علی محمدی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار کرد: بگذارید از یک سوال ساده شروع کنیم، ترامپ ماهها گفت میخواهد تنگه هرمز باز باشد، نفت ارزان شود، تورم آمریکا پایین بیاید، همه اینها را گفت. اکنون خودش دستور داده تنگه را ببندند. خب، این یعنی چه؟ یعنی دیوانه شده؟ یعنی تناقض گفته؟ یا یک منطقی پشتش وجود دارد که باید بفهمیم؟ من فکر میکنم یک منطق پشتش است. یک منطق تلخ، اما واقعی!
وی افزود: ببینید، از نگاه من دو دلیل فرعی وجود دارد و یک دلیل اصلی، دلیل فرعی اول این است که ترامپ بهاحتمال به این نتیجه رسیده است که اگر کشتیهای آمریکایی نمیتوانند از تنگه رد شوند، پس بقیه نیز نباید رد شوند، این یک منطق کودکانه به نظر میرسد، اما در سیاست خارجی خیلی وقتها همین منطقها کار میکنند.
کارشناس اقتصادی گفت: هدفش این است که اروپاییها را تحت فشار بگذارد و بگوید «شما هم بیایید کمک کنید تنگه را باز کنیم، وگرنه نفتتان قطع میشود.» اروپا تنها ۳۵ روز ذخیره نفتی دارد، یعنی یک ماهونیم و بعد از آن با مشکل جدی روبهرو میشود ، پس این فشار واقعی است.
محمدی بیان کرد: دلیل فرعی دوم کمی پیچیدهتر است، در سالهای اخیر، ایران توانسته با خیلی از کشورها کانالهای ارتباطی برقرار کند. با هند معامله روپیهای دارد، با چین قرارداد یوآنی دارد، با روسیه مبادله ریال-روبل دارد؛ این شبکه دارد بزرگتر میشود، و هر چقدر این شبکه بزرگتر شود، ایران قویتر میشود، تحریمها کماثرتر میشوند و جایگاه تهران در دنیا بالاتر میرود. ترامپ میخواهد این روند را متوقف کند.
اما دلیل اصلی چیست؟
وی ادامه داد: دلیل اصلی را باید در یک جای دیگر جستوجو کرد باید برگردیم به همان سوالی که از ابتدای جنگ مطرح بود: این جنگ برای چه شروع شد؟ یکی از مهمترین اهداف این جنگ، فراتر از همه بحثهای هستهای و امنیتی، کنترل جریان نفت بود. چرا؟ چون نفت با دلار خرید و فروش میشود و این یعنی همه دنیا مجبورند دلار داشته باشند، این همان چیزی است که بهش میگویند «پترودلار» که پایه اصلی قدرت اقتصادی آمریکا است.
کارشناس اقتصاد تصریح کرد: اکنون تصور کنید ایران بتواند در تنگه هرمز جا بیفتد. بتواند عوارض عبور کشتیها را با یوآن یا روپیه یا روبل بگیرد. بتواند بهعنوان یک بازیگر مستقل در مدیریت این تنگه شناخته شود. این یعنی چه؟ یعنی کشورها یاد میگیرند که میشود بدون دلار هم کار کرد. یعنی وابستگی به دلار کم میشود. یعنی آن پایهای که قدرت آمریکا روی آن ایستاده، شروع به لرزیدن میکند؛ آمریکا این را تهدید وجودی میبیند(نه تهدید نظامی، تهدید ساختاری).
پس ترامپ بین «بد» و «بدتر» انتخاب کرد
محمدی بیان کرد: واشنگتن اکنون بین دو گزینه گیر کرده: گزینه «بد» این است که تنگه را ببندد، تورم داخلی آمریکا بالا برود، مردم ناراضی شوند، قیمت بنزین بالا برود. این دردناک است، اما قابل تحمل است، گزینه «بدتر» این است که بگذارد ایران در تنگه هرمز تثبیت شود، شبکه غیردلاری گسترش پیدا کند و پترودلار بهتدریج تضعیف شود، این دیگر قابل تحمل نیست، زیرا پایه هژمونی آمریکا است، ترامپ گزینه «بد» را انتخاب کرده است، یعنی قبول کرده که تورم بالا برود، به این امید که بقیه کشورها بیایند کمک کنند تنگه را باز کنند و از این طریق نظام پترودلاری حفظ شود، این یک قمار است.
اکنون ایران چه کار میتواند بکند؟
وی ادامه داد: ابتدا، مسیرهای جایگزین، ایران حدود ۱۵ همسایه دارد. این یک موقعیت جغرافیایی استثنایی است. مسیر غربی از ترکیه و عراق، مسیر شرقی از پاکستان، مسیر شمالی از دریای خزر و روسیه. اما صادقانه بگویم، این مسیرها در بهترین حالت میتوانند حدود ۳۰ درصد تجارت ایران را پوشش بدهند. نه بیشتر. پس محاصره فشار میآورد، اما کشنده نیست. دوم، اقدامات متقابل. ایران ابزارهایی دارد که میتواند فوری روی بازار جهانی انرژی اثر بگذارد. بابالمندب را در نظر بگیرید. روزانه نزدیک به پنج میلیون بشکه نفت از آنجا رد میشود. اگر ایران آنجا را هم ناامن کند، قیمت نفت یکشبه بالا میرود و فشار روی ترامپ چند برابر میشود، یا هدف قرار دادن کشتیهای نظامی آمریکا که ریسک ادامه محاصره را برای واشنگتن خیلی بالا میبرد.
کارشناس اقتصادی تاکید کرد: سوم، تجربه دور زدن تحریم، این را جدی بگیرید. ایران سالهاست یاد گرفته چطور تحریم را دور بزند. خاموش کردن سیگنالهای ردیابی کشتی، تغییر پرچم، تغییر مالکیت ظاهری، تغییر مبدأ و مقصد، اجرای یک محاصره کامل در خلیج فارس و دریای عمان، با آن همه ترافیک دریایی، کار بسیار سختی است، ناوهای آمریکایی هم اگر خیلی نزدیک بیایند، در تیررس موشکهای ایرانی هستند. پس بخشی از صادرات ایران به هر حال ادامه پیدا میکند.
محمدی تاکید کرد: موضع چین، این مهمترین متغیر است، چین به نفت ایران وابسته است. دسترسی به نفت ونزوئلا هم که محدود شده. پس پکن نمیتواند بیتفاوت باشد، چین ممکن است واردات نفت را ادامه دهد، تحریم را دور بزند و شاید حتی فشار نظامی هم وارد کند، اگر یک ناوچه چینی در دریای عمان ظاهر شود، معادله بهطورکامل عوض میشود.
وی گفت: پس اگر بخواهم همه چیز را در یک جمله بگویم؛ ترامپ قبول کرده که تورم داخلی آمریکا بالا برود، چون فکر میکند هزینهاش از هزینه فروپاشی تدریجی پترودلار کمتر است. این یک قمار است. نتیجهاش به این بستگی دارد که آیا اروپا و بقیه همراه میشوند یا نه و به این بستگی دارد که ایران چقدر بتواند در برابر این فشار دوام بیاورد، تنگه هرمز تنها یک آبراه نیست. میدان اصلی نبرد بر سر این سوال است که آیا دلار همچنان پادشاه نفت دنیا میماند یا نه؟
نظر شما