به گزارش خبرگزاری ایمنا، در بامداد ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ (اول آوریل ۲۰۲۶)، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در یک سخنرانی ۲۰ دقیقهای در ساعات پربیننده از کاخ سفید، با وعده ارائه «بهروزرسانی مهم» از وضعیت تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران پشت تریبون رفت. این سخنرانی در حالی انجام شد که از آغاز تجاوز رژیم صهیونیستی و امریکا به ایران، ۳۲ روز میگذرد.
با این حال، این سخنرانی نه تنها به شفافسازی وضعیت منجر نشد، بلکه با واکنشهای منفی گستردهای در آمریکا، از سوی سیاستمداران، تحلیلگران، رسانهها و حتی بازارهای مالی مواجه شد. بسیاری از ناظران، این سخنرانی را «بیارزش»، «تکراری» و «گیجکننده» توصیف کردند.
بخش اول: محتوای سخنرانی ترامپ؛ تغییر اهداف و ادعاهای تکراری
۱. ادعای پیروزی در همان دقایق ابتدایی
ترامپ سخنرانی خود را با لحنی پیروزمندانه آغاز کرد و بلافاصله مدعی شد: «ماموریت ما در ایران به پایان رسیده و ما پیروز شدهایم.» او تأکید کرد که آمریکا «بیش از هر زمان دیگری در حال پیروزی است» و نیروهای مسلح این کشور طی چهار هفته گذشته، «پیروزیهایی سریع و قاطع در میدان نبرد به دست آوردهاند.»
۲. تغییر در اهداف اعلامی تجاوز
یکی از مهمترین نکات سخنرانی، تغییر در اهداف اعلامی تجاوز بود. ترامپ که پیشتر اهدافی چون «تغییر نظام سیاسی ایران»، «پایان دادن به توان دفاعی و هستهای ایران» و «خارج کردن تنگه هرمز از کنترل ایران» را مطرح کرده بود، این بار گفت:
· «هیچگاه تغییر نظام سیاسی در ایران جزو اهداف جنگ ما نبوده است.»
· اهداف راهبردی اصلی ما «نزدیک به تکمیل» هستند.
· ایران دیگر توانایی تهدید همسایگان را ندارد و توان تخریبی آن از بین رفته است.
۳. ادعای نابودی کامل توان دفاعی ایران
ترامپ مدعی شد که نیروی دریایی ایران «از بین رفته»، نیروی هوایی «در ویرانه است» و بیشتر رهبران ایران کشته شدهاند. او افزود که توانایی ایران برای پرتاب موشک و پهپاد «به شدت کاهش یافته است.»
۴. اعلام بینیازی آمریکا از تنگه هرمز
در بخشی از سخنرانی که با واکنشهای زیادی همراه شد، ترامپ گفت: «ما هیچ نفتی از طریق تنگه هرمز وارد نمیکنیم و در آینده نیز به آن نیازی نخواهیم داشت.» او از متحدان آمریکا خواست که خودشان مسئولیت حفاظت از این آبراه حیاتی را بر عهده بگیرند و گفت: «کشورهایی که نفت خود را از طریق تنگه هرمز وارد میکنند باید مسئولیت حفاظت از این گذرگاه دریایی را بر عهده بگیرند.»
۵. تهدید دوباره و دعوت به توافق
ترامپ در حالی که مدعی شد به همه اهداف خود دست یافته، بار دیگر ایران را تهدید کرد: «اگر به توافق نرسیم، به تمام نیروگاههای ایران حمله خواهیم کرد.» او همچنین ادعا کرد که افزایش قیمت بنزین در آمریکا «موقتی و کوتاهمدت» است و ایران را «کاملاً مسئول» این افزایش دانست.
۶. دفاع از خروج از برجام
ترامپ بار دیگر از تصمیم خود برای خروج از توافق هستهای (برجام) دفاع کرد و گفت: «من از انجام این کار بسیار مفتخر بودم. من کاری را انجام دادم که هیچ رئیسجمهور دیگری حاضر به انجام آن نبود.»
بخش دوم: واکنشهای منفی گسترده در داخل آمریکا
سخنرانی ترامپ با موجی از انتقادات تند از سوی سیاستمداران، تحلیلگران و رسانههای آمریکایی مواجه شد. بسیاری از این واکنشها، سخنرانی را «بیارزش»، «تکراری» و «گیجکننده» خواندند.
۱. واکنش سیاستمداران دموکرات
چاک شومر، رهبر دموکراتهای سنا: «آیا تاکنون رئیسجمهوری، سخنرانی جنگی نامرتبطتر، ناهماهنگتر و بیربطتری از این ایراد کرده است؟ اقدامات ترامپ در ایران یکی از بزرگترین اشتباهات سیاسی در تاریخ کشورمان محسوب خواهد شد. عدم موفقیت ترامپ در تعریف واضح اهداف، متحدان را از خود بیگانه کرد و مشکلات اساسی معیشتی آمریکاییها را نادیده گرفت.»
حکیم جفریز، رهبر اقلیت مجلس نمایندگان: «ترامپ باید همین حالا به جنگ بیملاحظه خود در خاورمیانه پایان دهد.»
کریس ون هولن، سناتور دموکرات: «تنها چیزی که میتوانستیم انتظار داشته باشیم دروغهای بیشتر ترامپ بود؛ این مرد متوهم خطری برای کشور ما و جهان است.»
کریس مورفی، سناتور آمریکایی: «ترسناک است که ما رئیسجمهوری داریم که تا این حد از واقعیت جدا شده است.»
کریس کونز، سناتور آمریکایی: «هیچ برنامهای وجود ندارد؛ پرگویی، بیثبات، غیرجدی. او کاملاً در شرایطی فراتر از توانش است.»
۲. واکنش تحلیلگران و چهرههای سیاسی
ریچارد هاس، رئیس سابق شورای روابط خارجی آمریکا: «کاملاً گیجکننده است که چرا ترامپ در شب اول عید پسح، در ساعات پربیننده، ۲۰ دقیقه وقت خواست تا سخنرانی بیارزشی ایراد کند که هیچ چیز را تغییر نداد. اصلاً منطقی نیست.»
بشرا شیخ، تحلیلگر بیبیسی: «او اساساً هیچ چیز متفاوتی نسبت به چیزهایی که در تروثسوشال مینویسد نگفت. ۲۲ دقیقه از وقتم را ریختم دور. ترامپ واقعاً رئیسجمهور شرمآور و نامنسجمی است.»
تری موران، روزنامهنگار مطرح آمریکایی: «ترامپ گیر افتاده است. این خبر از سخنرانی اوست. او چیز جدیدی نگفت و خیلی کم پیش آمد که حقیقت را بگوید. این تلاشی بود برای بسیج کشور به سوی جنگش با وعدههایی مبنی بر اینکه به زودی تمام خواهد شد و اعلام اینکه ما قبلاً پیروز شدهایم. او پیر، خسته و ناامید به نظر میرسید. و گیر کرده بود.»
سارا لانگول، نویسنده مشهور آمریکایی: «این سخنرانی احمقانه بود. رئیسجمهور ما یک دیوانه است. ضمناً، او شبیه یک ابله به نظر میرسد. یک فرد واقعاً کمهوش. نسبت به اینکه این چقدر دیوانهاست، بیتفاوت نباشید.»
۳. واکنش رسانهها
شبکه سیانان: در تیتر واکنشی خود نوشت: «تکرار مکررات بود!»
شبکه CBS: مجری این شبکه پس از پایان سخنرانی به مخاطبان اعلام کرد این سخنرانی تنها برای کسانی که تا به حال به حرفهای ترامپ گوش ندادهاند تازگی داشت، وگرنه هیچ چیز جدیدی در آن برای ارائه وجود نداشت.
۴. تحلیل سفیر پیشین آمریکا در ناتو
ایوو دالدر، سفیر پیشین آمریکا در ناتو در گفتوگو با بیبیسی گفت سخنرانی ترامپ به بسیاری از سوالات حیاتی از جمله اینکه چرا اگر به گفته ترامپ توانایی هستهای، نیروی دریایی و موشکهای ایران نابود شده، آمریکا همچنان عملیات نظامی علیه ایران را ادامه میدهد، پاسخ نداد. او افزود: «من نمیبینم چرا باید احساس امنیت بیشتری کنیم... و فکر میکنم مردم آمریکا نیز همین احساس تردید را دارند.»
بخش سوم: واکنش منفی بازارها و سقوط شاخصهای مالی
سخنرانی ترامپ نه تنها از حیث سیاسی، بلکه از منظر اقتصادی نیز با واکنش منفی شدید بازارها همراه شد.
۱. افزایش قیمت نفت
در حالی که ترامپ ادعا کرد آمریکا به تنگه هرمز «نیازی ندارد»، قیمت جهانی نفت به سرعت افزایش یافت. قیمت نفت برنت که پیش از سخنرانی حدود ۱۰۰ دلار بود، دقایقی پس از پایان سخنرانی با ۳.۰۱ درصد افزایش به ۱۰۴.۲۰ دلار و سپس تا ۱۰۵.۳۸ دلار در هر بشکه رسید. تحلیلگران این افزایش را نتیجه عدم اطمینان بازارها نسبت به بازگشایی زودهنگام تنگه هرمز ارزیابی کردند.
۲. سقوط ۵۵۰ میلیارد دلاری شاخص اس اند پی ۵۰۰
بر اساس گزارش رسانه اقتصادی کوبیسی لتر، در حالی که ترامپ سخنرانی خود را ارائه میکرد، قراردادهای آتی شاخص اس اند پی ۵۰۰، معادل ۵۵۰ میلیارد دلار از ارزش بازار خود را در عرض ۲۵ دقیقه از دست دادند. آیندههای داو جونز و اس اند پی ۵۰۰ حدود ۰.۷ درصد و آیندههای نزدک حدود ۱ درصد کاهش یافتند.
۳. سقوط دستهجمعی رمز ارزها
بازار رمزارزها نیز پس از سخنرانی ترامپ وارد فاز نزولی شد. بیتکوین و اغلب آلتکوینها در محدوده منفی معامله شدند و فشار فروش در بازار افزایش یافت.
بخش چهارم: تناقضهای آشکار سخنرانی در نگاه تحلیلگران
تحلیلگران و ناظران سیاسی به تناقضهای آشکار در سخنرانی ترامپ اشاره کردند که نشاندهنده ناکامی اعلامشده در اهداف تجاوز بود:
ادعای ترامپ، سوال و تناقض
نیروی دریایی ایران نابود شده است: پس چرا آمریکا همچنان از بسته بودن تنگه هرمز «ضجه میزند»؟
توان موشکی ایران نابود شده است: چه کسانی همین شب سنگینترین حمله موشکی به رژیم صهیونیستی را انجام دادند؟
نظام سیاسی ایران تغییر کرده است: این ادعا با واکنش تمسخرآمیز تحلیلگران مواجه شد؛ به تعبیر برخی، «فقط احمقی مثل ترامپ میتواند خامنهای (رهبر شهید حضرت آیتالله سید علی خامنهای) را با خامنهای (رهبر جوان ایران حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای) جایگزین کند و مدعی باشد نظام تغییر کرده است.»
آمریکا به تنگه هرمز نیازی ندارد: اگر چنین است، چرا افزایش قیمت نفت مستقیماً بر اقتصاد آمریکا تأثیر میگذارد؟
بخش پنجم: تحلیل نهایی؛ سخنرانی ترامپ سعی کرد شکست را پنهان کند
در یک جمعبندی تحلیلی، میتوان سخنرانی ترامپ را اینگونه ارزیابی کرد:
۱. تغییر اهداف به جای تحقق اهداف
ترامپ در این سخنرانی عملاً اهداف اولیه تجاوز را تغییر داد. آنچه به عنوان «بهروزرسانی وضعیت» وعده داده شده بود، در عمل به «بهروزرسانی اهداف» تبدیل شد. این رفتار به تمثیل تیراندازی تشبیه شده که پس از خطا خوردن تیرها، دور محل اصابت آنها خط میکشد و ادعا میکند هدف از ابتدا همین بوده است.
۲. اعلام رسمی ناتوانی در بازگشایی تنگه هرمز
بزرگترین اعتراف ضمنی ترامپ در این سخنرانی، ناتوانی آمریکا در بازگشایی تنگه هرمز بود. او با واگذاری این مسئولیت به دیگر کشورها، عملاً پذیرفت که یکی از مهمترین اهداف راهبردی خود را محقق نکرده است.
۳. بافت دستاوردهای تبلیغاتی برای اعلام پیروزی خیالی
به نظر میرسد ترامپ در حال زمینهچینی برای اعلام «پایان تجاوز» و «پیروزی» در روزهای آینده است، بدون آنکه هیچیک از اهداف اولیه خود - از تغییر نظام تا نابودی کامل توان دفاعی ایران - محقق شده باشد.
۴. بیتوجهی به منافع ملی آمریکا
تحلیلگران معتقدند ترامپ که در «دور آخر» ریاستجمهوری خود به سر میبرد، دیگر دغدغه منافع ملی آمریکا را ندارد و در بزرگترین قمار زندگی خود - پیروزی بر ایران - شکست خورده است. از این رو، سخنان او را نباید جدی تلقی کرد.
۵. واکنش ایران
رسانههای ایران گزارش دادند که وزارت امور خارجه ایران، ادعای ترامپ مبنی بر درخواست آتشبس از سوی ایران را «نادرست و بیاساس» خوانده است. جمهوری اسلامی ایران با ایستادگی و مقاومت مثالزدنی خود، توطئههای دشمنان را یکی پس از دیگری خنثی کرده و بار دیگر ثابت کرد که تهدیدات و تجاوزات نظامی قادر به خدشهدار کردن اراده ملت ایران نیست.
چه کسانی در صحنه سخنرانی حضور داشتند؟
در جریان این سخنرانی، جمعی از فرماندهان ارشد نظامی و اعضای کابینه ترامپ از جمله ژنرال دن کین (رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا)، پیت هگزت (وزیر دفاع) و مارکو روبیو (وزیر امور خارجه) در سالن کراس هال کاخ سفید حضور داشتند و نظارهگر سخنان رئیسجمهور بودند.
جمعبندی نهایی
سخنرانی ۲۰ دقیقهای ترامپ که با وعده ارائه بهروزرسانی مهم برگزار شد، در عمل نه تنها وضعیت تجاوز به ایران را شفاف نکرد، بلکه با تغییر اهداف اعلامی، ادعاهای بیاساس و تناقضهای آشکار، موجی از انتقادات بیسابقه را در داخل آمریکا برانگیخت. واکنش منفی بازارهای مالی و سقوط ۵۵۰ میلیارد دلاری ارزش سهام در عرض ۲۵ دقیقه، نشاندهنده بیاعتمادی عمیق به راهبرد اعلامی کاخ سفید بود. این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران با اتکا به توانمندیهای داخلی و پشتیبانی مردمی، همچنان سربلند و استوار در برابر تجاوزگران ایستاده است.
نظر شما