به گزارش خبرگزاری ایمنا، ماجرای بازگشت مهدی تاج، هدایت ممبینی و مهدی مومنی، سه مقام ارشد فدراسیون فوتبال ایران از کانادا، در روزهای اخیر به یکی از بحثبرانگیزترین رویدادهای فوتبال جهان تبدیل شده است؛ رخدادی که بیش از آنکه یک مسئله اداری ساده تلقی شود، نشانهای از غلبه ملاحظات سیاسی بر سازوکارهای رسمی و حتی اصول پذیرفتهشده در عرصه ورزش بینالملل ارزیابی میشود.
هیئت ایرانی که با هدف حضور در کنگره فیفا در ونکوور و پس از دریافت ویزای رسمی عازم کانادا شده بود، در اقدامی غیرمنتظره در بدو ورود با ممانعت مأموران مرزی مواجه شد و بدون ورود به خاک این کشور، ناچار به بازگشت مستقیم به ترکیه شد؛ اتفاقی که حضور نمایندگان رسمی فوتبال ایران در یکی از مهمترین نشستهای بینالمللی این رشته را منتفی کرد.
اعضای این هیئت پس از طی مسیر زمینی از ایران به ترکیه و انجام یک پرواز طولانی، در حالی به فرودگاه کانادا رسیدند که تمامی مراحل قانونی از جمله اخذ ویزا را طی کرده بودند؛ با این حال، مأموران آژانس خدمات مرزی کانادا (CBSA) با استناد به اختیارات خود، از ورود آنها جلوگیری کرده و دستور بازگشت را صادر کردند؛ تصمیمی که نهتنها غیرمنتظره، بلکه از منظر حقوقی و عرف دیپلماتیک نیز محل سؤال جدی است.
بر اساس گزارشها، حتی گذرنامههای این مقامات نیز توسط مأموران ضبط و همراه با خدمه پرواز به استانبول منتقل شد تا در آنجا به آنها تحویل داده شود؛ اقدامی کمسابقه که پیش از آغاز رسمی کنگره فیفا رخ داد و در نهایت به خالی ماندن صندلی رئیس فدراسیون فوتبال ایران در این رویداد انجامید.
تعارض نهادی یا نشانهای از تصمیم سیاسی؟
در شرایطی که اداره مهاجرت، پناهندگی و شهروندی کانادا پیشتر ویزای این افراد را صادر کرده بود، اقدام CBSA در لغو مجوز ورود، نوعی تعارض آشکار در تصمیمگیری نهادهای کانادایی را به نمایش گذاشت؛ تعارضی که از نگاه بسیاری از ناظران، فراتر از یک ناهماهنگی اداری و نشاندهنده تأثیرگذاری ملاحظات سیاسی بر یک فرآیند رسمی است.
بازتاب این اتفاق در رسانههای کانادایی نیز قابل توجه بود؛ بهگونهای که برخی تحلیلگران، این رویکرد را مصداق «بیکفایتی فاحش» در مدیریت تصمیمات دولتی دانستند و این پرسش را مطرح کردند که صدور ویزا بدون تضمین ورود، چه معنایی جز تضعیف اعتبار رویههای حقوقی دارد.
موضع رسمی؛ تأیید بدون پذیرش مسئولیت
در واکنش به این اتفاق، آنیتا آناند، وزیر امور خارجه کانادا، با تأیید لغو ورود هیئت ایرانی اعلام کرد که این تصمیم از سوی نهادهای مرتبط اتخاذ شده و «عمدی» نبوده است؛ موضعی که در عین تأیید اصل ماجرا، از پذیرش صریح مسئولیت سیاسی آن خودداری میکند.
همچنین در پاسخ رسمی دفتر وزیر مهاجرت کانادا، لینا دیاب، تأکید شده که با وجود بررسی تخصصی درخواستهای ویزا، دولت این کشور موضعی مشخص درباره مقامات جمهوری اسلامی ایران دارد؛ موضعی که عملاً نشان میدهد تصمیم اتخاذشده، بیش از آنکه صرفاً یک اقدام اداری باشد، در چارچوب سیاستگذاری کلان قابل تحلیل است.
تائوس آیت، دبیر مطبوعاتی وزیر مهاجرت نیز این اقدام را در راستای «حفظ امنیت شهروندان کانادایی» توصیف کرد، در حالی که در کنفرانس خبری تورنتو، گری آنانداسانگاری، وزیر امنیت عمومی، از اظهارنظر درباره جزئیات این پرونده خودداری کرد.
فیفا در تنگنای بیطرفی
این پرونده در حالی ابعاد گسترده رسانهای پیدا کرده که دعوتنامه رسمی و هماهنگیهای سفر از سوی فیفا انجام شده بود؛ موضوعی که لغو ورود نمایندگان یک فدراسیون عضو با وجود ویزای معتبر را به رخدادی کمسابقه در فضای ورزش بینالملل تبدیل کرده است.
در چنین شرایطی، نقش و جایگاه فیفا نیز با چالش جدی مواجه شده است؛ نهادی که همواره بر اصل بیطرفی سیاسی تأکید دارد و حتی فدراسیونها را در صورت دخالت دولتها با تحریم مواجه میکند، اکنون در برابر اقدامی قرار گرفته که بهوضوح برآمده از تصمیمات حاکمیتی یک کشور میزبان است، اما عملاً خارج از حوزه اختیارات این نهاد قرار دارد.
بر همین اساس، این اتفاق را میتوان نمونهای روشن از غلبه سیاست بر ورزش دانست؛ جایی که اصولی مانند برابری فرصتها، دسترسی برابر اعضا به مجامع بینالمللی و استقلال نهادهای ورزشی، در سایه تصمیمات یکجانبه دولت میزبان با چالش مواجه میشود؛ مسیری که در صورت تکرار، میتواند اعتبار ساختارهای بینالمللی ورزش را بیش از پیش زیر سؤال ببرد.
این اتفاق در راستای حذف نام و پرچم ایران قرار دارد
رضا شاهمنصوری، کارشناس حقوق ورزشی کشورمان در رابطه با موضوعی که رخ داده است،در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار کرد: مهدی تاج با یک مجوز قانونی و ویزا به نمایندگی از فوتبال ایران به کانادا رفته و بازگشته است و قرار بوده است که در یک ایونت ورزشی حضور پیدا کنند.
وی افزود: این در همان مسیری است که پرچم ما از ورزشگاه سیاتل برداشته میشود و نام کشور ما را با ایتالیا جایگزین میکنند.
حقوقدان ورزشی کشورمان تاکید کرد: ما و ورزش درگیر یک جنگ نرم هستیم که وظیفه ما به عنوان وکلای دادگستری و اهالی رسانه این است که از ورزش کشورمان بهویژه فوتبال کشورمان که با شایستگی هرچه تمامتر موفق شد به جامجهانی راه پیدا کند، دفاع کنیم.
وی بیان کرد: ممکن است این اتفاقات برای تیم ملی ما نیز رخ دهد، اگر شرایط برای حضور ما در جامجهانی مهیا شود، بهطور قطع جامجهانی سادهای را در پیش نداریم؛ حتی در دوره گذشته و جامجهانی ۲۰۲۲ قطر که ما دیپلماسی ورزشی بسیار خوبی با این کشور داشتیم، جامجهانی سادهای برای ما نبود.
شاهمنصوری ادامه داد: بهطور قطع این جامجهانی نیز مشکلات و دردسرهای خاص خود را خواهد داشت و در ادامه مسیر باز هم شاهد شیطنتهایی خواهیم بود.
برای پیشگیری از چنین شرایطی راهکار حقوقی نمیتوان داد
وی عنوان کرد: به نظر من برای پیشگیری از چنین شرایطی راهکار حقوقی نمیتوان ارائه داد؛ امیدواریم که مسئولان برگزاری مسابقات با بهترین کیفیت این تورنمنت را پیش ببرند و بهطور قطع همینگونه خواهد بود.
کارشناس حقوقی ورزش ایران خاطرنشان کرد: اگر مجموعه حاکمیت و حکمرانان در ورزش تشخیص دهند که تیم باید به جامجهانی بروند، بهطور قطع تشریفات و هرچیزی که به مربوط به این مسابقات باشد، قابل پیشبینی خواهد بود.
به گزارش ایمنا، در مجموع، آنچه در ماجرای لغو ورود هیئت فوتبال ایران به کانادا رخ داد نشانهای روشن از ورود ملاحظات سیاسی به عرصهای است که ذاتاً باید بر پایه بیطرفی و قواعد مشترک بینالمللی اداره شود. صدور ویزای رسمی و سپس ممانعت از ورود، نهتنها اعتبار رویههای حقوقی را زیر سؤال میبرد، بلکه این پیام را مخابره میکند که حتی در چارچوب رویدادهای رسمی ورزشی نیز، تصمیمات میتواند تحت تأثیر رویکردهای سیاسی تغییر یابد.
در این میان، انفعال ساختاری فیفا در برابر اقدام کشور میزبان، بیش از پیش چالش بیطرفی این نهاد را برجسته کرده و این پرسش را مطرح میکند که در صورت تداوم چنین روندی، تضمین حقوق برابر برای همه اعضا تا چه حد قابل اتکا خواهد بود؟ از سوی دیگر، تحلیلهای کارشناسی نیز حکایت از آن دارد که اینگونه اقدامات را باید در چارچوب یک «جنگ نرم» و تلاش برای به حاشیه راندن حضور و نمادهای ایران در میادین بینالمللی ارزیابی کرد.
برآیند این رخداد نشان میدهد که ورزش، بهویژه در سطح کلان جهانی، بیش از هر زمان دیگری در معرض مداخلات سیاسی قرار گرفته است؛ مسیری که اگر با واکنش مؤثر نهادهای بینالمللی و پیگیری حقوقی و رسانهای همراه نشود، میتواند در آینده به رویهای عادی تبدیل شده و دامنه آن حتی به رقابتهایی همچون جامجهانی نیز کشیده شود.
نظر شما