به گزارش خبرگزاری ایمنا، شبهای شنبه، دوشنبه و چهارشنبه برای ساکنان خیابان کاوه معنای خاصی دارد، زیرا رأس ساعت ۲۳:۰۰ صدای موتور سنگین ماشینهای ویژه جمعآوری پسماند شهرداری اصفهان در کوچهپسکوچهها میپیچد و مردان نارنجیپوش، یکییکی کیسههای مشکی را از روی جدولها برمیدارند و با سرعت روی خودروی حمل پسماند میاندازند.
ماشینهای جمعآوری پسماند اصفهان که بهتازگی نسل جدید آنها وارد مدار شده است، با آهنگی یکنواخت، اما منظم از ابتدای خیابان آغاز به حرکت میکند و دو کارگر ماهر، یکی از پشت ماشین کیسهها را تحویل میگیرد و دیگری با فشردن اهرمهای هیدرولیک، آنها را به داخل مخزن بزرگ ماشین هدایت میکند.
نکته جالب توجه برای من در این شب، نحوه چیدمان کیسهها بود؛ هر خانهای یک نقطه مشخص در جلوی در یا کنار جدول دارد که ماهها و سالها است محل ثابت گذاشتن زباله شده، اما آنچه ذهنم را درگیر کرد، تفاوت فاحش در تعداد و ظاهر این کیسهها بود.
بیشتر خانوادهها تنها یک کیسه مشکی بزرگ جلوی در گذاشته بودند، بعضی دو یا سه کیسه و در مواردی، کنار کیسه مشکی، یک کیسه نارنجی یا آبی شفاف هم دیده میشد که نشان میداد صاحب خانهای وسواس به خرج داده و حداقل قصد داشته است بطری و کاغذ را جدا کند.
یک نقطه ثابت، هزار روایت متفاوت
همین تفاوت ظاهری، کنجکاوم کرد که چند قدمی عقبتر بایستم و ببینم دقیقاً در لحظه جمعآوری، برخورد کارگران با هر کیسه چطور است و از طرفی شاید بتوانم با چند تن از ساکنانی که همان لحظه بیرون آمدهاند، گفتوگویی کوتاه داشته باشم.
از دور، زنی میانسال با چراغقوه موبایلش، نزدیک کیسههایی که جلوی در گذاشته راه میرود و انگار آخرین بازدید را انجام میدهد که مبادا چیزی جا مانده باشد؛ او حدود ۱۷ سال است در خیابان کاوه زندگی میکند، نفس عمیقی میکشد و میگوید: «من شبهای شنبه و چهارشنبه، قبل از ساعت ۲۳:۰۰، کیسه مشکی را میگذارم کنار جدول، اما چند سالی است که یک کیسه نارنجی هم کنارش میگذارم که داخل آن قوطی نوشابه و بطری و کاغذهای باطله میریزم.»
او ادامه میدهد: «همسایه روبهرویی ما این کار را نمیکند، دیدهام یک شب هر چه در سطل آشپزخانه بوده، ریخته توی یک کیسه و گذاشته بود بیرون، راستش گاهی دلم میسوزد برای کارگری که مجبور است وسط شب این کیسه سنگین و چکهکن را بلند کند.»
همین که حرفش تمام میشود، صدای ماشین جمعآوری نزدیکتر میشود و زن میانسال خداحافظی میکند و میرود داخل خانه؛ حالا من تنها ماندهام روی جدول خیابان، با کیسههایی که هر کدام روایت ساکنی و هر ساکنی روایتی از تفکیک یا تفکیک نکردن دارد.
کارگران نیمهشب؛ زحمتی که دیده نمیشود
چند دقیقه بعد، مرد جوانی با تیشرت مشکی از درِ یک ساختمان نوساز بیرون میآید، سه کیسه بزرگ را که از صبح جلوی در گذاشته بود بررسی میکند و بعد بدون اینکه منتظر ماشین بماند، برمیگردد داخل؛ نزدیک میروم و از پشت شیشه میپرسم اگر ممکن است چند سؤال بپرسم، با اکراه در را باز میکند و میگوید: بپرس.
از او میپرسم این سه کیسه را جدا کرده یا همه یکسان است، میگوید: راستش نه، حوصله ندارم این کارها را بکنم، میدانم بعضیها تفکیک میکنند، اما من فکر میکنم شهرداری باید خودش کاری کند، ما پول عوارض میدهیم.
میخواهم بیشتر توضیح بدهم که تفکیک چقدر به بازیافت و محیط زیست کمک میکند، اما قبل از اینکه حرفم را تمام کنم، در را میبندد و صدای چرخیدن قفل به گوش میرسد؛ چند قدم آن طرفتر، یک پدر و پسر نوجوان ایستادهاند و به ماشین جمعآوری زباله نگاه میکنند.
پسر با ذوق به پدرش میگوید: «بابا امروز تو کلاس درس به ما گفتند اگر قوطی نوشابه را توی کیسه مشکی نریزیم، دوباره از آن قوطی، یک قوطی جدید درست میشود» و پدر دستی به سر پسر میکشد و میگوید: «آفرین، از امشب هر چه قوطی جمع کردیم، توی یک کیسه جدا میگذاریم».
این صحنه کوتاه اما عمیق، یک بار دیگر به من یادآوری کرد که نسل آینده آماده تغییر است، فقط باید میدان بدهیم و راه را برایش روشن کنیم.
کارگران ماشین جمعآوری به ابتدای خیابان کاوه رسیدهاند و هر دو مرد خسته و جدی، یکییکی کیسهها را برمیدارند؛ گاهی کیسهای سنگین و چکهکن را با احتیاط حمل میکنند و گاهی با دیدن یک کیسه نارنجی که کاملاً شفاف و تمیز کنار جدول قرار گرفته است، سری به نشانه تأیید تکان میدهند.
آموزش؛ کلید طلایی ساختن شهری آگاه، منسجم و پیشرو در مدیریت پسماند است
غلامرضا ساکتی، مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با اشاره به تبدیل آموزش به محرکی اثرگذار برای توسعه شهری پایدار و مسئولانه به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با تکیه بر رویکردی نوآورانه، مشارکتمحور و بر پایه نیازسنجی واقعی، مجموعهای منسجم و هدفمند از برنامههای آموزشی را در گستره شهر به اجرا گذاشته است.
وی با بیان اینکه این برنامهها آموزش را از یک اقدام مقطعی به فرایندی جریانساز در مدیریت شهری تبدیل کرده است، ادامه میدهد: این اقدامات، بازتابی از فعالیتهایی چندبُعدی است که با هدف توانمندسازی گروههای مختلف شهروندی، از دانشآموز و صنف گرفته تا ساکنان محلات، کارگران و کارکنان، طراحی و اجرا شدهاند.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با تاکید بر باور حاکم بر این برنامهها تاکید میکند: آموزش، کلید طلایی ساختن شهری آگاه، منسجم و پیشرو بهشمار میرود؛ باوری که در قالب برنامههای متنوع آموزشی در تمام حوزهها متجلی شده است.
ساکتی با اشاره به آموزش در مراکز فرهنگی میگوید: این مراکز بهعنوان کانونهای تعامل اجتماعی و نقطهای برای آغاز تغییر مورد توجه قرار گرفتهاند و بهدلیل ظرفیت بالای ارتباط با گروههای مختلف شهروندی، بستر مناسبی برای آموزش غیرمستقیم و جذاب فراهم کردهاند.
وی با بیان اینکه مفاهیم مدیریت پسماند در قالب فعالیتهای فرهنگی به مخاطبان منتقل شده است، اضافه میکند: از طریق برگزاری کارگاهها و برنامههای خلاقانه، آموزشها به شکلی اثرگذار در مراکز فرهنگی اجرا میشود.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با اشاره به آموزش در مراکز بهداشتی و درمانی خاطرنشان میکند: با توجه به حجم بالای پسماندهای ویژه و حساس در این مراکز، آموزش تخصصی کارکنان و مراجعهکنندگان در اولویت قرار گرفته است.
ساکتی با تاکید بر اهمیت این آموزشها میگوید: این برنامهها با تأکید بر مدیریت بهداشتی پسماند و کاهش خطرات زیستمحیطی، نقش مهمی در تضمین سلامت شهر ایفا کرده است.
وی با اشاره به فرایند گواهی مدیریت سبز ادامه میدهد: این فرایند با هدف شناسایی، همراهی و قدردانی از سازمانهای متعهد به مدیریت صحیح پسماند طراحی شده و اعطای گواهی رسمی مدیریت سبز، استانداردی برای مسئولیتپذیری زیستمحیطی سازمانها محسوب میشود.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با اشاره به آموزش ادارات و سازمانها تاکید میکند: کارمندان بهعنوان بازوهایی مؤثر برای مدیریت پسماند مورد توجه قرار گرفتهاند و نهادهای دولتی بهعنوان الگوی جامعه، آموزشهای ویژهای دریافت کردهاند.
ساکتی با بیان نتایج این آموزشها میگوید: نتیجه این برنامهها کاهش پسماند اداری، صرفهجویی در منابع و الگوسازی برای بخش خصوصی بوده است.
وی با اشاره به رویکرد آموزش چهرهبهچهره در محلات اضافه میکند: در این طرح، با برقراری ارتباط مستقیم و صمیمی با خانوادهها، آموزشهای شخصیسازیشده در زمینه کاهش پسماند و تفکیک زباله ارائه شده است.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با تاکید بر تأثیر این شیوه آموزشی خاطرنشان میکند: این شیوه آموزشی با تمرکز بر گفتوگوی رودررو، تأثیر عمیقی بر تغییر عادات روزمره شهروندان داشته است.
ساکتی با اشاره به آموزش از طریق سامانه میگوید: هر تماس شهروندی به یک فرصت آموزشی تبدیل شده و کارشناسان، علاوه بر رسیدگی به درخواستها، راهکارهای پیشگیرانه و آموزشی را نیز ارائه میدهند.
وی با بیان اهمیت آموزش محلهمحور ادامه میدهد: با گردهم آوردن ساکنان هر محله، حس تعلق جمعی و مسئولیتپذیری مشترک تقویت شده و زمینهساز شکلگیری گروههای محلی حامی محیط زیست شده است.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با اشاره به برنامه آموزش اصناف تاکید میکند: در طرح «اصناف همیاران پاکیزگی»، با حضور مستقیم کارشناسان در اصناف مختلف، آموزشهای کاربردی و متناسب با هر حرفه ارائه شده که اصناف را به شرکای فعال در حفظ پاکیزگی شهر تبدیل کرده است.
ساکتی با اشاره به آموزش در مدارس میگوید: دانشآموزان بهعنوان پایهگذاران شهری پاک مورد توجه قرار گرفتهاند و آموزشها بهگونهای طراحی شده است که اثر آن از مدرسه به خانواده و سپس به جامعه منتقل شود.
وی با تاکید بر نقش مساجد در این برنامهها اضافه میکند: مساجد بهعنوان پایگاههای معنوی، نقشی کلیدی در هدایت افکار عمومی دارند و از این ظرفیت برای تلفیق آموزههای دینی با اصول علمی مدیریت پسماند استفاده شده است.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با اشاره به آموزش هیئات و اماکن مذهبی خاطرنشان میکند: این آموزشها با رویکرد «هیئات، پایگاههای مردمی خدمت» دنبال شده است تا مفاهیم مدیریت پسماند در متن آیینها و فعالیتهای دینی جای گیرد.
ساکتی با بیان نقش آموزش مجازی میگوید: با توسعه زیرساختهای آموزش آنلاین، امکان دسترسی به محتوای آموزشی برای تمام شهروندان فراهم شده و تهیه محتوای دیجیتال بومی و جذاب شامل اینفوگرافیک، کلیپ و مطالب آموزشی برای ماندگاری پیامها در ذهن شهروندان دنبال شده است.
وی با اشاره به ویژهبرنامه گرامیداشت روز مشاغل ادامه میدهد: این برنامه با عنوان «خانه آباد، زندگی سالم» و با هدف اجتناب از تولید پسماند، کاهش مصرف پلاستیک و توانمندسازی خانوادهها با محوریت مدیریت پسماند و اقتصاد چرخشی در مناطق پانزدهگانه شهرداری اصفهان برگزار شده است.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با تشریح غرفههای این ویژهبرنامه تاکید میکند: آموزش سبک زندگی پسماند صفر، آموزش مدیریت خرید و تبدیل مواد، خلاقیت و قصهگویی با دورریزها و چالش بازی کودک با عنوان «قهرمانان سیاره سبز» از جمله غرفههای متنوع این برنامه بوده است.
ساکتی با اشاره به غرفههای مرتبط با مشاغل خانگی میگوید: مشاغل خانگی بر پایه کاهش پسماند، حذف نایلون و بازآفرینی، آموزش دوخت کیسههای پارچهای نان و خرید و مشاوره کسبوکار خانگی نیز در این برنامه ارائه شده است.
وی با بیان بخشهای آموزشی تخصصی اضافه میکند: حذف شیرابه و خشکاله، آموزش کودهای نوین خانگی و کمپوست خانگی شامل لاروی کمپوست، ورمی کمپوست و چای بوکاشی از دیگر غرفههای این ویژهبرنامه بوده است.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان خاطرنشان میکند: تمام این برنامهها با هدف نهادینهسازی فرهنگ مدیریت پسماند و حرکت به سوی شهری بدون پسماند طراحی و اجرا شده است.
کاهش محسوس پسماند پلاستیکی در محلات اصفهان با آموزش شهروندان رقم خورد
مریم شفیعزاده، کارشناس ارشد مدیریت با اشاره به برنامهریزی برای ترویج فرهنگ مدیریت پسماند در مبدا به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: این برنامه با مشارکت خود شهروندان محلی و با هدف کاهش تولید پسماند بهویژه پلاستیکها در مناطق پانزدهگانه شهرداری اصفهان اجرایی شده است.
وی با بیان اینکه ترویج فرهنگ استفاده مجدد و تبدیل مواد به جای دورریز آنها از دیگر اهداف این طرح است، ادامه میدهد: جلوگیری از تولید پسماند در راستای نیل به شهری بیپسماند، راهبرد اصلی واحد آموزش مدیریت پسماند این اداره بهشمار میرود.
کارشناس ارشد مدیریت با تاکید بر نقش آموزش شهروندان محلات بهویژه بانوان در گروههای مختلف تاکید میکند: آگاهسازی شهروندان نسبت به اهمیت مدیریت پسماند در حفظ محیط زیست و تاثیر آن بر سلامت فردی و اجتماعی و همچنین بر اقتصاد خانواده و شهر در اولویت قرار دارد.
شفیعزاده با اشاره به تبدیل تهدید پسماند به فرصت میگوید: پسماند که بهعنوان منبع آلودگی و تولید هزینه برای شهر و شهروند شناخته میشود، میتواند به فرصتی برای کمک به اقتصاد و محیط زیست شهری تبدیل شود.
وی با بیان اینکه ارائه راهکارهای عملی برای رسیدن به راس هرم مدیریت پسماند در دستور کار است، اضافه میکند: اجتناب از تولید پسماند بهعنوان عالیترین سطح مدیریت پسماند در جامعه هدفگذاری شده است.
رئیس اداره امور مشترکین و آموزش شهروندی سازمان مدیریت پسماند شهرداری اصفهان با اشاره به برگزاری کارگاههای آموزشی عملی خاطرنشان میکند: این کارگاهها شامل حذف شیرابه و تهیه خشکاله، کمپوستسازی، تهیه کود خانگی، حذف نایلون و تهیه کیسههای پارچهای میشود.
شفیعزاده با برشمردن سایر آموزشها میگوید: بازآفرینی و استفاده مجدد، مدیریت خرید و روشهای نگهداری و تبدیل مواد غذایی نیز به شهروندان آموزش داده شده است.
وی با اشاره به برگزاری نمایشگاهها و بازارچههای شهروندی ادامه میدهد: این بازارچهها شامل محصولات و دستسازههای شهروندان در راستای کاهش دورریز و استفاده مجدد بوده است.
کارشناس ارشد مدیریت با یادآوری خدمات جانبی بازارچهها تاکید میکند: مشاوره راهاندازی کسبوکارهای خانگی و درآمدزایی با استفاده از دورریزها، همچنین غرفههای ویژه کودکان نیز در این بازارچهها برپا شده است.
شفیعزاده با اشاره به آموزش در مراکز تجمع عمومی میگوید: مراکز فرهنگی، بهداشتی، مذهبی و ورزشی و پایگاههای بسیج از جمله مکانهایی هستند که آموزش شهروندان در آنها انجام میشود.
وی با بیان اینکه مدارس نیز تحت پوشش برنامههای آموزشی قرار دارند، اضافه میکند: آموزش دانشآموزان و اولیا در مدارس بهصورت مستمر در حال اجراست.
کارشناس ارشد مدیریت با اشاره به آموزشهای مجازی خاطرنشان میکند: آموزش گروههای مختلف شهروندی بهصورت مجازی و تهیه و انتشار محتواهای آموزشی دیجیتال و مجازی نیز انجام میشود.
شفیعزاده با تاکید بر همکاریهای بینبخشی میگوید: برگزاری کارگاههای آموزشی بازآفرینی با مشارکت مراکز فرهنگی و آموزشی، همکاری با رابطین بهداشت محلات و همکاری با معتمدین محلات از دیگر اقدامات صورت گرفته است.
وی با اشاره به نقش گروههای مردمنهاد ادامه میدهد: همکاری با گروههای مردمنهاد و فعالین حوزه محیط زیست نیز در اجرای برنامهها بسیار تاثیرگذار بوده است.
کارشناس ارشد مدیریت با بیان اقدامات تشویقی تاکید میکند: توزیع مخازن کمپوستساز خانگی در بین شهروندان محیطزیستی داوطلب و شهروندان منازل منطقه ۱۴ انجام شده است.
شفیعزاده با اشاره به آموزش خشکالهسازی میگوید: جمعآوری خشکاله از طریق غرفههای بازیافت و سامانه اصپاک و ارائه بیمهنامه در راستای تشویق شهروندان در حال انجام است.
وی با اشاره به رویکرد محلهمحوری اضافه میکند: اجرای برنامههای محلهمحور در مراکز محلات، راهبرد اصلی ما برای نهادینهسازی فرهنگ مدیریت پسماند در بین خانوادههاست.
کیسه مشکی، کیسه نارنجی، ۲ جهان متفاوت
به گزارش ایمنا، گاهی یک کیسه پلاستیکی میتواند معیار سنجش آگاهی یک جامعه باشد. آن شب در خیابان کاوه، کیسهها روی جدول صف کشیده بودند. بعضی فقط یک کیسه مشکی، بعضی یک کیسه نارنجی کنارش. تفاوت این دو کیسه، تفاوت نگاه دو همسایه بود به محیط زندگیشان.
سالهاست از تفکیک زباله میگوییم. پوستر چاپ میکنیم، کارگاه برگزار میکنیم، سامانه راه میاندازیم. اما واقعیت همچنان روی جدول خیابانهاست. جایی که یک خانه دو کیسه میگذارد و خانه روبهرویی فقط یک کیسه. آموزش دیدهاند، ولی عادت نکردهاند. میدانند، اما انجام نمیدهند.
سازمان مدیریت پسماند سالهاست تلاش میکند. از مدرسه تا مسجد، از محله تا اداره، اما تغییر، از جایی شروع میشود که هر کس تصمیم بگیرد. نه برای اینکه کسی ببیند، برای اینکه فردای فرزندش را ببیند.
کیسه نارنجی کنار کیسه مشکی، کار سختی نیست. فقط یک انتخاب است؛ انتخاب شهری که میخواهیم در آن زندگی کنیم.
نظر شما