به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، بر اساس آخرین تحلیلهای مؤسسه کپیتال اکونومیکس و دادههای جدید منتشرشده در آوریل ۲۰۲۶، استیون براون، اقتصاددان ارشد این شرکت، هشدار داده است که گسترش جنگ علیه ایران، جهان را با یکی از بزرگترین بحرانهای تأمین مواد اولیه صنعتی در دهههای اخیر مواجه کرده است. آنچه زمانی یک پیشبینی بود، اکنون در حال تبدیل شدن به واقعیتی تلخ در زنجیرههای تأمین جهانی است. تأثیر این بحران بهطور ویژه بر بازار جهانی پلاستیک و آلومینیوم احساس میشود، زیرا ایران و کشورهای همسایهاش در غرب آسیا نقش کلیدی در صادرات این مواد دارند. حدود ۲۵ درصد از پلیپروپیلن و ۲۰ درصد از پلیاتیلن مورد استفاده در صنایع بستهبندی، خودرو، داروسازی و ساختوساز جهان، از منطقه غرب آسیا تأمین میشود. اگر این زنجیره دچار اختلال شود، طی سه ماه کمبود پلاستیک در سراسر جهان فراگیر خواهد شد و پیامدهای آن از کارخانههای بستهبندی اروپایی تا واحدهای تولید مواد غذایی در شرق آسیا احساس میشود.
اکنون، دادههای جدید نشان میدهد که این اختلال در عمل آغاز شده است. قیمت پلیمرها و رزینهای پلاستیکی در آوریل ۲۰۲۶ به بالاترین سطح خود در چهار سال اخیر رسیده و شرکتهای بزرگی همچون داو (Dow) افزایش قیمت پلیاتیلن را برای ماههای مارس و آوریل اعمال کردهاند. علاوه بر این، تا اواسط مارس ۲۰۲۶ بیش از ۳۱ مورد اعلام وضعیت قوه قاهره (ناتوانی در انجام تعهدات قراردادی) در صنایع شیمیایی آسیا و خاورمیانه ثبت شده است. یکی از دلایل اصلی این بحران، بسته شدن تنگه هرمز و اختلال در جریان روزانه ۱.۲ میلیون بشکه نفتا (خوراک اصلی تولید اتیلن و پروپیلن) است که حاشیه سود پالایش آن در آسیا را از ۱۰۸ دلار به بیش از ۴۰۰ دلار در هر تن رسانده است.
بحران به همین جا ختم نمیشود. بر اساس تحلیلهای کپیتال اکونومیکس، در فاصله چهار ماه پس از آغاز جنگ، خودروسازان جهانی با کاهش شدید عرضه آلومینیوم روبهرو خواهند شد، فلزی که پایه اصلی ساخت بدنه خودرو، قطعات الکتریکی و هواپیماست. اما گزارشهای جدید حکایت از آن دارد که حملات مستقیم به تأسیسات تولید آلومینیوم در منطقه، این پیشبینی را نیز به واقعیت تبدیل کرده است. در اواخر مارس ۲۰۲۶، تأسیسات عظیم تولید آلومینیوم در بحرین (Alba) و امارات متحده عربی (EGA) هدف حملات قرار گرفتند و ظرفیت تولید در منطقه خلیجفارس که حدود ۹ درصد آلومینیوم جهان را تأمین میکند، به شدت کاهش یافته است. کارخانه قطر (Qatalum) نیز با تنها ۶۰ درصد ظرفیت فعالیت میکند و کارشناسان میگویند بازگشت این واحدها به مدار تولید بین ۶ تا ۱۲ ماه زمان نیاز دارد. مدیرعامل تویوتا هشدار داده است که در صورت ادامه این روند، مشکل تأمین گریبانگیر کل صنعت خودروسازی جهان خواهد شد.
جدیترین هشداری که در روزهای اخیر (آوریل ۲۰۲۶) مطرح شده، فراتر از پلاستیک و آلومینیوم است و به بحران کودهای شیمیایی و در نتیجه تهدید امنیت غذایی جهان مربوط میشود. قیمت اوره (مهمترین کود نیتروژنه جهان) از محدوده ۴۰۰ تا ۴۹۰ دلار قبل از جنگ به حدود ۷۰۰ دلار در هر تن افزایش یافته است. تحلیلها نشان میدهد که برخلاف شوکهای نفتی گذشته، تأثیر شوک کود دیرتر اما پایدارتر است و اوج اثر تورمی آن بر قیمت مواد غذایی پس از ۱۵ ماه (نیمه دوم سال ۲۰۲۷) رخ خواهد داد. این بحران بهویژه برای کشورهای فقیر آفریقایی و جنوب آسیا که سهم غذا در سبد مصرفی آنها تا ۵۰ درصد است، میتواند فاجعهبار باشد.
کارشناسان هشدار میدهند که چنین اختلال گستردهای میتواند قیمت محصولات مصرفی را بهطور چشمگیری افزایش دهد و رکود جدیدی در صنایع وابسته به زنجیره فلزات سبک، مواد پلاستیکی و محصولات کشاورزی بهوجود آورد. تنها مزیت نسبی در این بحران متعلق به آمریکای شمالی است که بهدلیل برخورداری از خوراک گازی ارزان (اتان) برای تولید پلاستیک، در موقعیت بهتری نسبت به اروپا و آسیا قرار دارد، با این حال، شدت این بحران به مراتب بدتر از بحران انرژی سال ۲۰۲۲ ارزیابی میشود، زیرا این بار زنجیره تأمین نهتنها با گرانی، بلکه با ناپدید شدن فیزیکی مواد اولیه (Physical Disappearance) روبهرو شده است. بازگشت از چنین رکودی، به باور تحلیلگران، به مراتب دشوارتر از بحرانهای انرژی گذشته خواهد بود.
نظر شما