به گزارش خبرگزاری ایمنا، در قلب کویر فرهنگ و تاریخ ایران، در دامن شهر اصفهان، جایی فراتر از یک گورستان عادی قرار دارد و نفسهای تاریخ در سنگهایش حبس شده است. «تختفولاد» شهر خاموشی که فریاد میزند.
این مکان تنها مدفن مردگان نیست، روایتگر زندهای است از عرفان، هنر، دانش و حماسهای که قرنها در بطن این سرزمین جریان داشته است؛ گورستانی که در کنار بقیع در مدینه و وادیالسلام در نجف، از مهمترین و متبرکترین مرقدهای جهان اسلام بهشمار میرود.
امروز، وقتی از دروازههایش وارد میشوی، چیزی در هوا سنگینی میکند، نه فقط بوی باروت که بوی اندوهی تازه.
تکیههایی که فریاد میزنند
تختفولاد با وسعتی بیش از ۷۵ هکتار، بیش از ۲۰ تکیه و ۴۰ عرصه دفن را در خود جای داده است. بیش از ۶۰ اثر تاریخی که بعضی از آنها بهطور جداگانه در فهرست میراث ملی ثبت شده است وبیش از ۱۰۰ هزار سنگ مزار. حدود ۲۰۰۰ نفر از مشاهیر و نامآوران این سرزمین در آن آرمیدهاند، اما در جنگ تحمیلی سوم به این حرمت بیاحترامی شد.
در حملات اخیر، مجموعه تختفولاد بهواسطه پرتابهها و موجهای انفجاری که به لحاظ همجواری با بعضی محیطهای مورد اصابت داشت، از خسارت و آسیب در امان نماند. نه به این دلیل که هدف بود، به این دلیل که هیچچیز برای دشمن مقدس نیست؛ نه خانه مردم، نه مسجد، نه بیمارستان و نه حتی قبرستان.
۷ تکیه، ۷ زخم عمیق
حدود هفت تکیه از تختفولاد که ثبت ملی شده استو میراث ملی به شمار میرود، زخم خورده است؛ تکیه خوانساری، تکیه بیدآبادی، تکیه مادر شاهزاده، تکیه بابارکنالدین، تکیه کازرونی، تکیه خاتونآبادی و مجموعه گنجینه اسناد در باغ طوبی.
بیش از ۳۰ نقطه آسیب دیده است؛ بعضیها شکستگی شیشه، بعضیها ترک در دیواره تکایا، بعضیها درهای شکسته.
اما بدترینش این است که کارشناسان میگویند: «با شکافی که ایجاد شده، ممکن است در مراحل مرمت بفهمیم که لایههای زیرین هم آسیب دیده است.» همان لایههایی که قرنها تاریخ را روی شانههای خود حمل کردهاند. همان لایههایی که هیچ دوربینی نمیبیند، اما قلب اصفهان میفهمد.
پنجرهای که دوباره شکست
حالا میخواهم از یک زخم تازهتر بگویم، از پنجره اُرُسی تکیه کازرونی. یکی از قدیمیترین عناصر گردشگری تختفولاد.
سالها بود که این پنجره نیاز به مرمت داشت. بالاخره سال گذشته، مرمتش آغاز شد. در هفتههای پایانی اسفند، با بیش از یک میلیارد تومان هزینه، مرمت آن به پایان رسید. پنجره نفس کشید. دوباره نور از لای چوبهای ظریفش گذشت، اما جنگ رمضان آمد و آن پنجره را دوباره شکست.
یک میلیارد تومان، ماهها کار کارشناسی، دستهای هنرمندی که با عشق هر تکه چوب را جایی گذاشتند، همهچیز در یک لحظه، با یک موج انفجار، نابود شد. نه بهدلیل اشتباه، نه بهدلیل بیاحتیاطی، فقط بهدلیل جنایت جنگی.
۷ تکیه تختفولاد آسیب دید و ۷ میلیارد تومان خسارت بهجا ماند / پرونده مستندسازی خسارتها آماده شد
ابراهیم عمرانی، مدیر مجموعه تاریخی، فرهنگی و مذهبی تختفولاد شهرداری اصفهان ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای دفاع مقدس، شهادت امام انقلاب اسلامی ایران به خبرنگار ایمنا میگوید: بیشک آسیبهایی که در جریان جنگ تحمیلی سوم به مجموعه تختفولاد وارد شد، در برابر خونهایی که دادیم و شهادت هموطنانمان ناچیز است، اما تختفولاد بهعنوان میراث و سرمایه معنوی برای شهرمان ارزشمند است.
وی میافزاید: در حملات اخیر دشمن بهواسطه پرتابهها و موجهای انفجاری که به لحاظ همجواری تختفولاد با بعضی محیطهای مورد اصابت داشت، این مجموعه از خسارت و آسیبها در امان نماند.
مدیر مجموعه تاریخی، فرهنگی و مذهبی تختفولاد شهرداری اصفهان میگوید: پس از آسیبشناسی انجامشده، بیش از ۳۰ نقطه آسیبدیده در حد شکستگی شیشهها، ایجاد ترک در دیواره تکایا و شکستن درها شناسایی شد و بیشک با شکافی که ایجاد شده است، امکان دارد در مراحل مرمت دریابیم که لایههای زیرین آنها نیز آسیب دیده باشد که این موضوع پروژه مرمت را طولانی و سختتر میکند.
عمرانی ادامه میدهد: آسیبهای ناشی از جنگ در حدود ۷ تکیه تختفولاد که ثبت ملی شده است و میراث ملی بهشمار میرود، از جمله تکیه خوانساری، تکیه بیدآبادی، تکیه مادر شاهزاده، تکیه بابارکنالدین، تکیه کازرونی و تکیه خاتونآبادی و مجموعه گنجینه اسناد در باغ طوبی قابل مشاهده است.
وی میافزاید: بررسی های نخست نشان میدهد که برای مرمت و بازسازی آسیبهای بهجا مانده جنگ در تختفولاد حدود هفت میلیارد تومان اعتبار نیاز است که امیدواریم با پیگیری نهادهای بینالمللی توسط وزارت میراث فرهنگی اقدامات لازم برای بازسازی انجام شود.
مدیر مجموعه تاریخی، فرهنگی و مذهبی تختفولاد شهرداری اصفهان با بیان اینکه پنجره ارسی، یکی از قدیمی ترین عناصر گردشگری تختفولاد در تکیه کازرونی است که نیاز به سالها مرمت داشت، سال گذشته مرمت آن آغاز شد و در هفتههای پایانی اسفند سال گذشته با بیش از یک میلیارد تومان هزینه به پایان رسید، ادامه میدهد: این پنجره در جریان جنگ تحمیلی سوم تخریب شد و نیاز به مرمت و بازسازی مجدد دارد.
عمرانی تاکید میکند: پرونده ویژهای در قالب تمام مستندات آماده کردیم و از طریق مراجع ذیصلاح پیگیری میشود که امیدواریم بهزودی خسارات این آسیبها در تختفولاد و دیگر آثار ارزشمند تاریخی و مذهبی در کشور جبران شود.
۷ میلیارد تومان برای مرهم
بررسیهای اولیه نشان میدهد که برای مرمت و بازسازی آسیبهای به جا مانده از جنگ در تختفولاد، حدود هفت میلیارد تومان اعتبار نیاز است. هفت میلیارد برای اینکه زخمها کمی التیام پیدا کند. برای اینکه ترکهای دیوارها پر شود. برای اینکه پنجره ارسی دوباره نور را به داخل دعوت کند.
اما سوال این است: چه کسی باید این هزینه را بپردازد؟ کسانی که زخم زدند یا کسانی که ارث قرنها را نگهداری میکنند؟
از ۴۰۰ تکیه دوره صفوی در تختفولاد، تنها ۵۰ تکیه باقی مانده است
رسول امینی، کارشناس میراث فرهنگی با اشاره به حملات وحشیانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به مجموعه تاریخی تختفولاد اصفهان به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: قبل از اینکه به عمق جنایاتی که بهواسطه حملات وحشیانه آمریکا و رژیم صهیونیستی در تختفولاد بهجا مانده است اشاره کنم، باید بگویم که تختفولاد تاریخچه تخریبهای زیادی را پشت سر گذاشته است؛ از حمله افغانها در دوران صفویه گرفته تا تخریبها در دوره قاجار یا حتی رونق شهرسازی که بر اثر آن بسیاری از قبور و بناهای تاریخی در این فضا تخریب شده است.
وی با بیان اینکه یکی از جنایتها و تخریبهایی که در حق بشریت اتفاق افتاده، تخریب بناهای دولتخانه صفوی، نقش جهان و تختفولاد است، میافزاید: تختفولاد که عنوان دومین قبرستان جهان تشییع را دارد و از آن بهعنوان وادیالسلام ثانی یاد میشود، در جنگ تحمیلی سوم دچار آسیب شده است؛ این آثار فقط مختص مردم ایران نیست، این آثار اگر تخریب شود جایگزین دیگری ندارد.
کارشناس میراث فرهنگی ادامه میدهد: از مجموع ۴۰۰ تکیه ای که از دوره صفویان وجود داشت، در حال حاضر بیشتر از ۵۰ تکیه در تختفولاد وجود ندارد؛ این آثار یک جنایت جنگی است که میبینید و اگر ادامه پیدا کند چیزی به نام تختفولاد برای آیندگان نخواهیم داشت.
امینی تصریح میکند: جوامع جهانی باید این جنایات را به طور جدی محکوم کنند، چراکه برخی از این آثار همچون تکیه بابارکنالدین که مربوط به دوره ایلخانی و الحاقات دوره صفویه است، نمونه دیگری در ایران ندارند؛ تمام آثار و ابنیه تختفولاد ارزشمند است و باید از آنها صیانت شود.
سنگ قبرها شاهدند
امروز که برای تهیه گزارش از آثار برجامانده جنگ تحمیلی سوم در تختفولاد، به این گورستان تاریخی رفتم، بین سنگ قبرها قدم زدم. دست کشیدم به دیوارهای ترک خورده. به پنجره ارسی شکسته نگاه کردم و فکر کردم: تختفولاد، این گورستان تاریخی که تا سال ۱۳۶۳ بهعنوان قبرستان عمومی شهر مورد استفاده بود و حالا محل دفن بزرگان و نامآوران، تبدیل شده است به یکی از صحنههای جنایت؛ این سنگ قبرها، روزی روزگاری روی زندگیهای معمولی نفس میکشیدند، اما حالا شاهد جنایتی هستند که نه بر سنگ قبرها که بر وجدان تاریخ مینشیند.
تختفولاد زخمی شد، اما خم نشد. آثار جنگ هنوز بر پیکره تخت فولاد خودنمایی میکند، پنجره ارسی که تازه نفس کشیده بود هم شکست، اما روح این سرزمین نمرده است. این سرزمین، نه فقط یک گورستان که روایتگر زندهای از عرفان، هنر، دانش و حماسه است و تا وقتی ما هستیم، اینجا زنده میماند.
نظر شما