به گزارش خبرگزاری ایمنا و به نقل از الجزیره، رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، اصرار دارد که «مذاکراتی سازنده» با ایران برای پایان دادن به جنگی که حدود یک ماه پیش همراه با بنیامین نتانیاهو آغاز کرده، انجام شده است. مشکل اصلی این روایت آنجاست که مقامهای ارشد ایران بارها چنین ادعایی را رد کردهاند.
در فضای مبهم جنگ و تبلیغات گسترده از سوی همه طرفها، تشخیص اینکه باید به چه کسی اعتماد کرد دشوار است. با این حال، بررسی اینکه هر طرف از مذاکرات و پایان احتمالی جنگ چه سودی میبرد، میتواند تصویر روشنتری ارائه دهد.
اظهارات ترامپ درباره وجود «نقاط توافق مهم» پس از «گفتوگوهای بسیار خوب» با یک مقام «ارشد» ایرانی، همزمان با آغاز هفته کاری بازارهای آمریکا مطرح شد. ضربالاجل پنجروزهای که او برای پاسخ مثبت ایران تعیین کرده نیز با پایان هفته معاملاتی همزمان است.
بسیاری به این زمانبندی با دیدی بدبینانه نگاه کردهاند، بهویژه پس از دو هفته نوسان شدید قیمت نفت همزمان با تحولات خاورمیانه که هفته گذشته به حدود ۱۲۰ دلار در هر بشکه رسید.
طرح موضوع مذاکره از سوی ترامپ میتواند زمان بخرد تا در صورت تصمیم واشنگتن برای اقدام نظامی زمینی، نیروهای بیشتری به خاورمیانه اعزام شوند.
از جمله افرادی که انگیزههای ترامپ را زیر سؤال بردهاند، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران است که برخی گمان میکنند منظور ترامپ از «مقام ارشد ایرانی» او بوده است. قالیباف در شبکههای اجتماعی نوشت: «هیچ مذاکرهای با آمریکا انجام نشده و این اخبار جعلی برای دستکاری بازارهای مالی و نفتی و فرار از باتلاقی است که آمریکا و اسرائیل در آن گرفتار شدهاند.»
اثرات اقتصادی و جنگ روایتها
تأثیر این موضوع تنها محدود به آمریکا نیست و برای ایران نیز اهمیت دارد. با این حال، برای تهران، سود در آسیبی است که جنگ به اقتصاد آمریکا و اقتصاد جهانی وارد میکند.
ایران تلاش دارد با تحمیل هزینه اقتصادی، آمریکا را از هرگونه حمله مجدد در آینده بازدارد. بنابراین همانطور که آمریکا از طرح موضوع مذاکره برای آرام کردن بازارها سود میبرد، ایران نیز با رد آن تلاش میکند بازارها را در حالت بیثبات نگه دارد و به دولت ترامپ فرصت تنفس ندهد.
بیشتر بخوانید: افت شدید قیمت نفت در پی صحبتهای ترامپ درمورد مذاکره با ایران
آیا آمریکا سود میبرد؟
در نتیجه، هر دو طرف روایتهای خاص خود را از مذاکرات دارند و اظهارات علنی نمیتواند بهطور دقیق نشان دهد که آیا واقعاً مذاکرهای در جریان است یا نه.
این موضوع ما را به سمت این سؤال میبرد که هر طرف در شرایط فعلی از مذاکره یا پایان جنگ چه سودی میبرد؟
به نظر میرسد ترامپ پیامدهای جنگی را که در ۲۸ فوریه آغاز کرد، دستکم گرفته بود و توان ایران برای مقاومت در برابر حملات را کمتر از واقع برآورد کرده بود.
او هفته گذشته گفت: «قرار نبود این درگیری به کشورهای دیگر خاورمیانه کشیده شود... هیچکس چنین چیزی را پیشبینی نمیکرد.»
این در حالی است که کارشناسان، از جمله نهادهای اطلاعاتی آمریکا، پیشتر چنین هشدارهایی داده بودند. اکنون واقعیت، ترامپ را با پیامدهایی روبهرو کرده که قبلاً نادیده گرفته بود.
اگرچه برخی متحدان او خواستار ادامه جنگ هستند، اما ترامپ پیشتر نشان داده در شرایط دشوار تمایل به توافق دارد و در اینجا نیز چنین گزینهای دور از ذهن نیست.
او حتی دستور داده برای کاهش قیمت نفت، بهطور موقت برخی معافیتهای تحریمی برای فروش نفت ایران صادر شود؛ اقدامی که از سال ۲۰۱۹ بیسابقه بوده است. این موضوع از نگاه ایران نتیجه سیاست گسترش درگیری به خلیج فارس و تنگه هرمز است؛ مسیری که حدود یکپنجم نفت و گاز مایع جهان از آن عبور میکند.
در داخل آمریکا نیز این جنگ محبوبیت چندانی نداشته و با افزایش قیمت بنزین و فشار اقتصادی، مخالفتها بیشتر شده است؛ آن هم در آستانه انتخابات کنگره که احتمالاً برای جمهوریخواهان نتایج مطلوبی نخواهد داشت.
در چنین شرایطی، ترامپ دو گزینه دارد: ادامه جنگ و تحمل هزینههای اقتصادی و سیاسی، یا پایان آن و پذیرش انتقادها بهدلیل ناتمام گذاشتن چیزی که آن را «عملیاتی کوتاهمدت» خوانده بود.
نگاه ایران
با این حال، تصمیمگیری تنها در دست ترامپ نیست. ایران که برای دومین بار در کمتر از یک سال هدف حمله قرار گرفته، اکنون انگیزه کمتری برای پایان دادن به جنگ بدون ایجاد یک بازدارندگی مؤثر در برابر حملات آینده دارد.
دیگر خبری از حملات محدود و قابل پیشبینی گذشته نیست. از آغاز این جنگ مشخص بود که ایران تاکتیکهای خود را تغییر داده و کمتر به خویشتنداری تمایل دارد.
از این منظر، حتی ممکن است طولانی شدن جنگ و افزایش فشار بر منطقه، به نفع ایران تلقی شود، اگر این امر به بقای آن کمک کند.
همچنین این تصور وجود دارد که ذخایر سامانههای رهگیری در اسرائیل در حال کاهش است و این موضوع میتواند اثربخشی حملات ایران را افزایش دهد. بهویژه بسیاری در ایران ممکن است معتقد باشند اکنون زمان توقف نیست و باید از این شرایط بهره برد.
نظر شما