به گزارش خبرگزاری ایمنا، شهرها تنها انباشتهای از آجر، سیمان و آسفالت نیستند، شهرها هویت یک سرزمیناند، خاطره یک ملتاند، نشانی از باورها، فرهنگ، تاریخ و آرزوهای مردمی که در آن نفس میکشند، اما وقتی بیبرنامه رشد میکنند، وقتی توسعه عمودی و افقی بدون توجه به بافت تاریخی، منابع آب و خاک، ایمنی در برابر زلزله و سیل و نیازهای معلولان پیش میرود، شهرها از هویت خود فاصله میگیرند. دیگر آن محله قدیمی با کوچههای باصفایش نیست؛ تبدیل میشود به معضلی برای ساکنانش. زخمی که هر روز عمیقتر میشود و هر روز جانهای بیشتری را تهدید میکند.
سال ۱۳۸۹؛ روزی که رهبر شهید انقلاب، چراغ راه را روشن کردند
سال ۱۳۸۹، رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران، حضرت آیتالله العظمی امام خامنهای (قدس سره الشریف)، با نگاه نافذ و دوراندیش خود که همواره دههها جلوتر از زمانه میدید، سیاستهای کلی نظام در امور شهرسازی را در ۱۱ بند ابلاغ کردند.
پیشنویس این سیاستها در مجمع تشخیص مصلحت نظام تهیه و به محضر ایشان تقدیم شده بود و رهبر شهید انقلاب با تأیید و ابلاغ آن، خطمشی و جهتگیری نظام را در بخش شهرسازی برای تمام دستگاههای اجرایی، تقنینی و نظارتی تعیین کردند.
این سند، یک نقشه راه ۱۱ بندی بود برای تمام کسانی که در شهرها زندگی میکنند و تمام مسئولانی که شهرها را میسازند و چرا این سیاستها امروز، بیش از یک دهه پس از ابلاغ، همچنان تازه و حیاتی است؟ زیرا همچنان در بسیاری از شهرهای ایران با گسترش بیرویه حاشیهنشینی روبهرو هستیم و هنوز در برخی کلانشهرها، بافتهای فرسوده و ناایمن، جان مردم را تهدید میکند، زیرا هنوز طراحی فضاهای شهری برای جانبازان و معلولان در بسیاری از شهرها یک آرزوست.
رهبر شهید انقلاب در بند نخست این سیاستها تأکید کردند: «مکانیابی توسعه شهرها باید در چارچوب طرح آمایش سرزمینی و با رعایت معیارهای زیستمحیطی و مراقبت از منابع آب و خاک کشاورزی انجام شود، اما ما هنوز شاهدیم که زمینهای حاصلخیز کشاورزی در حاشیه کلانشهرها به زیر آسفالت میروند.»
ایشان در بند ششم، جلوگیری از گسترش حاشیهنشینی و ساماندهی بافتهای حاشیهای را خواستار شدند، اما آمار حاشیهنشینی در برخی کلانشهرها، همچنان رو به افزایش است.
و در بند یازدهم، با نگاهی سرشار از انسانیت و عدالت، بر رعایت نیاز و آسایش جانبازان و معلولان در طراحی فضای شهری و اماکن عمومی تأکید کردند،اما هنوز در بسیاری از شهرهایمان، یک فرد معلول برای عبور از یک پیادهروی ساده، با دیواری از موانع روبهروست.
در ادامه، متن کامل این سیاستهای ابلاغی را میخوانید.
ابلاغ سیاستهای کلی نظام در امور «شهرسازی»
رهبر شهید انقلاب اسلامی سیاستهای کلی نظام در امور «شهرسازی» را ابلاغ کرده بودند.
پیشنویس این سیاستها پیش از این در مجمع تشخیص مصلحت نظام تهیه و به محضر حضرت آیتالله خامنهای تقدیم شده بود.
متن کامل این سیاستهای ابلاغی که بهعنوان راهنمای دستگاههای اجرایی، تقنینی و نظارتی، خط مشی و جهتگیری نظام را در بخش مذکور تعیین میکند، به شرح زیر است:
۱- مکانیابی توسعه شهرها در چارچوب طرح آمایش سرزمینی و بر اساس استعدادهای اقتصادی و با رعایت معیارهای زیست محیطی و مراقبت از منابع آب و خاک کشاورزی، ایمنی در مقابل سوانح طبیعی و امکان استفاده از زیرساختها و شبکه شهری.
۲- تعیین ابعاد کالبدی شهرها در گسترش افقی و عمودی با تاکید بر هویت ایرانی-اسلامی و با رعایت ملاحظات فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، امنیتی، حقوق همسایگی و امکانات زیربنایی و الزامات زیست محیطی و اقلیمی.
۳- هماهنگسازی مقررات و ایجاد هماهنگی در نظام مدیریت تهیه، تصویب و اجرای طرحهای توسعه و عمران شهری و روستایی.
۴- تأمین منابع پایدار برای توسعه و عمران و مدیریت شهری و روستایی با تاکید بر نظام درآمد- هزینهای و در چارچوب طرحهای مصوب.
۵- حفظ هویت تاریخی در توسعه موزون شهر و روستا با احیای بافتهای تاریخی و بهسازی یا نوسازی دیگر بافتهای قدیمی.
۶- جلوگیری از گسترش حاشیهنشینی در شهرها و ساماندهی بافتهای حاشیهای و نامناسب موجود.
۷- تقویت و کارآمد کردن نظام مهندسی.
۸- ایمنسازی و مقاومسازی محیط شهری و روستایی.
۹- رعایت هویت تاریخی و معنوی شهرها در توسعه و بهسازی محیط شهری بهویژه شهرهایی از قبیل قم و مشهد.
۱۰- سطحبندی شهرهای کشور و جلوگیری از افزایش و گسترش بیرویه کلانشهرها.
۱۱- رعایت نیاز و آسایش جانبازان و معلولان در طراحی فضای شهری و اماکن عمومی.
از سیاست تا عمل، راهی که باید پیمود
بازخوانی این ۱۱ بند، تنها یک گزارش تاریخی نیست، یک یادآوری است برای همه ما که بدانیم رهبر شهید انقلاب، سالها پیش، راه درست ساختن شهرها را نشان دادهاند، پیش از آنکه بسیاری از بحرانهای امروز شهرسازی ایران قد علم کنند، ایشان درمان را تجویز کرده بودند.
حضرت آیتالله العظمی امام خامنهای (قدس سره الشریف) با این سیاستها ثابت کردند که نگاه ایشان به شهر، نگاهی تنها مهندسی نبود؛ نگاهی بود عمیق، انسانی، تاریخی و معنوی. نگاهی که در آن، هم بافت تاریخی قم و مشهد گرامی داشته میشود، هم حق جانباز و معلول حفظ میشود، هم منابع آب و خاک پاس داشته میشود و هم هویت ایرانی-اسلامی شهرها احیا میگردد.
امروز، وظیفه ما و تمام مسئولان اجرایی، تقنینی و نظارتی کشور این است که بار دیگر به این سند راهبردی برگردند. آن را از زیر غبار بایگانیها بیرون بیاورند و ببینند کجای این راه ایستادهایم. کدام بند اجرا شده؟ کدام بند به فراموشی سپرده شده؟ کدام بند قربانی منافع کوتاهمدت شده است؟
رهبر شهید انقلاب، چراغ را روشن کردند و مسیر را نشان دادند. اکنون نوبت ماست؛ نوبت آن است که شهرها را نه برای سود و منفعت زودگذر، که برای زندگی بسازیم. برای مردمی که در آپارتمانهای بدون حیاط بزرگ میشوند، برای معلولی که میخواهد به پارک برود، برای کودکی که حق دارد در شهری امن، پاک و هویتمند نفس بکشد.
اگر این سیاستها اجرا شود، شهرهای ایران دیگر تنها «جایی برای زندگی» نخواهند بود، بلکه «نشانی از هویت ایرانی-اسلامی» خواهند شد، هویتی که رهبر شهید انقلاب، سالها پیش برای حفظ و اعتلای آن، چراغ راه را روشن کرد.
نظر شما