به گزارش خبرگزاری ایمنا، هانتاویروس (Hantavirus) یک ویروس RNA است که توسط جوندگانی همچون موشهای صحرایی و موشهای خانگی حمل میشود. این ویروس که برای نخستینبار سال ۱۹۷۸ در نزدیکی رودخانه هانتان در کره جنوبی شناسایی شد، هر سال بین ۱۰ هزار تا ۱۰۰ هزار نفر را در سراسر جهان مبتلا میکند.
هانتاویروس در نقاط مختلف جهان دو بیماری متفاوت ایجاد میکند:
سندرم ریوی هانتاویروس (HPS) در قاره آمریکا
تب خونریزیدهنده با سندرم کلیوی (HFRS) در اروپا و آسیا
چرا هانتاویروس این بار در اخبار جهانی شده است؟
در ماه مه ۲۰۲۶ (اردیبهشت ۱۴۰۵)، سازمان جهانی بهداشت گزارش داد که هشت مورد ابتلا به هانتاویروس مرتبط با کشتی تفریحی اموی هوندیوس شناسایی شده است. از این تعداد، سه نفر جان باختهاند (نرخ مرگومیر ۳۸ درصد).
نکته نگرانکننده این است که گونه شناساییشده در این کشتی، ویروس آندز (Andes virus) نام دارد که برخلاف بیشتر گونههای هانتاویروس، قابلیت انتقال محدود از انسان به انسان را از طریق تماس نزدیک و طولانیمدت دارد.
راه انتقال هانتاویروس؛ چگونه مبتلا میشویم؟
روش اصلی: تماس با جوندگان آلوده
بیشتر موارد ابتلا به هانتاویروس از طریق:
- استنشاق گرد و غبار آلوده به ادرار، مدفوع یا بزاق موشها
- تماس مستقیم با جوندگان مرده یا زنده آلوده
- گزش توسط جوندگان آلوده (نادر)
محیطهای پرخطر
- انبارها، کلبههای روستایی، کامیونها و تریلرها
- مناطقی که جارو کردن خشک یا تمیز کردن آنها بدون ماسک انجام شود.
- سفر به مناطق اندمیک (همچون آرژانتین، شیلی، اروگوئه، کره جنوبی، چین)
انتقال انسان به انسان
بهجز ویروس آندز که در آمریکای جنوبی یافت میشود، سایر گونههای هانتاویروس قابلیت انتقال از انسان به انسان را ندارند و شیوع اخیر در کشتی کروز نیز مربوط به همین گونه خاص بوده است.
علائم هانتاویروس؛ از علائم خفیف تا ایست تنفسی
دوره کمون (نهفتگی) هانتاویروس ۲ تا ۴ هفته است. (میتواند بین ۱ تا ۸ هفته متغیر باشد.)
مرحله اول: علائم شبهآنفلوآنزا (۳ تا ۶ روز)
- تب بالا
- سردرد شدید
- دردهای عضلانی (بهویژه در ران، پشت و شانهها)
- خستگی مفرط
- تهوع، استفراغ و دلدرد
- اسهال
مرحله دوم: فاز حاد ریوی (مرحله بحرانی)
- سرفه خشک
- تنگی نفس پیشرونده
- احساس فشار در قفسه سینه
- کاهش سریع اکسیژن خون
- جمع شدن مایع در ریهها (ادم ریوی)
هشدار: در صورت مشاهده تنگی نفس پس از علائم اولیه، بیمار باید به بیمارستان منتقل شود. نارسایی تنفسی میتواند ظرف چند ساعت به مرگ منجر شود.
تشخیص و درمان هانتاویروس
روشهای تشخیص
- آزمایش PCR برای شناسایی RNA ویروس در روزهای نخست بیماری
- آزمایش سرولوژی (الایزا) برای تشخیص آنتیبادیهای IgM و IgG
- تصویربرداری قفسه سینه برای مشاهده درگیری ریهها
درمان هانتاویروس
در حال حاضر هیچ درمان اختصاصی ضدویروسی برای هانتاویروس وجود ندارد. درمان بیشتر حمایتی است:
- اکسیژندرمانی و تهویه مکانیکی در موارد شدید
- مدیریت مایعات و الکترولیتها
- حمایت از عملکرد کلیه در نوع کلیوی
- در بعضی موارد، استفاده از ریباویرین (ضدویروس) در مراحل اولیه ممکن است مؤثر باشد.
آمار و ارقام؛ هانتاویروس چقدر شایع و کشنده است؟
شاخص آمار:
- مبتلایان سالانه جهان ۱۰ هزار تا ۱۰۰ هزار نفر
- نرخ مرگومیر در آمریکا (HPS) ۳۰ تا ۴۰ درصد
- نرخ مرگومیر در اروپا و آسیا (HFRS) ۵ تا ۱۵ درصد
- نرخ مرگومیر در شیوع کشتی هوندیوس ۳۸ درصد (۳ مرگ از ۸ مورد)
- گونه قابل انتقال انسان به انسان فقط ویروس آندز (آمریکای جنوبی)
چگونه از ابتلا به هانتاویروس پیشگیری کنیم؟
در خانه و محیط کار:
- از ورود جوندگان به منزل جلوگیری کنید. (درزها و سوراخها را ببندید.)
- مواد غذایی را در ظروف دربسته نگهداری کنید.
- تلههای موش را در مکانهای مستعد نصب کنید.
هنگام پاکسازی مناطق آلوده:
- هرگز جارو نکشید و از روش خشک استفاده نکنید.
- محل را با محلول آب و سفید کننده (یک قسمت سفیدکننده به ۱۰ قسمت آب) خیس کنید.
- از دستکش لاستیکی، ماسک N۹۵ و عینک ایمنی استفاده کنید.
- زبالههای آلوده را در دو کیسه پلاستیکی ببندید و بسوزانید.
هنگام سفر به مناطق اندمیک:
- از اقامت در کلبههای روستایی با شواهد حضور جوندگان خودداری کنید.
- چادر زدن روی زمینهای بدون پوشش گیاهی را انتخاب کنید.
- مواد غذایی را در کیسههای ضدآب و بسته نگهداری کنید.
پاسخ به سؤالات پرتکرار درباره هانتاویروس
آیا هانتاویروس همچون کرونا واگیردار است؟
خیر. هانتاویروس به مراتب کمتر از کرونا واگیردار است و فقط یک گونه خاص آن (آندز) قابلیت انتقال محدود انسان به انسان دارد.
آیا در ایران هانتاویروس وجود دارد؟
تاکنون گزارشی از اپیدمی گسترده هانتاویروس در ایران منتشر نشده است، همچون سایر نقاط جهان، هر جا جوندگان حضور دارند، امکان شکلگیری چرخه انتقال بیماری وجود دارد. مردم و نظام سلامت باید نسبت به بیماری های مشترک انسان و حیوان هوشیار باشند و رعایت بهداشت محیط و کنترل جوندگان، مهمترین راه پیشگیری است.
آیا هانتاویروس کشنده است؟
بله، بهویژه نوع آمریکایی آن (سندرم ریوی) با نرخ مرگومیر ۳۰ تا ۴۰ درصد، یکی از کشندهترین ویروسهای شناختهشده است.
آیا واکسن هانتاویروس وجود دارد؟
در حال حاضر واکسن تأییدشدهای برای هانتاویروس وجود ندارد. (به جز واکسنهای محدود مورد استفاده در کره جنوبی و چین که در دسترس عموم نیست.)
نظر شما