به گزارش خبرگزاری ایمنا، در حالی که در قدس اشغالی، آیینهای مسیحی و اسلامی با محدودیتهای بیسابقه روبهرو شده و حتی درهای عبادتگاههای کهن بسته میشود، در ایران، مسلمانان و مسیحیان در کنار هم پیکر یک شهید مسیحی را بدرقه میکنند؛ دو تصویر متضاد از نسبت «قدرت» با «ایمان» و «انسان».
از ایده تا ساختار؛ ریشههای یک مناقشه تاریخی
برای درک وضعیت امروز، باید به شکلگیری صهیونیسم سیاسی در اواخر قرن نوزدهم بازگشت؛ جریانی که با آثاری چون «دولت یهود» از تئودور هرتسل، ایده تأسیس یک دولت یهودی را طرح کرد. این ایده، در سال ۱۹۴۸ به تشکیل اسرائیل انجامید و از همان ابتدا با مسئله «دیگری»—اعم از مسلمان، مسیحی و حتی بخشی از یهودیان—مواجه شد.
پس از جنگ ششروزه ۱۹۶۷ و اشغال قدس شرقی، مدیریت اماکن مقدس به یکی از حساسترین موضوعات تبدیل شد؛ موضوعی که طی دههها، بارها به تنشهای مذهبی و سیاسی انجامیده است.
قدس امروز؛ از مسجد تا کلیسا، دایره محدودیتها
در سالهای اخیر، گزارشهای متعددی از محدودیت بر دسترسی به مسجد الاقصی منتشر شده است؛ اما رخدادهای اخیر، ابعاد تازهای به این مسئله داده است.
برای نخستینبار در دهههای اخیر نماز عید فطر با محدودیتهای جدی مواجه شد، مسجد الاقصی برای مدتی طولانی به بهانههای امنیتی بسته اعلام شد و دامنه این محدودیتها، به جامعه مسیحی نیز کشیده شد.
در اتفاقی کمسابقه کلیسای قیامت تعطیل شد، از ورود پیرباتیستا پیزابالا برای برگزاری مراسم «یکشنبه نخل» جلوگیری شد و برای نخستینبار در قرنهای اخیر، رهبران کلیسا از برگزاری این آیین بازماندند.
این رخداد، که همزمان با آغاز «هفته مقدس» مسیحیان رخ داد، بازتابی گسترده در جهان مسیحیت داشت.
واکنش واتیکان و پاپ؛ اعتراض به محدودیتهای مذهبی
در پی این اقدامات، واتیکان واکنشی رسمی نشان داد و سفیر اسرائیل را احضار کرد. این اقدام، نشانهای از اهمیت موضوع در سطح بینالمللی بود.
همچنین مواضع مرتبط با پاپ فرانسیس و مقامات کلیسایی، بر ضرورت حفظ آزادی عبادت و احترام به اماکن مقدس تأکید داشت. رهبران کلیساهای کاتولیک و ارتدوکس نیز خواستار بازگشایی کلیسای قیامت شدند.
در سطح سیاسی، جورجیا ملونی این اقدام را «توهین به مؤمنان» توصیف کرد؛ عبارتی که بازتاب گستردهای در رسانهها یافت.
پس از واتیکان؛ واکنش تهران
پس از این موج واکنشها، محمدباقر قالیباف نیز در پیامی، به این مسئله پرداخت.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی در شبکه ایکس نوشت: علیرغم بمباران وحشیانه غیرنظامیان توسط رژیم اسرائیل، مراسم یکشنبه نخل (عید شعانین) دیروز در تهران، تبریز و ارومیه برگزار شد.
پیش از سال ۱۹۴۸، مسیحیان ۱۲.۵٪ از جمعیت سرزمینهای اشغالی را تشکیل میدادند. اکنون این رقم به ۱٪ رسیده است.
صهیونیسم در تلاش است تا هرگونه اثری از اسلام و مسیحیت را پاک کند.
رئیس مجلس تصاویری از برگزاری این مراسم در کلیسای گریگور مقدس تهران را برای مخاطبان جهان به نمایش گذاشت.
ایران؛ پناهگاه تاریخی ادیان
در مقابل این تحولات، ایران تجربهای متفاوت را پیش روی جهان قرار میدهد؛ تجربهای ریشهدار در تاریخ.
ایران در طول قرنها میزبان یهودیان در دورههای کهن بوده، پذیرای ارامنه و مسیحیان در دورههای مختلف شده و امکان حفظ هویت مذهبی را برای اقلیتها فراهم کرده است.
در اصفهان، محله جلفا نمونهای روشن از این همزیستی است؛ جایی که ارامنه، قرنهاست آیینهایی چون کریسمس را با شکوه برگزار میکنند.
علاوه بر این در ایران اسلامی، اقلیتهای دینی در مجلس نماینده دارند، نهادهای مذهبی خود را اداره میکنند و مناسک دینی خود را آزادانه برگزار میکنند، اینها نشانههایی از یک الگوی پایدار همزیستی است.
احترام در عمل؛ روایتی از سیره رهبر شهید انقلاب
در این میان، رفتار و سلوک آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر شهید انقلاب، یکی از شاخصترین جلوههای این رویکرد به شمار میرود.
ایشان در طول سالهای رهبری خود، بارها بر حقوق و کرامت اقلیتهای دینی تأکید کردند و این تأکید، تنها در سطح گفتار باقی نماند.
در مناسبتهایی چون کریسمس، حضور ایشان در منازل خانوادههای مسیحی و دیدار با آنان، به یک سنت معنادار تبدیل شد. این دیدارها، در فضایی صمیمی برگزار میشد و پیام روشنی داشت: اقلیتهای دینی، نه حاشیه، بلکه بخشی از متن ملت ایران هستند.
در این دیدارها، رهبر انقلاب با خانوادهها گفتوگو میکرد، از وضعیت آنان جویا میشد و بر مشترکات انسانی و ملی تأکید میکرد؛ رویکردی که در حافظه جمعی اقلیتها، بهعنوان نمادی از احترام باقی مانده است.
از سوی دیگر، حضور ایشان در منازل خانوادههای شهدای ارمنی و کلیمی، جلوهای دیگر از این احترام بود. این دیدارها، نهتنها نشانه قدردانی از ایثار این خانوادهها بود، بلکه پیامی روشن داشت: در ایران، دفاع از وطن، مرز دینی نمیشناسد.
این رفتارها، در کنار ساختارهای قانونی، تصویری ملموس از همزیستی و احترام متقابل در ایران ارائه میدهد.
دفاع مقدس تا امروز؛ تداوم یک پیوند
در دوران جنگ ایران و عراق، اقلیتهای دینی در کنار مسلمانان از ایران دفاع کردند و نزدیک به ۲۰۰ شهید تقدیم کردند، این مسیر، در تحولات اخیر نیز ادامه یافته است.
اصفهان؛ روایت یک تشییع، روایت یک ملت
در روزهایی که خبر محدودیت بر آیینهای مذهبی در قدس منتشر میشود، اصفهان صحنهای متفاوت را رقم زد.
تشییع پیکر «آوانوس سیمونیان»، شهروند مسیحی ارمنی، که در تجاوزات اخیر رژیم صهیونیستی و امریکا به اصفهان به شهادت رسید، به نمادی از همبستگی ملی تبدیل شد. این مراسم، در کنار دهها شهید دیگر، با حضور گسترده مردم برگزار شد.
در این آیین ارامنه و مسلمانان در کنار یکدیگر حضور یافتند، فضای مراسم، آمیخته با احترام و همدلی بود و پیوند ادیان در قالب هویت ایرانی به نمایش درآمد.
کشیش وارطان آقاباباییان در این مراسم تأکید کرد: ارامنه بخشی جداییناپذیر از ملت ایران هستند و در طول تاریخ، دوشادوش دیگر ایرانیان ایستادهاند.
او با اشاره به پیوند تاریخی ارامنه با ایران، گفت که خون ارامنه با خون دیگر ایرانیان در دفاع از این سرزمین درآمیخته است.
همچنین گغارت منصوریان، نماینده ارامنه اصفهان و جنوب ایران در مجلس شورای اسلامی، با اشاره به این حضور پرشور اظهار داشت: ارامنه، همراه و همدوش همشهریان اصفهانی، برای تشییع شهدای حملات وحشیانه حضور یافتند و یکی از شهدا از جامعه ارمنی هستند.
وی با اشاره به زیبایی اتحادی که بین دو دین بزرگ اسلام و مسیحیت وجود دارد افزود: این نشان میدهد تفاوتی بین افراد، عقیده و دین وجود ندارد و همه افراد به صورت یکسان در جامعه زندگی میکنند و در کلیه افتخارات، مراسمات دوشادوش هم به صورت یکسان برای تشییع شهدای عزیز حرکت میکنند.
منصوریان همچنین از اقدامات نیروهای نظامی قدردانی کرد و از اختصاص ۸۶امین مرحله عملیات وعده صادق ۴ و پاسخ کوبنده به دشمنان به نام این شهید ارمنی جنگ رمضان، تشکر ویژه به عمل آورد.
وی تأکید کرد: این اقدام، پیغامی دارد که ادیان آزادانه در کشور ما زندگی میکنند، اهمیت دارند و جایگاه ویژهای دارند که پاسخ کوبنده به دشمنان است.
آنچه امروز پیش روی جهان قرار دارد، دو روایت متفاوت است: روایتی از محدودیت در دسترسی به اماکن مقدس و روایتی از همزیستی و احترام متقابل میان ادیان.
ایران، با تکیه بر تاریخ و تجربه خود، الگویی از «وحدت در عین تفاوت» ارائه میدهد؛ الگویی که در آن، پیروان ادیان مختلف، نه در تقابل، بلکه در کنار یکدیگر تعریف میشوند.
و شاید در این میان، تشییع یک شهید مسیحی در اصفهان، در روزگاری که برخی درهای عبادت بسته میشود، روشنترین تصویر از این تفاوت باشد.
نظر شما