به گزارش خبرگزاری ایمنا، قرار گرفتن دائمی در معرض اخبار، ذهن را به سمت نوعی هشدار بیرونی هدایت میکند؛ حالتی که در آن فرد احساس میکند باید همیشه اتفاقات را رصد کند تا از خطرات احتمالی جا نماند. این احساس مسئولیت افراطی نسبت به خبرها به مرور موجب فرسودگی ذهنی میشود و فرد را از تشخیص اولویتهای واقعی زندگی دور میکند. چنین حالتی بهتدریج باعث کاهش احساس امنیت درونی میشود، حتی اگر شرایط واقعی زندگی آرام باشد.
در بسیاری از افراد، مصرف اخبار تبدیل به یک عادت روتین، اما ناخودآگاه میشود و بدون اینکه نیاز واقعی وجود داشته باشد، فرد چندین بار در روز به سراغ تلفن همراه یا شبکههای اخبار میرود تا جدیدترین اتفاقات را مرور کند. این رفتارهای تکراری بهظاهر بیضرر، طی زمان نظام توجه را مختل میکند و توان تمرکز روی کارهای عمقی و بلندمدت را کاهش میدهد. در نتیجه بهرهوری کاهش مییابد و احساس نارضایتی از عملکرد شخصی افزایش پیدا میکند.
اخبار بهویژه در فضای آنلاین،بیشتر با زبان هیجانی و دراماتیک روایت میشوند و مغز قبل از اینکه فرصت تحلیل داشته باشد، تحت تأثیر احساسات قرار میگیرد. تداوم این رویارویی موجب میشود ذهن بهطور ناخودآگاه هیجان بالا را بهعنوان حالت طبیعی بپذیرد. وقتی هیجان بالا تبدیل به خط پایه میشود، کوچکترین اتفاقات روزمره نیز بزرگ و تهدیدکننده بهنظر میرسند.
پیگیری بیوقفه اخبار میتواند موجب شکلگیری تصور اغراقآمیز از بیثباتی جهان شود و وقتی هر روز با بحرانها، هشدارها، خشونتها و تحلیلهای اضطرابآور روبهرو میشویم، مغز ارتباط خود را با شرایط واقعی پیرامون از دست میدهد. این فاصله بین واقعیت شخصی و واقعیت رسانهای یکی از دلایلی است که برخی افراد با وجود داشتن زندگی آرام، دچار نگرانی دائمی هستند.
هوشیاری دائم مغز و افزایش سطح کورتیزول در پی پیگیری مداوم اخبار / قرارگیری پیوسته در معرض اخبار منفی موجب سوگیری منفی میشود
سمیه طاهری، روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه پیگیری مداوم اخبار بهویژه در عصر شبکههای اجتماعی و بمباران اطلاعات، میتواند مغز را در وضعیت هشیاری مداوم قرار دهد، به خبرنگار ایمنا میگوید: این حالت با فعال شدن سیستم استرس بدن همراه است و مغز به صورت دائم در حال رصد تهدیدهای احتمالی است، چنین الگویی در بلندمدت سطح کورتیزول را افزایش میدهد و باعث میشود فرد حتی در زمانهایی که خبری هم نمیبیند، احساس تنش یا بیقراری کند.
وی با بیان اینکه از دیدگاه روانشناسی شناختی، قرار گرفتن پیوسته در معرض اخبار منفی موجب سوگیری منفی میشود، میافزاید: در واقع ذهن تمایل پیدا میکند تهدیدها، خطرات و رویدادهای ناخوشایند را بزرگتر از واقعیت ببیند و به همین دلیل افرادی که ساعات زیادی را در روز صرف دنبال کردن اخبار میکنند، بیشتر دچار نگرانیهای غیرواقعبینانه، فاجعهسازی ذهنی و ناامیدی میشوند، حتی اگر در زندگی روزمرهشان مشکل خاصی وجود نداشته باشد.
روانشناس و مشاور خانواده با اشاره به اینکه پیامد مهم دیگر، فرسودگی اطلاعاتی است و وقتی مقدار زیادی داده، تحلیل، خبر صحیح یا نادرست و روایتهای متناقض وارد ذهن میشود، ظرفیت پردازش ذهن کاهش مییابد، تصریح میکند: در نتیجه کاهش تمرکز، حواسپرتی، تصمیمگیری ضعیف و احساس خستگی ذهنی به سراغ فرد میآید، بسیاری از افراد این حالت را با خستگی بیدلیل یا بیحوصلگی دائمی اشتباه میگیرند، در حالی که علت اصلی، مصرف بیش از حد اخبار است.
مصرف اخبار باید همچون رژیم غذایی مدیریت شده باشد / رژیم رسانهای سالم به معنای بیخبر بودن نیست
طاهری ادامه میدهد: پیگیری بیوقفه اخبار میتواند چرخه خواب را مختل کند و به ویژه اگر فرد قبل از خواب اخبار ناراحتکننده مرور کند، ذهن توان پایین آمدن از حالت هشیاری را از دست میدهد که نتیجه آن خواب سطحی، کابوس یا بیدار شدن مکرر در طول شب است و این اختلال خواب نیز به نوبه خود اضطراب را تشدید و یک چرخه معیوب ایجاد میکند.
وی با بیان اینکه توصیه میشود که مصرف اخبار همچون یک رژیم غذایی مدیریتشده باشد، میگوید: همانطور که خوردن بیش از اندازه غذای ناسالم بدن را بیمار میکند، مصرف بیحساب اخبار هم ذهن و سیستم عصبی را فرسوده میکند. یک رژیم رسانهای سالم شامل زمانبندی مشخص، انتخاب منابع معتبر و محدود کردن حجم رویارویی بهویژه در ساعات پایانی روز است.
روانشناس و مشاور خانواده اضافه میکند: مدیریت آگاهانه روبهرو با اخبار فرصتی فراهم میکند تا فرد بتواند بین اطلاع داشتن و غرق شدن در اطلاعات مرز بگذارد. این رویکرد نهتنها به کاهش اضطراب و افزایش سلامت روان کمک میکند، بلکه توان ذهنی برای تحلیل و تصمیمگیری را بهبود میبخشد و به بیان دیگر، رژیم رسانهای سالم به معنای بیخبر بودن نیست، بلکه به معنای مراقبت از سلامت ذهن است همانطور که از سلامت جسم مراقبت میکنیم.
عصبانیت زودتر و نداشتن تمرکز از تأثیرات پنهان مصرف زیاد اخبار است / پیگیری مداوم اخبار نوعی وابستگی رفتاری ایجاد میکند
فاطمه خدادادی، روانشناس بالینی با اشاره به اینکه پیگیری بیش از حد اخبار در عمق روان، نوعی وابستگی رفتاری ایجاد میکند و یعنی فرد ناخودآگاه احساس میکند اگر چند ساعت یا حتی چند دقیقه از جریان اطلاعات دور بماند، چیزی را از دست خواهد داد، به خبرنگار ایمنا میگوید: این ترس از عقبماندن یکی از محرکهای قوی اضطراب امروزی است. چنین الگویی موجب میشود فرد برای رفع این نگرانی به صورت موقتی به سراغ اخبار برود، اما همین رفتار اضطراب را دوباره فعال میکند و چرخهای خودتقویتگر میسازد.
وی با بیان اینکه از دیدگاه عصبشناسی، رویارویی مکرر با اخبار هیجانی یا بحرانی، سیستم پاداش مغز را نیز تحت تأثیر قرار میدهد، میافزاید: اخبار ناگهانی یا دراماتیک با تحریک دوپامین احساس نیاز به چک کردن دوباره را تقویت میکنند. این سازوکار مشابه سازوکار بسیاری از رفتارهای اعتیادگونه است و به همین دلیل برخی افراد میگویند هر وقت تلفن را کنار میگذارند، ناخودآگاه دوباره آن را برمیدارند تا ببینند چه اتفاقی جدید افتاده است.
روانشناس بالینی با اشاره به اینکه در سطح روابط انسانی هم مصرف بیش از حد اخبار پیامدهای پنهان دارد، تصریح میکند: وقتی ذهن بهطور دائم درگیر مسائل جهانی، بحرانها یا تنشهای بیرونی باشد، انرژی روانی کمتری برای توجه به روابط عاطفی و گفتوگوهای روزمره باقی میماند و در نتیجه فرد ممکن است زودتر عصبانی شود، تمرکز روی صحبتهای دیگران برایش دشوار شود یا احساس کند در ارتباطاتش حضور ذهن ندارد و این موضوع میتواند فاصلههای عاطفی و سوءتفاهمهای ناخواسته ایجاد کند.
تاثیر مصرف مداوم اخبار بر تحریک سیستم هشدار درونی و بروز علائم جسمانی / کاهش مصرف اخبار فرصتی فراهم میکند تا ذهن از محرکهای طبیعی تغذیه شود
خدادادی با تاکید بر اینکه پیگیری مداوم اخبار همچنین باعث تحریک سیستم هشدار درونی یا همان آمیگدال میشود، ادامه میدهد: وقتی این ساختار مغزی بیش از حد فعال بماند، بدن بهطور مداوم در حالت آمادهباش است، حتی زمانی که هیچ خطر واقعی وجود ندارد. این وضعیت طولانیمدت در برخی افراد موجب بروز نشانههایی شبیه اضطراب فراگیر همچون تپش قلب، نگرانی پراکنده، سختی در آرام گرفتن و حتی دردهای عضلانی ناشی از تنش میشود.
وی میگوید: در این میان، تنظیم یک رژیم رسانهای هوشمندانه کمک میکند تا فرد دوباره کنترل را به دست بگیرد، این رژیم فقط محدود کردن زمان نیست، بلکه شامل ایجاد مرز روانی میان زندگی واقعی و فضای رسانهای است، بهعنوان مثال تعیین بازههای مشخص برای مصرف اخبار، خاموش کردن نوتیفیکیشنها یا انتخاب موضوعاتی که بیشتر برای فرد اهمیت دارند، همه نقش کلیدی دارند. هدف این است که فرد خودش تصمیم بگیرد چه زمانی و چه اندازه وارد جریان اطلاعات شود، نه اینکه اخبار او را هدایت کنند.
روانشناس بالینی با تاکید بر اینکه کاهش مصرف اخبار فرصت ارزشمندی ایجاد میکند تا ذهن دوباره با محرکهای طبیعی همچون کتابخوانی، ارتباط با طبیعت، گفتوگو با عزیزان یا فعالیتهای خلاقانه تغذیه شود، اضافه میکند: این نوع تعادل ذهنی باعث بازگشت آرامش پایهای، افزایش بهرهوری و تقویت دیدگاه واقعبینانه نسبت به جهان میشود. رژیم رسانهای نه یک محدودیت، بلکه نوعی هدیه به خود برای کاهش تنش و بازسازی سلامت روان در دنیایی که سرعت اطلاعات هر روز بیشتر میشود، است.
یکی از اثرات کمتر شناختهشده مصرف مداوم اخبار، کاهش توان لذتبردن از لحظات عادی زندگی است، ذهنی که مدام درگیر تهدیدهای بیرونی است، کمتر میتواند روی زیباییها، موفقیتهای کوچک یا آرامشهای ساده تمرکز کند و این پدیده در بلندمدت حس خستگی عاطفی ایجاد میکند و کیفیت تجربههای روزمره را کاهش میدهد.
از نظر رفتاری، افراد خبرمحور در برقراری تعادل میان زندگی شخصی و دنیای رسانهای با چالش روبهرو میشوند. آنها ممکن است هنگام غذا خوردن، استراحت یا حتی در جمعهای خانوادگی، ذهنشان به سمت رویدادهای بیرونی منحرف شود و این حضور نداشتن ذهنی میتواند روابط را تحت فشار قرار دهد و احساس فاصله با نزدیکان را افزایش دهد.
در چنین شرایطی، رژیم رسانهای تنها یک محدودیت نیست، بلکه ابزاری برای احیای سلامت روان و بازگشت کنترل ذهنی است. این رژیم با ایجاد مرزهایی روشن به فرد اجازه میدهد فقط در زمانهای مشخص و با اهداف مشخص وارد دنیای اخبار شود و همین مرزبندی ساده میتواند فشار روانی را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد و حس آرامش پایهای را تقویت کند.
مدیریت مصرف اخبار فرصتی برای بازسازی ظرفیت ذهنی فراهم میکند و ذهنی که مرتب از حالت هیجان خارج شود، بهتر میتواند تحلیل کند، تصمیم بگیرد و احساسات خود را تنظیم کند. این آرامش درونی به فرد کمک میکند نهتنها از اخبار جا نماند، بلکه بتواند آنها را با دیدی سالمتر، دقیقتر و بدون فرسودگی دنبال کند.
نظر شما