به گزارش خبرگزاری ایمنا، پکن در شگفتانگیزترین اقدام دیپلماتیک خود در برابر واشنگتن، با صدور دستوری رسمی، تحریمهای آمریکا علیه پنج پالایشگاه نفتی خصوصی موسوم به «تیپات» را مسدود کرد. وزارت بازرگانی چین طی بیانیهای شنبه اعلام کرد که این تحریمها « بدون وجاهت قانونی بوده و اجرای آنها ممنوع است»، بر اساس اطلاعات به دست آمده، پالایشگاههای هدف شامل پتروشیمی «هنگلی» و چهار واحد دیگر در استان شاندونگ هستند که واشنگتن آنها را به خرید نفت خام ایران در نقض تحریمهای یکجانبه خود متهم کرده بود، این اقدام بیسابقه پکن که در آستانه سفر دونالد ترامپ به پکن صورت گرفته، در عمل نفوذ تحریمهای مالی آمریکا را در یکی از حساسترین نقاط زنجیره تأمین انرژی جهان خنثی میکند.
وزارت خزانهداری آمریکا پیشتر مدعی شده بود «هنگلی» که دومین پالایشگاه بزرگ تیپات در چین محسوب میشود، «از اوایل سال ۲۰۲۳ نفتکشهای متعددی از ناوگان سایه ایران را دریافت کرده و صدها میلیون دلار درآمد برای بخش نظامی تهران به همراه داشته است». با این حال، وزارت بازرگانی چین با استناد به قوانین مصوب سال ۲۰۲۱ شورای دولتی این کشور، تحریمهای خارجی را «نامشروع و فاقد قابلیت اجرا» توصیف کرده و تأکید کرد که «هرگونه محدودیت در روابط تجاری شرکتهای چینی با کشورهای ثالث، مغایر حقوق بینالملل است.»
چین که بیش از نیمی از نفت مورد نیاز خود را از خاورمیانه تأمین میکند، در نبرد سخت تأمین امنیت انرژی، ورق را به نفع خود برگردانده است، آژانس تحلیل دادههای انرژی «کپلر» (Kpler) در گزارشی اعلام کرد که در سال جاری میلادی، بیش از ۸۰ درصد از نفت صادراتی ایران به چین ارسال شده است و واردات نفت خام ایران توسط این کشور به حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز میرسد، تحلیلگران ارشد این آژانس اذعان داشتهاند که چین در عمل شریان اصلی حیات اقتصادی ایران را در اختیار دارد و این جریان مداوم انرژی، موجب شده تا فشار تحریمهای «حداکثری» کاخ سفید درعمل خنثی شود.
تحلیلگران اقتصادی بینالمللی بر این باورند که نفوذ پکن در صنعت انرژی ایران، آنچنان عمیق و گسترده است که هرگونه تلاش برای قطع این جریان، بازارهای جهانی را با شوک قیمتی بیسابقهای روبهرو خواهد کرد. روزنامه والاستریت ژورنال (The Wall Street Journal) در گزارشی تحلیلی تأکید کرده است که بیش از صد پالایشگاه «تیپات» در چین، اکوسیستمی مستقل از نظام مالی دلاری ایجاد کردهاند، این رسانه آمریکایی مینویسد: «این پالایشگاهها با بهرهمندی از شبکه گسترده نفتکشهای سایه که تعداد آنها از ۷۰ فروند در سال ۲۰۲۰ به حدود ۶۰۰ فروند در سال جاری رسیده است، توانستهاند سالانه دهها میلیارد دلار جریان نقدینگی را به سمت تهران سرازیر کنند.»
کارشناس و تحلیلگران مسائل انرژی خاورمیانه در گفتوگو با منابع خبری معتبر بیانکرد داشتهاند که عصر تحریمهای یکجانبه برای تغییر رفتار کشورها به سر آمده است، این تحلیلگران افزود: «تحریمها بدون شک اقتصاد ایران را تحت فشار قرار داده است، اما ایده استفاده از آنها برای تغییر رفتار دولتها، اکنون منسوخ شده است. بازاری موازی شکل گرفته که دلار در آن نقشی ندارد و این بازار، زانوی تحریمهای آمریکا را به زمین زده است.»
دیپلماتهای ارشد چین نیز با رد اتهامات واشنگتن، اعلام کردهاند که شرکتهای پکن «هرگز بهطورمستقیم وارد معامله با ایران نشده و تأمینکنندگان ما نیز تضمین دادهاند که منشأ نفت خام تحت تحریمهای آمریکا قرار ندارد»، در مقابل وزارت خزانهداری آمریکا نسبت به اعمال مجازاتهای ثانویه علیه هر نهاد مالی که با این پالایشگاهها همکاری کند، هشدار داده است. وزارت بازرگانی چین در پاسخ، بخشنامهای صادر کرده که به موجب آن، هرگونه همکاری با این تحریمها ممنوع و باطل اعلام شده است.