به گزارش خبرگزاری ایمنا و به نقل از رویترز، جنگ در خاورمیانه سناریویی بحرانی برای نظام انرژی جهان رقم زده است؛ بهطوریکه کاهش شدید عرضه باعث شده مصرفکنندگان در سراسر جهان هم هزینههای سنگینتری بپردازند و هم مصرف خود را کاهش دهند.
بسته شدن عملی تنگه هرمز، از زمان آغاز تجاوز هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، عبور حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز طبیعی مایع جهان را متوقف کرده است.
در همین حال، حملات متقابل ایران و اسرائیل به زیرساختهای انرژی در خاورمیانه، از جمله میادین گازی، پالایشگاهها و پایانهها آسیب وارد کرده؛ خساراتی که به گفته فعالان صنعت، ترمیم آنها سالها زمان خواهد برد.
مجموع این تحولات باعث شده آژانس بینالمللی انرژی این وضعیت را بدترین اختلال انرژی در تاریخ جهان توصیف کند؛ بحرانی که حتی از تحریم نفتی عربی در سال ۱۹۷۳ نیز فراتر رفته است.
یک کارشناس انرژی میگوید: «نمیتوان با صرفهجویی از این بحران عبور کرد؛ نتیجه آن افزایش قیمتها تا حدی است که مردم ناچار به کاهش مصرف شوند.»
تا اینجا، این بحران حدود ۴۰۰ میلیون بشکه نفت – معادل چهار روز مصرف جهانی – را از بازار خارج کرده و باعث افزایش حدود ۵۰ درصدی قیمتها شده است.
نفت، گاز و فرآوردههای آنها ستون فقرات دنیای مدرن هستند؛ از تأمین سوخت خودروها و هواپیماها گرفته تا تولید برق، صنایع، پلاستیک و کودهای شیمیایی.
کارشناسان معتقدند گستردگی حوزههای درگیر – از سوخت و مواد شیمیایی تا گاز مایع و کود – این بحران را نسبت به تنشهای قبلی خلیج فارس کاملاً متفاوت کرده است.
افزایش قیمت انرژی همچنین به تورم دامن میزند و فشار زیادی به مصرفکنندگان و کسبوکارها وارد میکند؛ موضوعی که به چالشی سیاسی برای دونالد ترامپ تبدیل شده است.
ترامپ در واکنش به عدم حمایت متحدان ناتو از جنگ، آنها را «ترسو» خوانده است.
شوک قیمتی جهانی
قیمت جهانی نفت از آغاز جنگ بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته و به بالای ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسیده است. قیمت نفت خاورمیانه – که نقش کلیدی برای اقتصادهای آسیایی دارد – حتی به حدود ۱۶۴ دلار رسیده است.
این افزایش به رشد شدید قیمت سوخت حملونقل انجامیده و دولتها را به اتخاذ سیاستهای صرفهجویی وادار کرده است.
برای مثال، تایلند سفرهای خارجی کارمندان دولت را متوقف کرده، بنگلادش دانشگاهها را تعطیل کرده و سریلانکا سهمیهبندی سوخت را اجرا کرده است. چین صادرات سوخت را ممنوع کرده و بریتانیا نیز کاهش سرعت مجاز برای صرفهجویی در سوخت را در نظر گرفته است.
آژانس بینالمللی انرژی نیز پیشنهادهایی مانند دورکاری و کاهش سفرهای هوایی را مطرح کرده؛ در حالی که بسیاری از مسیرهای هوایی بهدلیل جنگ مختل شدهاند.
این آژانس همچنین اعلام کرده ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری آزاد میکند، اما تحلیلگران میگویند این میزان تنها پاسخگوی حدود ۲۰ روز از اثرات جنگ است.
به گفته کارشناسان، در شرایط کمبود عرضه، تنها راهحل واقعی کاهش تقاضاست.
در همین حال، قیمتها برای کالاهای موجود بهشدت در حال افزایش است. قیمت سوخت هواپیما در اروپا به رکورد حدود ۲۲۰ دلار در هر بشکه رسیده که بهزودی به افزایش قیمت بلیتها منجر میشود. در آمریکا نیز قیمت بنزین از زمان آغاز جنگ بیش از یک دلار در هر گالن افزایش یافته است.
قیمت گاز طبیعی در اروپا و آسیا نیز پس از حملات متقابل به تأسیسات گازی خلیج فارس بهشدت افزایش یافته و هزینه برق مصرفکنندگان را بالا خواهد برد.
حمله اسرائیل به میدان گازی «پارس جنوبی» و حمله ایران به مجتمع گاز مایع «راس لفان» قطر نیز بخشی از این تنشهاست. برآورد شده این حملات حدود ۳ درصد از عرضه جهانی گاز مایع را برای چند سال از بازار خارج کند.
کارشناسان تأکید میکنند نفت و گاز برای بسیاری از صنایع حیاتی از جمله داروسازی، تولید پلاستیک و کود ضروری هستند و اختلال در آنها پیامدهای گستردهای خواهد داشت.
تهدید برای امنیت غذایی
این جنگ همچنین امنیت غذایی جهان را تهدید میکند. بازار کودهای شیمیایی بهشدت مختل شده، زیرا حدود یکسوم تجارت جهانی کود از تنگه هرمز عبور میکند که اکنون متوقف شده است.
قیمت کودهای نیتروژنی مانند اوره بین ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش یافته و حتی کشاورزان آمریکایی با کمبود این محصولات مواجه شدهاند.
کارخانههای تولید کود در کشورهایی مانند هند، بنگلادش و مالزی نیز بهدلیل کمبود مواد اولیه، تولید خود را کاهش داده یا متوقف کردهاند.
به گفته کارشناسان سازمان ملل، اگر این درگیری چند هفته دیگر ادامه یابد، عرضه جهانی مواد غذایی بهشدت مختل خواهد شد.
کاهش تولید محصولات اساسی، خوراک دام و در نتیجه لبنیات و گوشت از پیامدهای احتمالی این بحران است.
در حال حاضر، حدود نیمی از غذای جهان با استفاده از کودهای شیمیایی تولید میشود؛ نهادهای که در برخی کشورها تا نیمی از هزینه تولید غلات را تشکیل میدهد.
نظر شما