به گزارش خبرگزاری ایمنا، اکنون پس از چهل روز که داغدار عزیز سفر کردهمان هستیم و از دیدن سیما و شنیدن صدای آن بزرگوار محرومیم، چنگ میزنیم به هر چه از او باقیمانده است؛ به تصویرها خیره میشویم، گوشهایمان را برای شنیدن نجواهایش تیز میکنیم؛ شاید بارها و بارها صحنهای را دیده باشیم و نظاره کرده باشیم، اما دوباره توجهمان را جلب میکند و تکرار برایمان خسته کننده نیست.
چهل روز گذشته است، با بغضهای در گلو ماندهمان، با اشکهای فروخوردهمان و سوگی که همچنان در ما داغ و جوشان است؛ صبری که در ما لبریز است و چهل روز ما را به جوش و خروش واداشت.
هر روز در پی چیزی میگردیم که برایمان از زمان زنده بودنش، از نفس گرمش و از حضور پر صلابتش نشانهای بیاورد، ما فرزندان یتیم و داغدیده یک مرد بزرگ هستیم که ایستادگی را از پدر آموختیم.
در این میان شاید خانواده شهدا بیش از همه احساس غربت و تنهایی میکنند؛ آنها که پیشتر عزیزانشان را فدای انقلاب و اسلام کردند، آنهایی که رهبر شهیدمان همواره قوت قلبشان بود و برایشان سنگ صبور بود.
سردار مجتبی شیروانیان، پدر شهید ابوالفضل شیروانیان، اولین شهید مدافع حرم اصفهان یکی از همان خانواده های شهداست که حالا از خاطرات و تجربههایش با رهبر شهیدمان میگوید.
ایمنا: از پیش از دوران رهبری رهبر شهیدمان بگویید که شناخت عمومی از ایشان محدودتر بود.
شیروانیان: به نظر من ایشان نعمتی بودند که پیش از دوران رهبری، برای عموم مردم چندان شناختهشده نبودند؛ با وجود سابقه مبارزاتی و ویژگیهای برجسته شخصیتیشان؛ بهعنوان مثال، در ایرانشهر و منطقه بلوچستان که چند سالی در تبعید بودند، مردم آن منطقه شناخت عمیقتری نسبت به ایشان داشتند. حتی میتوان گفت مردم بلوچستان بیش از برخی مناطق دیگر، از جمله تهران، با ایشان آشنا بودند؛ چرا که از نزدیک با ایشان زندگی کرده و مراوده داشتند.
در همان دوران، رفتار، اخلاق و منش ایشان بهگونهای بود که حتی بزرگان اهل سنت، از جمله مولویها، جذب شخصیت ایشان میشدند. این در حالی بود که معمولاً در آن منطقه، ارتباطگیری به این سادگی شکل نمیگرفت، اما ایشان با عملکرد عملی خود توانستند دلها را بهدست آورند. این ارتباطات پس از دوران ریاستجمهوری و در ابتدای رهبری نیز ادامه داشت و همچنان آثار آن را در دلبستگی مردم آن مناطق میتوان مشاهده کرد.
یکی از ویژگیهای برجسته ایشان این بود که بدون برخورداری از امکانات گسترده، شخصاً وارد میدان میشدند و در هر نقطهای که زمینه خدمت وجود داشت، بهصورت بیسروصدا و بدون تبلیغات فعالیت میکردند. انگیزه ایشان کاملاً الهی، دینی و ملی بود و خدمت به مردم را بدون هیاهو دنبال میکردند.
ایمنا: نقش ایشان در دوران دفاع مقدس، بهویژه در مدیریت اختلافات و هماهنگیها، چگونه بود؟
شیروانیان: در دوران دفاع مقدس، حضرت امام ایشان را بهعنوان نماینده خود منصوب کرده بودند. با این حال، یکی از نکات مهم در رفتار ایشان این بود که هرجا احساس میکردند حضور یا تأکیدشان ممکن است باعث اختلاف میان فرماندهان یا اعضای شورا شود، با درایت عمل میکردند. در چنین مواردی، بهجای ایجاد تنش، بهصورت مستقیم با حضرت امام مشورت میکردند تا هم مشکل حل شود و هم وحدت حفظ شود.
ایشان در بسیاری از مواقع از نظر شخصی خود کوتاه میآمدند تا انسجام مجموعه حفظ شود. این روحیه، نشاندهنده درک عمیق ایشان از شرایط حساس جنگ و ضرورت وحدت فرماندهی بود.
در مقطعی از دفاع مقدس، با توجه به شرایط موجود و نوع مأموریتها، ایشان ارتباط بیشتری با ارتش برقرار کردند تا توازن لازم حفظ شود و این تصور ایجاد نشود که توجه صرفاً به یک بخش خاص معطوف است. این رویکرد باعث تقویت همدلی میان نیروهای مسلح شد.
در اواخر جنگ نیز، بهویژه در دورهای که ریاستجمهوری را بر عهده داشتند، حضور میدانی فعالی در میان یگانهای مختلف داشتند؛ از جمله در لشکر امام حسین (ع) در اصفهان، لشکر نجف و برخی یگانهای ارتش. حضور ایشان فقط نمادین نبود، بلکه در بسیاری از موارد نقش فرماندهی و تصمیمگیری مؤثر ایفا میکردند.
ایمنا: درباره تسلط ایشان بر مسائل نظامی و مدیریتی چه میتوان گفت؟
شیروانیان: یکی از نکات قابل توجه، تسلط ایشان بر مفاهیم و اصطلاحات نظامی بود؛ بهگونهای که در برخی موارد، حتی از برخی فرماندهان نیز اشراف بیشتری داشتند. این مسئله ناشی از مطالعات گسترده و روحیه علمی ایشان بود. خودشان نیز بارها به علاقهمندی به مطالعه اشاره کردهاند و این دانش در میدان عمل کاملاً مشهود بود.
در سفرهای خارجی، از جمله سفر به کره شمالی، شخصیت، هیبت و رفتار ایشان بهخوبی نمایانگر ابعاد مختلف شخصیتیشان بود. زمانی که در برابر ارتش کره شمالی سان دیدند، این صحنه بهخوبی نشاندهنده اقتدار و در عین حال معنویت ایشان بود.
حضرت امام (ره) نیز با شناخت عمیقی که از ایشان داشتند، بارها بر شایستگی ایشان برای رهبری تأکید کرده بودند. ایشان هم از نظر معنوی و عرفانی و هم از نظر مدیریتی، سیاسی و نظامی، ویژگیهایی داشتند که برای هدایت جامعه در سطوح عالی ضروری است.
ایمنا: به نظر شما دوران ریاستجمهوری ایشان در شکلگیری جایگاه اجتماعی و مدیریتی ایشان چقدر نقش داشت؟
شیروانیان: دوران هشتساله ریاستجمهوری ایشان، با توجه به اینکه در دو دوره با رأی بالایی انتخاب شدند، نقش بسیار مهمی در شناخت بیشتر مردم از ایشان داشت. این دوره باعث شد ارتباط ایشان با اقشار مختلف مردم، نیروهای مسلح، و حتی مجامع بینالمللی مانند سازمان ملل تقویت شود. در واقع، این سالها زمینهای شد تا شخصیت ایشان بیش از پیش در عرصههای مختلف شناخته و تثبیت شود، هرچند همچنان عمق شخصیت ایشان برای بسیاری ناشناخته باقی مانده بود.
ایمنا: از زمان انتخاب ایشان برای رهبری بگویید.
شیروانیان: در زمان برگزاری جلسه مجلس خبرگان برای انتخاب رهبر، هنوز پیکر حضرت امام (ره) بر زمین بود و فضای کشور بسیار سنگین و احساسی بود. در آن جلسه، طبیعی بود که نظرات مختلفی مطرح شود و حتی معدود افرادی مخالفتهایی داشتند که برخی ناشی از عدم شناخت یا برخی مسائل دیگر بود.
نکته مهم اینجاست که خود ایشان نیز در ابتدا تمایلی به پذیرش این مسئولیت نداشتند و از سر اخلاص میگفتند افراد دیگری هستند که میتوانند این مسئولیت را بر عهده بگیرند. حتی زمانی که جلسه خبرگان از تلویزیون پخش شد، ایشان از این موضوع ناراحت و متأثر شدند؛ اما در نهایت، وقتی این تکلیف بر عهده ایشان گذاشته شد، با روحیهای مسئولانه فرمودند که علاقهای نداشتند، اما این وظیفه را با قوت دنبال خواهند کرد.
امروز که نزدیک به چهار دهه از آن انتخاب میگذرد، میبینیم که ایشان در ابعاد مختلف، مسئولیت رهبری انقلاب را بهخوبی بر عهده گرفتند. همان زمان هم گفته میشد که خداوند متعال «امام جوانی» را نصیب این انقلاب کرده است و واقعاً این تعبیر در طول سالها بهخوبی معنا پیدا کرد.
ایشان در حوزههای مختلف، از مسائل اجتماعی و فرهنگی گرفته تا عرصههای بینالمللی و مدیریتی، حضوری فعال و مؤثر داشتهاند؛ حوزههایی که بهدلیل محدودیتهای سنی و شرایط، برای حضرت امام (ره) کمتر امکان بروز میدانی گسترده داشت.
ایمنا: شاید شما بیشتر از ما با ایشان در ارتباط بودید، ارتباط ایشان با اقشار مختلف جامعه را برایمان توصیف کنید.
شیروانیان: یکی از ویژگیهای برجسته ایشان، ارتباط عمیق و واقعی با اقشار مختلف جامعه بود. از نخبگان و دانشگاهیان گرفته تا جوانان، معلمان، شاعران، حافظان قرآن و نیروهای نظامی؛ بهگونهای با هر قشر ارتباط برقرار میکردند که گویی خود از همان قشر بودند و بهطور کامل با مسائل و دغدغههای آنها آشنا بودند.
این ارتباط نهتنها در دیدارهای عمومی، بلکه در جلسات تخصصی و خصوصی نیز کاملاً مشهود بود که نشاندهنده تسلط و اشراف ایشان بر حوزههای مختلف است.
ایمنا: شما خودتان نظامی بودهاید، ایشان در حوزه فرماندهی کل قوا و مسائل نظامی چگونه بودند؟
شیروانیان: بهعنوان فرمانده کل قوا، ایشان با تدبیر، برنامهریزی دقیق و اشراف کامل بر مسائل نظامی عمل میکردند. نحوه مأموریت دادن به فرماندهان، دریافت گزارشها و مدیریت کلان نیروهای مسلح بهگونهای بود که گویی سالها تجربه مستقیم در سطوح مختلف فرماندهی داشتهاند؛ این سطح از اشراف و مدیریت، باعث انسجام و کارآمدی نیروهای مسلح در شرایط مختلف شد که هماکنون پس از شهادت ایشان نیز شاهدش هستیم.
ایمنا: رهبر شهیدمان توجه ویژهای به خانواده شهدا و نیروهای انقلابی داشتند؛ شما از این نگاه ایشان بیشتر برایمان بگویید.
شیروانیان: ایشان بارها فرمودند که دو دیدار برایشان بسیار شیرین و دلنشین است؛ یکی دیدار با خانوادههای معظم شهدا و دیگری دیدار با پاسداران. این موضوع نشاندهنده عمق ارادت و توجه ایشان به این قشرها بود.
پس از دوران دفاع مقدس نیز این ارتباط ادامه داشت و بهویژه در سالهای اخیر و با ظهور شهدای مدافع حرم، این دیدارها شکل و استمرار بیشتری پیدا کرد. ارتباط ایشان با خانوادههای شهدا، چه بهصورت خصوصی و چه در جمعهای محدود، همواره همراه با احترام، صمیمیت و توجه ویژه بود.
ما نیز این توفیق را داشتیم که در مقاطعی در برنامههایی که از سوی بنیاد یا ستاد کل نیروهای مسلح برگزار میشد، در نماز جماعت ظهر و عصر خدمت ایشان حضور پیدا کنیم.
همچنین پس از شهادت پسرم که از نخستین شهدای مدافع حرم و اولین شهید پاسدار اصفهان در سال ۱۳۹۲ بود، هنوز چهلم ایشان نرسیده بود که جلسهای برای دیدار با خانوادهها برگزار شد. در آن برنامه نیز توفیق داشتیم به محضر مقام معظم رهبری برسیم که از خاطرات بسیار ارزشمند و ماندگار زندگی ماست.
ایمنا: از دیدارهای خود با مقام معظم رهبری، بهویژه پس از شهادت فرزندتان، چه خاطراتی در ذهن دارید؟
شیروانیان: پس از پایان نماز، توفیق پیدا کردم که به خدمت حضرت آقا برسم. رئیس بنیاد، آقای کارگر، بنده را معرفی کردند و عرض کردند که فرزند ایشان بهتازگی در دفاع از حرم به شهادت رسیده است. حضرت آقا با لطف و محبت خاصی ابراز ارادت کردند.
نگاه ایشان بسیار تأثیرگذار بود؛ بهویژه وقتی متوجه شدند فرزندم بهعنوان مدافع حرم به شهادت رسیده، با نگاهی عمیق و پدرانه به ما توجه کردند. وقتی هم که گفته شد فرزندم متأهل بوده و یک فرزند سهساله دارد، این نگاه مهربانتر و همراه با نوعی دلسوزی عمیقتر شد. حقیقتاً از همان نگاه و نحوه بیان ایشان، میشد عمق احساس و محبت را دریافت.
ایمنا: آیا در دیدارهای عمومی با خانواده شهدای مدافع حرم نیز حضور داشتهاید؟
شیروانیان: بله، حدود یک سال پس از شهادت فرزندم، در سال ۱۳۹۳، در دیداری که با حضور جمعی از خانوادههای شهدای مدافع حرم برگزار شد، شرکت کردیم. در آن جلسه، اسامی خانوادهها یکبهیک خوانده میشد و به هر خانواده، قرآنی با دستخط و امضای حضرت آقا اهدا میشد.
زمانی که نام بنده بهعنوان پدر شهید «ابوالفضل شیروانیان» خوانده شد، خدمت ایشان رسیدم. ایشان با نهایت محبت برخورد کردند. در همان دیدار، از ایشان درخواست کردم اگر ممکن است انگشتری که با آن نماز میخوانند را بهعنوان تبرک به بنده بدهند که با بزرگواری پذیرفتند و خودشان اشاره کردند و بنده انگشتر را از دست ایشان گرفتم.
وقتی نوبت به مادر شهید رسید، حضرت آقا با دقت و توجه نام خانوادگی ایشان را شنیدند و حتی درباره ریشه و طایفه آن سؤال کردند. با وجود همه مشغلهها، ایشان با حوصله به نوعی طایفهشناسی پرداختند و ارتباطی صمیمی برقرار کردند. این میزان توجه و دقت، واقعاً برای ما شگفتانگیز و دلنشین بود.
ایمنا: فضای آن دیدار و نحوه تعامل ایشان با خانوادهها، بهویژه فرزندان شهدا، چگونه بود؟
شیروانیان: فضای جلسه بسیار صمیمی و بهیادماندنی بود. حضرت آقا با همه خانوادهها، بهویژه فرزندان شهدا، با محبت و حوصله برخورد میکردند. کودکان بهراحتی نزد ایشان میآمدند، درخواستهایی مطرح میکردند و ایشان با روی گشاده پاسخ میدادند.
حتی فرزند بنده شعری درباره پدرش خواند که با استقبال و توجه ایشان همراه شد. در آن جلسه، هرکس هر درخواستی داشت—چه معنوی و چه شخصی—ایشان با دقت گوش میدادند و پاسخ میدادند. این ارتباط، کاملاً صمیمی، پدرانه و از سر صدق بود و بهجرئت میتوانم بگویم که تمام ابراز احساسات و سخنان ایشان، از صمیم قلب بود. هیچگونه جنبه ظاهری یا تبلیغاتی در آن وجود نداشت. وقتی برای خانواده شهدا دعا میکردند یا آرزو میکردند که عاقبتبهخیری نصیبشان شود، کاملاً از دل برمیآمد.
ایشان بارها فرمودند که دعا میکنند خودشان نیز عاقبتی همچون شهدا داشته باشند و این سخن، واقعاً از عمق باور و اعتقادشان نشأت گرفته بود.
ایمنا: در دیدارهای خانواده شهدا با مقام معظم رهبری، چه نکات و توصیههایی از سوی ایشان مطرح میشود؟
شیروانیان: در این دیدارها، برخی از خانوادهها مطالبی را بیان میکردند که واقعاً بهعنوان سند افتخار برای آنها محسوب میشود. در مجموع، توصیههای حضرت آقا بیشتر بر محور پاسداری از انقلاب اسلامی، پشتیبانی از ولایت فقیه و حفظ انسجام جامعه است.
بیانات ایشان برای همه ما حکم تکلیف دارد؛ بهویژه برای کسانی که علاوه بر تبعیت از رهبری، از ایشان بهعنوان مرجع نیز پیروی میکردند. اگر نکتهای از سوی ایشان مطرح شده، برای نیروهای نظامی یک دستور، برای مسئولان یک تکلیف مدیریتی و برای عموم مردم یک وظیفه شرعی و اجتماعی تلقی میشود.
ایمنا: این توصیهها چه الزامات و مسئولیتهایی برای مسئولان و مردم ایجاد میکند؟
شیروانیان: همه ما باید بسیار مراقب باشیم که هیچگونه رفتار، موضعگیری یا سخنی خلاف تدابیر و منویات رهبری نداشته باشیم. این مسئله بهویژه برای مسئولان اهمیت بیشتری دارد. اگر یک فرد عادی سخنی بگوید، ممکن است در چارچوب فهم و درک او قابل ارزیابی باشد، اما وقتی فردی در جایگاههای کلان مانند رئیسجمهور، وزرا، نمایندگان یا ائمه جمعه قرار دارد، هرگونه زاویه با رهنمودهای رهبری میتواند تبعات سنگینتری داشته باشد.
بنابراین، مسئولیت مسئولان در این زمینه چندین برابر است و باید با دقت و حساسیت بیشتری عمل کنند.
ایمنا: نقش خانوادههای شهدا در این مسیر چیست؟
شیروانیان: مسئولیت خانوادههای شهدا نیز بسیار سنگین است. از یک سو، شهدا شفاعتکننده هستند و از نزدیکترین افراد خود آغاز میکنند، اما از سوی دیگر، ما باید مراقب باشیم که عملکردمان در مسیر آرمانهای شهدا و در چارچوب ولایت باشد.
اگر خدای نکرده حرکتی برخلاف مسیر ولایت فقیه انجام شود، در واقع در برابر خون شهدا قرار گرفتهایم. این مسئله بسیار مهم است و باید همواره مدنظر خانوادهها و همه جامعه باشد.
ایمنا: با توجه به شرایط منطقهای و بینالمللی، جایگاه امروز جمهوری اسلامی ایران را چگونه میبینید؟
شیروانیان: در سالهای اخیر، دشمنان از جمله آمریکا، رژیم صهیونیستی و جریانهای وابسته، فشارها و جنگهای مختلفی را به ملت ایران تحمیل کردهاند. اما همانطور که در دوران دفاع مقدس شاهد بودیم، ملت ایران با ایستادگی و حضور در صحنه، این تهدیدها را به فرصت تبدیل کرده است.
در آن دوران حتی برای تأمین ابتداییترین امکانات با محدودیت مواجه بودیم، اما همانجا بود که به تعبیر حضرت امام (ره)، جبههها به دانشگاه تبدیل شدند و نیروهای متخصص و برجستهای تربیت شدند؛ افرادی مانند شهید تهرانیمقدم که نقش مهمی در پیشرفت توان دفاعی کشور داشتند.
ایمنا: این پیشرفتها امروز چه نتایجی بههمراه داشته است؟
شیروانیان: امروز به برکت همان مجاهدتها و با تکیه بر توان داخلی، جمهوری اسلامی ایران در حوزههای مختلف دفاعی، بهویژه صنعت موشکی، به سطحی از توانمندی رسیده که قدرت بازدارندگی بالایی ایجاد کرده است. این پیشرفتها مرهون خون شهدا، اخلاص رزمندگان و هدایتهای رهبری است.
همچنین جبهه مقاومت در منطقه، از لبنان و عراق گرفته تا سایر نقاط، در برابر دشمنان ایستادگی کرده و معادلات را تغییر داده است. بهگونهای که نگاه جهانی به جمهوری اسلامی ایران نسبت به گذشته تغییر کرده و امروز بهعنوان یک قدرت تأثیرگذار به آن نگاه میشود.
ایمنا: در پایان، چشمانداز آینده را چگونه ترسیم میکنید؟
شیروانیان: امیدواریم با ادامه این مسیر، پیروزیهای بیشتری برای جبهه مقاومت و ملت ایران رقم خواهد خورد. بسیاری از ملتها که تاکنون بهدلیل ترس یا محدودیتها نمیتوانستند مواضع خود را آشکار کنند، امروز با جرأت بیشتری وارد میدان شدهاند.
ما معتقدیم همه این تحولات، در مسیر تحقق وعدههای الهی و با عنایت حضرت ولیعصر (عج) در حال شکلگیری است. امیدواریم که این مسیر به زمینهسازی برای ظهور منجی عالم بشریت و اقامه نماز به امامت ایشان در مسجدالاقصی منتهی شود.
نظر شما