یکی از نمونههای قابلتوجه در شرق آسیاست که توانسته است میان توسعه اقتصادی، کیفیت خدمات عمومی و پایداری محیطی تعادل ایجاد کند. این شهر از نظر زیرساخت حملونقل عمومی بسیار پیشرفته است و شبکه متروی آن (MRT) از نظر پوشش، پاکیزگی، ایمنی و دقت زمانی در سطح بالایی قرار دارد. همین مسئله موجب کاهش وابستگی به خودروی شخصی و کنترل نسبی آلودگی هوا شده است. علاوه بر آن، سیستم دوچرخه اشتراکی شهری (YouBike) بهخوبی با حملونقل ریلی یکپارچه شده و مفهوم تحرک پایدار را تقویت کرده است.
تایپه در برابر بلایای طبیعی همچون زلزله و طوفانهای موسمی، زیرساختهای مقاوم و سیستمهای مدیریت بحران کارآمدی نسبی دارد و تابآوری خوبی را تجربه میکند. کیفیت خدمات درمانی، دسترسی گسترده به بیمه سلامت و نظام آموزشی قوی از دیگر عوامل ارتقای زیستپذیری در این شهر هستند. افزون بر این، تایپه به دلیل فضاهای عمومی فعال، بازارهای محلی و فرهنگ شهری پویا، از نظر سرزندگی اجتماعی نیز وضعیت مطلوبی دارد. با این حال، چالشهایی همچون افزایش قیمت مسکن و فشار بر بازار اجاره در سالهای اخیر مطرح بوده است.

هنگکنگ؛ زیستپذیری در دل تراکم و اقتصاد جهانی
هنگکنگ نمونهای پیچیده از یک شهر فوقمتراکم است که زیستپذیری آن بر پایه مدیریت دقیق زمین و حملونقل عمومی کارآمد شکل گرفته است. این شهر یکی از بالاترین تراکمهای جمعیتی جهان را دارد، اما شبکه متروی بسیار پیشرفته، سیستم یکپارچه حملونقل و توسعه مبتنی بر حملونقل باعث شده است دسترسی به خدمات شهری بسیار کارآمد باشد. در این الگو، مجتمعهای مسکونی، تجاری و اداری در اطراف ایستگاههای مترو شکل گرفتهاند تا سفرهای روزانه کوتاهتر و کارآمدتر باشد.
هنگکنگ یکی از مراکز مالی مهم آسیاست و سطح درآمد عمومی در این شهر بالاست. سطح درآمد سرانه در هنگکنگ در مقایسه با بسیاری از شهرهای دیگر آسیا و جهان، بسیار بالاست. این وضعیت اقتصادی قوی، منابع مالی قابلتوجهی را برای سرمایهگذاری در زیرساختهای عمومی و خدمات شهری فراهم میکند. زیرساختهای درمانی، آموزشی و خدمات شهری هنگکنگ در استاندارد بالایی قرار دارند.
بیمارستانهای دولتی و خصوصی در هنگکنگ مجهز به آخرین فناوریها و دارای کادر پزشکی مجرب هستند. دسترسی سریع و کیفیت خدمات درمانی، یکی از مولفههای کلیدی زیستپذیری محسوب میشود. این شهر دارای سیستم آموزشی قوی است که شامل مدارس دولتی، مدارس با کمکهای دولتی و مدارس خصوصی بینالمللی میشود. نرخ باسوادی بالا و دسترسی به آموزش عالی با کیفیت، به ارتقای سرمایه انسانی و فرصتهای شغلی کمک میکند.
افزون بر این موارد، وجود فضاهای طبیعی گسترده در پیرامون شهر، پارکهای ملی و مسیرهای کوهپیمایی، تعادلی میان تراکم شهری و طبیعت ایجاد کرده است. با وجود اینکه هنگکنگ یکی از متراکمترین نقاط جهان است، بیش از ۴۰ درصد از مساحت کل آن به پارکهای ملی، مناطق حفاظتشده، مناطق روستایی و فضاهای سبز اختصاص دارد. وجود مسیرهای کوهپیمایی متعدد، سواحل و پارکهای طبیعی، امکان تفریح، ورزش و ارتباط با طبیعت را برای ساکنان فراهم میکند.
این فضاهای طبیعی، بهویژه در تعطیلات آخر هفته، نقش مهمی در کاهش استرس ناشی از زندگی شهری فشرده ایفا میکنند. حفظ این مناطق طبیعی به حفظ تنوع زیستی منطقه کمک کرده است، همچنین مناطق وسیع سبز و تپهماهورها میتوانند در جذب آب باران و تعدیل دمای هوا نیز مؤثر باشند. با این حال، بحران مسکن و هزینههای بسیار بالای زندگی، یکی از مهمترین چالشهای زیستپذیری در این شهر محسوب میشود و شکاف طبقاتی نیز بر تجربه زیسته شهروندان تأثیرگذار است.

شانگهای؛ پیوند رشد اقتصادی شتابان با کیفیت زندگی شهری | چین
شانگهای یکی از بزرگترین و سریعترین شهرهای در حال تحول جهان است که تلاش کرده است با رویکردی جامع، میان رشد اقتصادی بسیار سریع و بهبود کیفیت زندگی تعادل برقرار کند تا ضمن حفظ جایگاه خود بهعنوان یک قطب جهانی، کیفیت زندگی شهروندانش را نیز بهبود بخشد.
یکی از ستونهای اصلی ارتقای کیفیت زندگی در شانگهای، شبکه حملونقل ریلی گسترده و مدرن آن است. این سیستم با داشتن یکی از طولانیترین و پرترددترین شبکههای مترو در جهان، نقشی حیاتی در جابهجایی روزانه دهها میلیون نفر ایفا میکند. خطوط مترو نهتنها مناطق مرکزی و پرتراکم شهر را به هم متصل میکنند، بلکه با گسترش به سمت حومهها، دسترسی به فرصتهای شغلی و خدمات را برای ساکنان مناطق دورتر نیز تسهیل کردهاند. این شبکه گسترده، گامی مهم در جهت کاهش وابستگی به خودروهای شخصی، کاهش ترافیک و در نتیجه بهبود کیفیت هوا محسوب میشود.
تحول بنیادین در سیمای شهری از طریق پروژههای عظیم بازآفرینی و توسعه مناطق جدید، چهره شانگهای را دگرگون کرده است. مناطق صنعتی قدیمی که زمانی نماد دوران پیشین توسعه این شهر بودند، اکنون به کانونهایی برای نوآوری، هنر و فضاهای مسکونی مدرن تبدیل شدهاند. پروژههایی همچون «شینتیاندی» با حفظ معماری سنتی شیکومن و تلفیق آن با فضاهای تجاری و تفریحی مدرن، نمونهای برجسته از این بازآفرینی موفق هستند. توسعه مناطق جدیدی همچون پودونگ که از یک منطقه کشاورزی به یکی از نمادینترین مراکز مالی و تجاری جهان با آسمانخراشهای خیرهکننده تبدیل شده است، نشاندهنده بلندپروازی و توانمندی شانگهای در برنامهریزی شهری در مقیاس کلان است.

سرمایهگذاری در فضاهای عمومی مدرن و باکیفیت، از جمله پارکها، میدانها و تفرجگاههای ساحلی نیز به افزایش نشاط شهری و فراهم کردن فضایی برای تعاملات اجتماعی کمک چشمگیری کرده است. شانگهای با چالشهایی همچون آلودگی هوا و فشار بر منابع طبیعی روبهرو است، اما سیاستهایی برای بهبود کیفیت هوا، افزایش فضاهای سبز و توسعه حملونقل پاک به کار گرفته است. دولت محلی سیاستهایی را برای بهبود کیفیت هوا از طریق کنترل انتشار آلایندهها، اافزایش فضاهای سبز در سطح شهر و تشویق به استفاده از حملونقل پاک همچون خودروهای برقی و گسترش بیشتر حملونقل عمومی به کار گرفته است. این اقدامات تلاشی برای متعادل کردن توسعه اقتصادی با ملاحظات زیستمحیطی و تضمین آیندهای سالمتر برای شهروندان است.
شانگهای نهتنها یک کلانشهر، بلکه یکی از موتورهای اصلی رشد اقتصادی چین است. اقتصاد پویا و فرصتهای شغلی گستردهای که این شهر فراهم میکند، نهتنها برای ساکنان خود، بلکه برای بسیاری از افراد از سراسر چین و جهان جذابیت دارد. این نقش اقتصادی، به شانگهای قدرت لازم را برای سرمایهگذاری در زیرساختها و پروژههای توسعهای میدهد و در عین حال، چالشهای مربوط به مدیریت این رشد سریع و تضمین توزیع عادلانه منافع آن را نیز به همراه دارد.

کوالالامپور؛ شهری در گذار به سوی زیستپذیری پایدار | مالزی
کوالالامپور در دهههای اخیر تلاش کرده است با توسعه زیرساختهای حملونقل ریلی، پروژههای بازآفرینی شهری و جذب سرمایهگذاری خارجی، کیفیت زندگی شهری را ارتقا دهد. توسعه خطوط مترو و قطار شهری (MRT و LRT) به بهبود اتصال مناطق مختلف شهر کمک کرده و گامی در جهت کاهش وابستگی به خودروی شخصی بوده است. این توسعهها باعث شده است که دسترسی به مناطق مرکزی، تجاری، مسکونی و حتی فرودگاه بسیار آسانتر شود. ایستگاههای چندوجهی در این شهر امکان جابهجایی روان بین خطوط مختلف مترو، قطار و اتوبوس را فراهم میکنند.
سرمایهگذاری در پروژههای چندمنظوره شهری و مراکز تجاری مدرن، این شهر را به قطب اقتصادی جنوبشرقی آسیا تبدیل کرده است. مناطقی که پیشتر کاربری صنعتی یا نظامی داشتند، به فضاهای چندمنظوره مسکونی، تجاری، تفریحی و فرهنگی تبدیل شدهاند. پروژههایی همچون مرکز شهر کوالالامپور (KLCC) که برجهای دوقلوی پتروناس، پارک KLCC، مراکز خرید بزرگ همچون Suria KLCC و مراکز فرهنگی را در خود جای داده، نمونهای از بازآفرینی و تمرکز بر توسعه عمودی و چندمنظوره است.
کوالالامپور با داشتن محیط کسبوکار مساعد و موقعیت جغرافیایی استراتژیک، توانسته است سرمایهگذاریهای خارجی قابلتوجهی را جذب کند. این سرمایهگذاریها در بخشهای مختلف از جمله املاک، فناوری و خدمات ایجاد شده است. سرمایهگذاری بر پارکها، میادین شهری و مسیرهای پیادهروی از جمله اقداماتی است که این شهر برای افزایش سرزندگی و جذابیت شهر انجام داده است و همچنان بر آن تمرکز دارد.
هزینه زندگی در کوالالامپور نسبت به بسیاری از کلانشهرهای شرق آسیا مقرونبهصرفهتر است و همین موضوع آن را برای مهاجران و نیروی کار متخصص جذاب کرده است. با این حال، این شهر همچنان با چالشهایی همچون ترافیک، پراکندگی شهری، وابستگی نسبی به خودرو و آسیبپذیری در برابر تغییرات اقلیمی بهویژه سیلابها روبهروست. کوالالامپور نمونهای از شهری در حال گذار است که در مسیر ارتقای زیستپذیری قرار دارد اما هنوز به سطح شهرهای پیشروی منطقه نرسیده است.

نظر شما