هنر اسلامی با ورود هنرهای جدید فراموش شده است

هنر اسلامی زمانی صناعت بود و جاری در زندگی مردم بی‌‌آن‌‌که کسی آن را جدا از زندگی مردم، هنر بنامد، آمیخته با روح و جان هر آن‌‌چه ساخته می‌‌شد بود. تا آن‌‌که در دوران جدید رفته رفته نامی مستقل یافت و و از زندگی مردم جدا شد. زنده نگه داشتن میراٍث هنرهای سنتی اسلامی می‌‌تواند زندگی معاصر ما را رنگ و بویی تازه ببخشد، پژوهشکده هنرهای سنتی اسلامی با همین هدف از سال ۸۸ آغاز بکار کرده و همچنان به فعالیتش ادامه می‌‌دهد.
گفت‌‌و گوی پیش رو به این بهانه با شیرین داروغه، سرپرست پژوهشکده هنرهای سنتی اسلامی در اصفهان شکل گرفته است.

هنر اسلامی چیست؟
هنرهای دوره اسلامی ویژگی‌‌های مشخصی دارد و هنرهایی را شامل می‌‌شود که در سرزمین‌‌های اسلامی آفریده شده. از جمله برخی از آن هنرها مختص دوره اسلامی است، مثلا خوشنویسی هنری کاملا اسلامی است که با توجه به اهمیتی که این دین برای کلام وحی قائل است شکل گرفته همچنین هنری مثل تذهیب هنری ملازم با قرآن و متون ارزشمند اسلامی است که برای ارج نهادن و تقدسی که در مورد این متون هست آفریده شده است.
و وقتی از هنر اسلامی در ایران سخن می‌‌گوییم در مورد تمام هنرهایی صحبت می‌‌کنیم که بعد از اسلام در ایران شکل گرفته و رشد یافته و هویتی مخصوص به خود پیدا کرده است، مثلاً کاشی‌‌کاری هنری است که بعد از اسلام رشد پیدا کرده و بطور ویژه در مساجد بکار گرفته شده است.

رابطه هویت ایرانی و اسلامی در هنر چگونه است؟
این هنرها ضمن آن‌‌که اسلامی است و تاکید بر سنتی بودن آن‌‌ها بوده در دل خودش ایرانی هم هست و به نوعی در طی سده‌‌ها با هویت ایرانی آمیخته شده و به تعالی رسیده است به عنوان مثال وقتی از نگارگری سبک بهزاد و مکتب نگارگری هرات سخن می‌‌گوییم در واقع هنر کاملا ایرانی است که بعد اسلام شکل گرفته پس این دو هویت را نمی‌‌توانم در این دوره‌‌ها از هم جدا کرد.

 پژوهشکده هنرهای سنتی اسلامی چه فعالیتی در راه زنده نگه داشتن این هنرها داشته است؟
پژوهشکده هنرهای سنتی اسلامی در اصفهان که زیر نظر پژوهشگاه فرهنگ و هنر وزارت فرهنگ و ارتباطات اسلامی فعالیت می‌‌کند از سال ۸۸ افتتاح شده و فعالیتش  بر سه حوزه متمرکز است، که شامل معماری اسلامی یعنی تمامی بناهایی که بعد از اسلام ساخته شده، مثل مساجد، تکایا، مدارس اسلامی و بناهایی از این دست و تزئینات داخلی این بناها بعد از اسلام می‌‌شود. بخش دیگر کتابت و نگارگری است که هر هنری در این رابطه از جمله تذهیب و خط و میراث مکتوب و نگارگری بعد از اسلام را شامل می‌‌شود و بخش سوم نیز بخش مفاخر است که به شخصیت‌‌های برجسته‌‌ای که در دوره اسلامی رشد کرده‌‌اند می‌‌پردازد و زندگی، آثار، شاگردان، تحصیل و تالیفات این بزرگان را مورد بررسی قرار می‌‌دهد.

اهمیت مراکزی از این دست در زنده نگه داشتن هنر اسلامی چیست؟
پژوهشکده‌‌ای همچون این مرکز می‌‌تواند با پژوهش‌‌ها و فعالیت‌‌هایش به زنده نگه داشتن و شناساندن هنرهای اسلامی کمک موثری داشته باشد، چراکه در دوران جدید و با وارد شدن هنرهای جدید این میراث رفته رفته رو به فراموشی می‌رود و هر روز کمرنگ تر می‌‌شود اگر بتوانیم پژوهشکده‌‌ای همچون این مرکز را سرپا نگه داریم توانسته‌‌ایم در این راه قدم‌‌های موثری برداریم.

برنامه‌‌های آتی پژوهشکده چه خواهد بود؟
این پژوهشکده در سال‌‌های گذشته ۳۲ طرح پژوهشی داشته و با برگزاری نشست‌‌های تخصصی، همایش‌‌های سالانه و انتشارت کتاب و مقالات در این زمینه فعالیت‌‌ کرده‌‌است، اما این روزها به سبب کمبود بودجه‌‌ای که بوده و تقریباً تمام نهادهای پژوهشی را درگیر کرده است فعالیت‌‌ها و برنامه‌‌های ما به اجبار کمتر شده است که امیدواریم در سال جدید شرایط بهتر شود ما برنامه‌‌ریزی‌‌های زیادی داریم و  طرح‌‌های پژوهشی زیادی منتظر بودجه هستند.