به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، شهرها بهعنوان مراکز تمدنی و اقتصادی جوامع بشری، همواره بر پایه حضور فعال و مستمر شهروندان استوار بودهاند. از دوران باستان که بازارهای شلوغ بابل و رم باستان کانون تبادل کالا، ایده و فرهنگ بودند، تا عصر معاصر، شهرها بدون تعاملات حضوری مردمی، به مجموعهای از سازههای بیجان و معابر خالی از جنبش بدل میشوند. حضور شهروندان نهتنها چرخهای اقتصاد را به گردش درمیآورد، بلکه نوآوری، انسجام اجتماعی و هویت فرهنگی را ارتقا میدهد. در دوران پساکرونایی که دورکاری و انزوا غالب شده بود، بسیاری از شهرها با کاهش جمعیت مرکزی، با رکود تجاری و افزایش جرایم دستوپنجه نرم کردند. این دوران نشان داد که شهرها بدون حضور پایدار شهروندان، از حیات پویای خویش تهی میشوند و نیاز به بازگشت به تعاملات حضوری دارند.
استانبول؛ نماد بیداری شهروندی در پارک گزی
استانبول، پل تمدنی میان شرق و غرب، در ژوئن ۲۰۱۳ با جنبش پارک گزی، شاهد حضور بیسابقه و مداوم شهروندان در برههای حساس شد. آنچه با اعتراض به تخریب پارک گزی در میدان تکسیم برای ساخت مرکز تجاری آغاز شده بود، به موجی سراسری علیه استبداد شهری و زیستمحیطی تبدیل شد و میلیونها نفر را به خیابانها کشاند. پارک گزی و میدان تکسیم، به چادرنشینهای اعتراضی تبدیل شدند. جوانان، خانوادهها و گروههای مختلف، شبانهروزی آنجا ماندند؛ چادرها، کتابخانههای سیار و آشپزخانههای جمعی برپا کردند. تجمعات با موسیقی، شعار و هنر خیابانی، فضا را زنده نگه داشت.
با وجودی که این حضور، اقتصاد محلی را فلج کرد و ضرر روزانه ۷۵ میلیون دلار به اقتصاد این شهر وارد کرد، اما نتیجه آن بازسازی هویت مقاومتی استانبول بود. جنبش از استانبول به ۸۰ شهر ترکیه گسترش پیدا کرد و صدای شهروندان را جهانی ساخت. استانبول نشان داد که حضور فیزیکی در قلب شهر به جنبش فرهنگی تبدیل میشود و وابستگی شهرها به شهروندان فعال را برجسته میسازد. این رویداد، الگویی برای جنبشهای شهری معاصر باقی مانده است.
دهلینو؛ حضور مداوم در همبستگیهای اجتماعی و خیریه
دهلینو، پایتخت هند با جمعیت بیش از ۳۰ میلیون نفر، الگویی از حضور پایدار شهروندان در فعالیتهای اجتماعی روزمره و بحرانی است. در برهههای حساس همچون فصل موسمی (ژوئیه-سپتامبر) که سیلابها مزارع و خانهها را تهدید میکند، بازارهای شلوغ چاندنی چوک و میدانهای کنات به مراکز خیریه تبدیل میشوند. هزاران داوطلب از دانشجویان دانشگاه دهلی گرفته تا خانوادههای طبقه متوسط، غذای گرم، لباس و دارو بین گروههای آسیبپذیر توزیع میکنند. کمپینهای آگاهی از آلودگی هوا پیادهرویهای جمعی در را به راه میاندازند؛ شهروندان ماسکزده شعار میدهند و درخت میکارند.
این حضور با کمک به بیش از ۴۰ درصد جمعیت فقیرنشین، شکاف طبقاتی را پر میکند و انسجام را در برابر چالشهای زیستمحیطی تقویت میکند. اقتصاد خیابانی در دهلینو همچون ریکشاچیها وابسته به این جریان انسانی است و هویت «شهر اتحاد» را حفظ میکند.
جاکارتا؛ تجمعات اجتماعی در مقابله با بلایای طبیعی
جاکارتا که غرق در سیلابهای سالانه و زلزلههای جاوه است، با حضور بیوقفه شهروندان در همبستگی اجتماعی میدرخشد. در دوران بحرانی سیل ژانویه ۲۰۲۰ که ۶۶ نفر را کشت و ۴۰۰ هزار را آواره کرد، میدانهای مرودکا و محوطههای مساجد استقبال به مراکز فرماندهی مردمی بدل شدند. داوطلبان محلی، با قایقهای کوچک، غذا، آب تمیز و امکانات لازم برای برگزاری کلاسهای آنلاین برای کودکان سیلزده را در بین سیلزدگان توزیع کردند. گروههای «گوتونگ رویونگ» (همکاری جمعی اندونزیایی) شبانهروزی فعال بودند و در تمام زمینهها از جمعآوری کمک تا بازسازی خانهها مشارکت داشتند. این گروهها مشارکت زنان و جوانان در جامعه را دو برابر و جاکارتا را به مدلی برای شهرهای پرخطر آسیایی تبدیل کردند.
طبق گزارشهای دولتی، حضور گسترده و پرشور شهروندان اندونزیایی، تابآوری جاکارتا را ۳۰ درصد افزایش داد و هویت ضدبلای شهری را شکل داد. این همبستگی، شبکههای حمایتی محلی را تقویت و زمان بازسازی پس از بلایا را تا ۴۰ درصد کوتاهتر کرد. افزون بر این، اقتصاد محلی جاکارتا به بازارهای خیابانی وابسته است و بدون جریان انسانی متوقف میشود. رویدادهای اجتماعی و حضور مداوم مردم در صحنه، فرهنگ «باهم بودن» را در این شهر نهادینه کرده و از مهاجرت گسترده در بحرانها جلوگیری کرده است.
برلین، آلمان: حضور مداوم در همبستگی اجتماعی و حمایت از حاشیهنشینان
برلین، پایتخت آلمان با تاریخچهای از جدایی و اتحاد، نمونهای برجسته از حضور پایدار شهروندان در فعالیتهای اجتماعی است. در برهههای حساس همچون زمستانهای سخت با دمای زیر صفر و بحرانهای مهاجرت، میدانهای مرکزی همچون پلاتز و پارک تمپلهوفر فیلد به مراکز همبستگی بدل میشوند. هزاران برلینی از دانشجویان دانشگاه هومبولت گرفته تا بازنشستگان، کمپینهای «فرهنگ استقبال» را راه میاندازند که شامل توزیع لباس گرم، کلاسهای زبان رایگان و شامهای خیابانی برای بیخانمانها و پناهجویان است. رویدادهای هفتگی در پارک گورلویتزر، غذای ارگانیک برای هزاران نفر فراهم میکند و با اجرای موسیقی زنده و کارگاههای هنری روحیه شهروندان را در دوران سخت تقویت میکند.
طبق گزارشهای شهرداری برلین، بیش از ۵۰ هزار داوطلب سالانه در این فعالیتها شرکت میکنند، که ۲۰ درصد جمعیت شهری را پوشش میدهد، برای مثال در زمستان ۲۰۲۳، حضور مداوم ۵۰۰ نفره در پلاتز، مرگومیر بیخانمانها را ۱۵ درصد کاهش داد. این حضور، انسجام پس از دیوار برلین را حفظ و تنوع فرهنگی با حضور نزدیک به ۳۰ درصد جمعیت مهاجر را غنی میسازد. اقتصاد اجتماعی برلین در کافههای مشارکتی وابسته به حضور مردم است که برلین را به «شهر همدلی» تبدیل کرده است و بدون جریان انسانی، از رنگ فرهنگی تهی میماند.
هنگکنگ؛ نماد حضور مداوم شهروندان و همبستگی اجتماعی
هنگکنگ، کلانشهر جنوب شرقی آسیا با جمعیت ۷.۵ میلیون نفر، نمونهای برجسته از حضور پایدار شهروندان در مجامع است. این کلانشهر پرجنبوجوش در مجامع گسترده سال ۲۰۱۹، الگویی بینظیر از حضور پایدار و سازمانیافته شهروندان در صحنههای شهری ارائه داد. جنبش «دموکراسیخواهی» که با لایحه استرداد مظنونان به چین قارهای آغاز شد، میلیونها ساکن را به خیابانها کشاند و بیش از شش ماه به طول انجامید.
طی این دوران، میدانهای مرکزی همچون به مراکز تجمع دائمی بدل شدند. شهروندان، از دانشجویان تا شاغلان، با استفاده از اپلیکیشنها و شبکههای اجتماعی، تجمعات را هماهنگ میکردند.
این حضور پراکنده اما مداوم، هویت دموکراتیک هنگکنگ را در برابر فشارهای خارجی حفظ و انسجام نسل جوان (۸۰ درصد مشارکت زیر ۳۰ سال) را تقویت کرد. اگرچه این حضور مداوم به اقتصاد گردشگری (۲۵ درصد GDP) ضربه زد، اما منجر به تقویت انسجام اجتماعی شد و روحیه اجتماعی شهر را به نماد مقاومت جهانی تبدیل کرد، جایی که بدون جریان انسانی، هنگکنگ از پویایی فرهنگی تهی میماند. هنگکنگ اثبات کرد که در برهههای حساس، حضور فیزیکی شهروندان نهتنها مطالبهگری را مؤثر میسازد، بلکه شهر را به کانون جهانی تحولات بدل میکند.
نظر شما