بیژن عبدالکریمی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا در تحلیلی درباره ابعاد اجتماعی و روانی تحولات اخیر و حضور پرشور مردم ایران در خیابان ها و میادین شهرهای مختلف از روز آغازین جنگ، با اشاره به نقش احساسات در رفتار جمعی اظهار کرد: احساسات بخشی جداییناپذیر از وجود انسان و تجربیات بشری است و نمیتوان آن را نادیده گرفت، اما در عین حال نباید بهگونهای غلیان پیدا کند که بر عقلانیت غلبه داشته باشد.
وی افزود: در رخدادهای اخیر، اگرچه شاهد بروز و غلیان احساسات در میان مردم بودیم، اما این احساسات با عقلانیت جمع شده بود و به نظر میرسد حضور میدانی مردم در خیابانها، نشانهای از بالاترین سطح آگاهی ملی، وظیفهشناسی و مسئولیتپذیری آنان بوده است.
این فیلسوف ادامه داد: شهادت رهبر انقلاب و اقدامات خشونتآمیز دشمن، بهطور طبیعی احساسات عمومی را برانگیخت، اما این امر موجب نشد که نیروهای دفاعی کشور بهصورت غیرعقلانی یا صرفاً احساسی عمل کنند؛ بلکه در اوج اندوه نیز با نهایت عقلانیت و تدبیر به وظایف خود عمل کردند.
عبدالکریمی با بیان اینکه این الگو در رفتار عمومی جامعه نیز قابل مشاهده است، تصریح کرد: حضور مردم در صحنه، اگرچه متأثر از احساسات ناشی از جنگ و حوادث تلخ بود، اما در عین حال با خودآگاهی و عقلانیت همراه شد و میتوان آن را جلوهای از عالیترین سطح خودآگاهی ملی، تاریخی و دینی دانست.
وی در ادامه با مقایسه واکنشهای اجتماعی در ایران و رژیم صهیونیستی گفت: تفاوت رفتار مردم ایران با جامعه صهیونیستی ریشه در دو نوع جهانبینی و دو گونه فهم از زندگی، حقیقت و معنا دارد؛ ایران بهعنوان یکی از کهنترین و با تمدنترین ملتهای جهان، دارای ریشههای عمیق فرهنگی و معنوی است، در حالی که رژیم صهیونیستی کشوری نوظهور و فاقد چنین پیشینهای است.
این جامعهشناس با تشبیه ملت ایران به درختی کهنسال افزود: ایرانیان همچون درختی ریشهدار در خاک و سرزمین خود هستند و تعلقی عمیق به وطن دارند، در حالی که در سوی مقابل، جامعه صهیونیستی بیشتر بر مبنای عقل حسابگر و منفعتطلب شکل گرفته و پیوندی عمیق با سرزمین و معنا ندارد.
عبدالکریمی خاطرنشان کرد: در فرهنگ ایرانی، بهواسطه پیوند با خرد ایرانی و معنویت، انسان نسبت عمیقی با حقیقت، هستی و خداوند برقرار میکند و همین امر سبب میشود احساس تعلق به وطن بسیار قدرتمند باشد، بهگونهای که افراد حاضرند جان خود را فدا کنند اما این پیوند گسسته نشود.
وی تأکید کرد: این تفاوت بنیادین در نوع نگاه به جهان و زندگی موجب میشود که در شرایط بحرانی، واکنشها نیز متفاوت باشد و آنچه در ایران مشاهده میشود، ترکیبی از احساس، عقلانیت و خودآگاهی عمیق تاریخی و فرهنگی است.
نظر شما